CEFR imtihon kuni: hujjat, taqiqlangan buyumlar va checklist

Milliy sertifikat (Multilevel) imtihoniga pasport, ID-karta yoki tug‘ilganlik haqidagi guvohnomaning aslini olib boring. Kechikkan nomzod imtihonga kiritilmaydi. To‘lov masalasida manbalar bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi: reglamentda kechikkanga to‘lov qaytarilmasligi yozilgan, agentlikning “Talabgorlar uchun eslatma” sahifasida esa 50 foizi qaytarilishi aytilgan — amaldagi tartibni 1195 orqali aniqlang. Telefon, lug‘at, kitob, kompyuter va shpargalka olib kirishga urinish ham imtihondan chetlashtirishga sabab bo‘ladi. Bu qoidalar Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 16-fevraldagi 73-son qarori bilan tasdiqlangan ma’muriy reglamentda yozilgan. Reglamentga 2026-yil iyulgacha o‘zgartirishlar kiritilgan.

Quyida imtihondan uch kun oldindan natija chiqqunga qadar bo‘lgan checklist bor. Har bir band rasmiy manbaga yoki amaliy tajribaga asoslangan va qaysi biri ekanligi ko‘rsatilgan.

Uch kun oldin

Reglamentga ko‘ra agentlik imtihon o‘tadigan joy va aniq vaqtni imtihon sanasidan uch kun oldin my.gov.uz orqali xabar qiladi.

• my.gov.uz’dagi arizangiz holatini va xabarnomalarni oching. Manzil, sana va boshlanish vaqtini daftarga yozib qo‘ying.
• Xabarnomada qo‘shimcha hujjat (masalan, chop etiladigan varaq) so‘ralgan bo‘lsa, uni shu kuni tayyorlang. So‘ralmagan bo‘lsa, aniqlik uchun agentlik call-markaziga (1195) qo‘ng‘iroq qiling.
• Binoga borish yo‘lini tekshiring: metro yoki avtobus, bekatdan binogacha piyoda qancha yurish kerakligi. Toshkentda ertalabki tirbandlikni hisobga oling.
• Pasport yoki ID-kartaning muddati o‘tmaganini tekshiring. Nusxa emas, asl hujjat kerak.

Imtihondan bir kun oldin: sumka

Olib boring:

• pasport, ID-karta yoki tug‘ilganlik haqidagi guvohnomaning asli
• xabarnomada ko‘rsatilgan boshqa hujjatlar
• mavsumga mos kiyim: auditoriya sovuq yoki issiq bo‘lishi mumkin
• kiraverishda qoldirish mumkin bo‘lsa, suv va yengil ovqat

Uyda qoldiring yoki tashqarida topshiring (reglamentning 29-bandi):

• uyali telefon, aqlli soat va simsiz quloqchinlar
• lug‘at, kitob, daftar
• kompyuter, planshet va boshqa aloqa qurilmalari
• har qanday yozuv yoki shpargalka

Reglamentda bu buyumlarni “olib kirishga harakat qilish”ning o‘zi ham chetlashtirishga sabab deb ko‘rsatilgan. Ruchka yoki qalam berilishi yoki o‘zingiz olib kelishingiz kerakligi haqida umumiy rasmiy ko‘rsatma topmadik. Buni xabarnomadan yoki 1195 orqali aniqlang.

Kechqurun yangi mavzu o‘rganmang. 20 daqiqa yengil takrorlash yetarli: rasmiy email uchun ochish va yakunlash iboralari, Speaking Part 3 uchun “for/against” tuzilmasi.

Imtihon ertalabi

Quyidagi vaqtlar tavsiya, rasmiy talab emas. Rasmiy qoida bitta: kechikmaslik.

Imtihon ichida: bo‘limlar va vaqt

Agentlikning test formati sahifasiga ko‘ra Multilevel yozma qismi 2 soat 45 daqiqa davom etadi. Speaking esa 15 daqiqa. Reglamentga ko‘ra imtihon qog‘ozda o‘tkazilsa, ikki bosqichda bo‘ladi: avval Listening, Reading va Writing, keyin Speaking. Kompyuterda esa barcha bo‘limlar bir bosqichda topshiriladi.

Listening — 45 daqiqa, 6 qism, 35 savol. Har bir matn ikki marta eshittiriladi. Oldidan savollarni o‘qish uchun 15–30 soniya beriladi. Audio taxminan 35 daqiqa davom etadi, javob varaqasini to‘ldirish uchun esa qo‘shimcha 10 daqiqa beriladi. Maslahat: birinchi tinglashda javobni savol varag‘iga yozing, ikkinchisida tekshiring.

Reading — 60 daqiqa, 5 qism, 35 savol, javob varaqasi shu vaqt ichida to‘ldiriladi. Namunaviy taqsimot:

Writing — 60 daqiqa, 3 ta topshiriq. Norasmiy email (50 so‘z), rasmiy email (120–150 so‘z) va onlayn nashr uchun matn (180–200 so‘z). Namunaviy reja: 8 daqiqa + 18 daqiqa + 28 daqiqa, oxirgi 6 daqiqa tekshirish uchun.

Speaking — 15 daqiqa. Agentlikning Speaking formati bo‘yicha:

• Part 1.1: o‘zingiz haqingizda 3 ta savol, har biriga 30 soniya, tayyorgarliksiz.
• Part 1.2: ikki rasm bo‘yicha 3 ta savol. 4-savolga 45 soniya, 5- va 6-savollarga 30 soniyadan.
• Part 2: rasm va 3 ta savol. 1 daqiqa tayyorgarlik, hammasiga 2 daqiqa.
• Part 3: “for/against” mavzusi. 1 daqiqa tayyorgarlik, 2 daqiqa gapirish.

Xulq qoidalari (reglamentning 20- va 29-bandlari): boshqa nomzodlar bilan gaplashmang, savollarni ko‘chirmang va savollar kitobini tashqariga olib chiqmang. Vaqt tugaganda materiallarni topshiring. Imtihon videokuzatuv ostida o‘tadi. Javob varaqasi asosiy hujjat hisoblanadi va uni to‘g‘ri to‘ldirish sizning mas’uliyatingiz.

Imtihondan keyin: muddatlar

Reglamentda apellyatsiya huquqi “malaka imtihonidan o‘ta olmagan talabgor”ga berilgan. Bu sizning holatingizga tegishlimi, 1195 orqali aniqlang. Uzrli sabab — kasallik, xizmat safari yoki oila a’zosining vafoti. Buni hujjat bilan tasdiqlash kerak. Ariza qabul qilinsa, keyingi imtihonda to‘lovsiz qatnashish yoki to‘lovni qaytarib olish mumkin. Natijani tekshirish tartibi CEFR natijasini tekshirish, apellyatsiya esa natija va apellyatsiya sahifasida batafsil yozilgan.

Mashq: vaziyatni hal qiling

Har bir vaziyatda nima qilishni yozing, keyin javoblar bilan solishtiring.

1. Imtihonga 15 daqiqa qolganda metro to‘xtab qoldi va siz kechikadigan bo‘ldingiz.
2. Sumkangizda telefon qolib ketganini binoga kirish oldidan payqadingiz.
3. Imtihon kuni ertalab qattiq isitmangiz chiqdi.
4. Pasportingiz yo‘qolgan, faqat uning fotonusxasi bor.
5. Natijangiz kutganingizdan ancha past chiqdi va xato bor deb o‘ylaysiz.
6. Writing’ning ikkinchi topshirig‘ini tugatishga 5 daqiqa qoldi, matn 150 so‘z.

Javoblar:

1. Kechikkan nomzod imtihonga kiritilmaydi; to‘lov qaytarilishi bo‘yicha rasmiy manbalar farq qiladi (reglament va agentlik eslatmasi), shuning uchun 1195 orqali aniqlang. Shuning uchun uydan kamida bir soat oldin chiqish kerak. Imtihonni o‘tkazib yuborish uzrli sabab hisoblanadimi, 1195 orqali so‘rang.
2. Uni kirishdan oldin topshiring yoki tashqarida qoldiring. Telefonni auditoriyaga olib kirishga urinishning o‘zi chetlashtirishga sabab bo‘ladi.
3. Kasallik uzrli sabab. Tibbiy hujjat oling va imtihon sanasidan keyin uch kun ichida my.gov.uz orqali ariza bering.
4. Asl hujjat talab qilinadi. Hujjatsiz nomzod imtihonga kelmagan hisoblanadi. ID-karta yoki boshqa ruxsat etilgan hujjat bo‘lsa, shuni oling.
5. Apellyatsiya imtihon kunidan boshlab uch ish kuni ichida my.gov.uz orqali beriladi. Reglamentda bu huquq imtihondan o‘ta olmaganlarga berilgan, shuning uchun holatingiz mos kelishini darhol 1195 orqali aniqlang va muddatni o‘tkazib yubormang.
6. Yangi fikr boshlamang. Mavjud fikrni ikki gap bilan yakunlang va xulosa yozing: tugallangan 170 so‘zli matn chala qolgan 200 so‘zlikdan yaxshiroq.

Bir qarashdagi checklist

• Xabarnomadagi manzil va vaqt yozib olindi
• Pasport yoki ID-karta asli sumkada
• Telefon, soat va quloqchin uyda yoki topshirishga tayyor
• Yo‘l vaqti va bir soatlik zaxira rejalashtirildi
• Reading va Writing uchun vaqt taqsimoti yodda
• Apellyatsiya muddati (3 ish kuni) kalendarga yozildi

BandMate bilan

Imtihon kuni ertalab BandMateda Bandi bilan 5 daqiqa oddiy mavzuda suhbatlashib olsangiz, Speaking boshlanganda tilingiz “isinib” qolgan bo‘ladi. Ilova Multilevel formatini to‘liq takrorlamaydi. Rasmiy qoidalar va vaqtlar uchun doim agentlik manbalariga tayaning.

Manbalar

• Vazirlar Mahkamasining 73-son qarori: chet tilini bilish darajasini aniqlash reglamenti (lex.uz)
• Agentlik: chet tili test formatlari
• Agentlik: Multilevel Speaking formati (PDF)
• my.gov.uz: Chet tilini bilish darajasini aniqlash xizmati

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling