IELTS SpeakingO‘zbekcha

IELTS Speaking follow-up savollari: 6 tur va javob usuli

Imtihonchining “Why?”, “Will it change?” kabi qo‘shimcha savollariga javob: 6 tur, har biriga birinchi gap, izohli Part 3 dialogi va mashq.

IELTS Speaking imtihonchisi nomzodning javobidan keyin qo‘shimcha savol berayotgan suhbat sxemasi

Follow-up savol oldingi javobingizdan kelib chiqadi, shuning uchun unga tayyor matn bilan javob berib bo‘lmaydi. To‘xtab qolmaslik uchun savol turini ikki soniyada tanib, shu turga mos birinchi gapni aytish kifoya. Sabab so‘ralsa — eng asosiy sabab, taqqoslash so‘ralsa — ikki tomon, kelajak so‘ralsa — ehtiyotkor bashorat. Qolgan gaplar birinchi gapdan o‘zi ergashib keladi.

Quyida follow-up savollar qayerda uchrashi, oltita asosiy tur va har biriga birinchi harakat, izohli Part 3 dialogi, savolni tushunmagan holat uchun iboralar va javobli mashq bor.

Follow-up savollar qayerda uchraydi

IELTS Speaking rasmiy formati uch qismdan iborat va har birida qo‘shimcha savol boshqacha ko‘rinishda keladi:

  • Part 1. Imtihonchi tanish mavzularda qisqa savollar beradi. Ba’zan javobingizdan keyin Why? yoki Why not? deb qo‘shimcha so‘raydi. Bu savol “javobingiz qisqa bo‘ldi” degan ishora emas, suhbatning bir qismi.
  • Part 2 oxiri. Rasmiy format tavsifiga ko‘ra, uzun javobdan keyin imtihonchi shu mavzu bo‘yicha bir-ikki qisqa savol berishi mumkin. Masalan, cue card sayohat haqida bo‘lsa: Would you go there again? Bunga 2–3 gapli javob yetarli.
  • Part 3. Bu yerda follow-up’lar eng ko‘p. Imtihonchi Part 2 mavzusini umumiy va abstrakt savollarga kengaytiradi, so‘ng javobingizga qarab chuqurlashtiradi: Why do you think that is?, Is that the same everywhere?

Part 3 savollariga javob tuzilmasi alohida Part 3 opinion structure sahifasida ko‘rib chiqilgan. Bu sahifa esa aynan “kutilmagan” qo‘shimcha savolga qaratilgan.

Oltita tur va birinchi harakat

TurMisol savolBirinchi harakatBoshlovchi ibora
1. SababWhy do you think that is?Eng asosiy sababni darhol aytingMainly because…, I think it comes down to…
2. MisolCan you give me an example?Bitta aniq, mahalliy misolSure — take my cousin, for instance…
3. TaqqoslashIs it the same for older people?Farqni ayting, keyin sababiniNot really. Older people tend to…, whereas…
4. KelajakDo you think this will change?Ehtiyotkor bashorat + sababI'd expect it to…, probably because…
5. E’tirozBut some people say… What do you think?Qisman tan oling, keyin pozitsiyani saqlangThat's a fair point, but…
6. Shaxsiy tajribaHas that ever happened to you?Qisqa hikoya: qachon, nima bo‘ldi, natijaActually, yes. Last year…

Birinchi gap tayyor bo‘lsa, qolgani uchun vaqt topiladi. Birinchi gapni aytish bilan birga miya ikkinchisini tayyorlay boshlaydi. Aksincha, Umm… it is… I think… maybe… bilan boshlasangiz, imtihonchi sizni savolni tushunmagan deb o‘ylashi mumkin.

Izohli dialog: Part 3, jamoat transporti

Mavzu Part 2 dagi “o‘zingiz foydalanadigan transport” cue card’idan keyin davom etadi. Dialog mashq uchun yozilgan.

Examiner: Why do you think more people in Tashkent are using the metro these days?

Candidate: Mainly because the network has grown. There are stations now in areas that used to depend completely on buses and marshrutkas, so for a lot of people it's simply become the fastest option.

(1-tur, sabab: eng asosiy sabab birinchi gapda, keyin uning natijasi.)

Examiner: Is that the same for older people?

Candidate: Not entirely. Older people often prefer buses because they don't have to deal with long escalators and stairs, whereas students like me care more about speed.

(3-tur, taqqoslash: “Not entirely” darhol pozitsiya beradi, “whereas” ikki guruhni solishtiradi.)

Examiner: Do you think people will stop using cars in the city?

Candidate: I doubt they'll stop completely. I'd expect car use in the centre to fall, though, especially if parking becomes more expensive. But families living on the edge of the city will probably still need a car for years.

(4-tur, kelajak: “I doubt”, “I'd expect”, “probably” — kelajakni kafolatlamasdan taxmin qilish.)

Examiner: But some people say public transport will never be as comfortable as a car. What do you think?

Candidate: That's a fair point — in the rush hour the metro can be really crowded. But comfort isn't only about having a seat. You don't have to look for parking or sit in traffic for an hour, and for me that's more stressful than standing for fifteen minutes.

(5-tur, e’tiroz: avval qisman rozilik, keyin “But” bilan o‘z pozitsiyasi va dalil.)

Examiner: Has public transport ever caused you a problem?

Candidate: Actually, yes. Last winter the bus I was on broke down on the way to an exam, and I had to run the last two stops. I made it with about five minutes to spare, but it taught me to always leave early.

(6-tur, shaxsiy tajriba: qachon → nima bo‘ldi → natija; uch gap yetarli.)

Zaif va kuchli javob: bitta savol

Savol: Why do you think young people prefer shopping online?

Zaif:

Because it is comfortable. Yes.

Kuchliroq:

I think it mainly comes down to convenience. You can compare prices on Uzum or another marketplace in a few minutes, whereas going round the shops would take a whole afternoon. And for students, having things delivered to the dormitory saves quite a lot of time.

Zaif javob savolni “yopib qo‘yadi” va imtihonchiga keyingi savol berishdan boshqa yo‘l qoldirmaydi. Kuchli javobda sabab, taqqoslash va aniq guruh (talabalar) bor. Shu bilan birga u juda uzun ham emas: taxminan 20 soniya.

Madaniy nuqta. O‘zbekistonda katta yoshdagi odam yoki o‘qituvchiga qisqa va kamtarona javob berish odob belgisi hisoblanadi. IELTS imtihonchisi esa gapirishingizni kutadi. Bu yerda qisqa javob hurmat emas, balki baholash uchun kerakli nutq namunasini bermaslik demakdir.

Yana bir tuzoq — I don't know. Fikringiz haqiqatan yo‘q bo‘lsa ham, shu gap bilan to‘xtamang: I've never really thought about it, but if I had to guess, I'd say… Imtihon fikr bilimingizni emas, tilingizni baholaydi.

Savolni tushunmasangiz

Bir marta aniqlashtirish so‘rash tabiiy muloqotning bir qismi. Faqat to‘g‘ri ibora bilan so‘rang:

  • Sorry, could you repeat the question?
  • Sorry, do you mean… or…?
  • I'm not sure what you mean by “sustainable” — could you explain?

Qochish kerak bo‘lgan shakllar: Can you repeat again? (again ortiqcha), What? (qo‘pol eshitiladi), I didn't understand your question (to‘g‘ri, lekin keskin). Savolni so‘zma-so‘z qaytarib, vaqt yutishga urinmang: Why young people prefer online shopping? Hmm, why young people… Buning o‘rniga savolni tabiiy qayta ifodalash usullari paraphrasing sahifasida.

Ikki mashq: vaqt bilan

“Uch marta nega” (8 daqiqa). Sherik yoki o‘zingiz uchun: bitta Part 3 savoliga 30 soniya javob bering. Keyin ketma-ket uch marta Why? deb so‘raladi, har biriga 20 soniya. Har safar yangi darajaga chuqurlashing: sabab → sababning sababi → misol. To‘rtta savol bilan takrorlang.

“Savol zari” (10 daqiqa). Yuqoridagi jadvaldagi oltita turni 1 dan 6 gacha raqamlang. Bitta Part 3 savoliga javob bering. Keyin zar tashlang yoki telefonda 1 dan 6 gacha tasodifiy raqam oling. Chiqqan turdagi follow-up’ni o‘zingiz tuzing va 30 soniya ichida javob bering. Besh-olti savol bilan takrorlang. Savollar uchun IELTS Speaking savollari bankining Part 3 bo‘limidan foydalaning.

Mashq: turni aniqlang va birinchi gapni ayting

Har bir follow-up qaysi turga kiradi (1–6)? Keyin unga birinchi gapni ovoz chiqarib ayting.

  • 1. Would you say that's typical in your country?
  • 2. What might happen if schools stopped giving homework?
  • 3. Some people think that's a waste of money. Do you agree?
  • 4. Why do you think teenagers find that so attractive?
  • 5. Could you give me an example of that?
  • 6. Have you ever tried it yourself?

Javoblar:

  • 1 — 3-tur, taqqoslash. To some extent, yes. In Uzbekistan most families…, whereas in…
  • 2 — 4-tur, kelajak/taxmin. I'd expect some students to fall behind, although others might actually use the time better.
  • 3 — 5-tur, e’tiroz. I can see why they'd say that, but…
  • 4 — 1-tur, sabab. I think it mainly comes down to…
  • 5 — 2-tur, misol. Sure. A good example is my younger brother, who…
  • 6 — 6-tur, shaxsiy tajriba. Actually, yes, once — about two years ago…

2-savolda if bilan shart bor, shuning uchun javobda ham would yoki might kerak. Bu kichik grammatik moslik imtihonchiga savolni to‘liq tushunganingizni ko‘rsatadi.

BandMate bilan mashq

BandMate ilovasida Bandi bilan ovozli suhbat bir savol-javob bilan tugamaydi, erkin davom etadi. Shu sababli follow-up savollarga javob berishni sheriksiz ham mashq qilish mumkin. Ilovada IELTS Speaking mock testi va talaffuz bo‘yicha fikr ham bor. AI bahosi rasmiy band emas.

Manbalar

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling