Seriallar orqali ingliz tili: 15 serial va epizodni ishlash usuli

Seriallar orqali ingliz tili o‘rganishning kaliti — bitta serialni ketma-ket ko‘rish va har epizodni uch kunda ishlash: 1-kun inglizcha subtitr bilan to‘liq, 2-kun bitta sahnadan iboralar va shadowing, 3-kun subtitrsiz qayta ko‘rish va qisqa hikoya. Bir xil qahramonlar, bir xil joylar va bir xil mavzular so‘zlarni o‘z-o‘zidan takrorlaydi. 20 daqiqalik sitkom bilan boshlasangiz, haftasiga ikki epizod real temp.

Nega serial filmdan qulayroq

Film ikki soat davom etadi va har safar yangi olam: yangi qahramonlar, yangi so‘zlar. Serialda esa bitta fasl davomida bir xil muhit qaytib keladi.

Buni tadqiqot ham ko‘rsatadi. Rodgers va Webb (2011) televizion epizodlar ssenariylarini tahlil qilib, bitta serialning ketma-ket epizodlarini tasodifiy ko‘rsatuvlar bilan solishtirgan. Bitta serial ichida kamyob so‘zlar ko‘proq takrorlangan va 10 va undan ko‘p marta uchraydigan so‘zlar ulushi yuqoriroq bo‘lgan. Mualliflar buni “narrow viewing” — tor doirada tomosha qilish deb ataydi. Amaliy xulosa: o‘nta serialdan bittadan epizod emas, bitta serialdan o‘nta epizod ko‘ring.

Webb va Rodgers (2009) esa televizion ko‘rsatuvlar so‘zlarining taxminan 95 foizini tushunish uchun eng ko‘p ishlatiladigan 3 000 so‘z oilasi (atoqli otlar bilan) kerakligini hisoblagan. Demak, B1 darajada ham boshida subtitr foydali.

Epizodni ishlash: 3 kunlik tartib

Namuna 20–22 daqiqalik sitkom epizodi uchun.

1-kun — to‘liq ko‘rish (30 daqiqa).

1. Epizodni inglizcha subtitr bilan to‘xtatmasdan ko‘ring (22 daq).
2. Tugagach, telefonga 3 gapda aytib bering: kim, nima bo‘ldi, qanday tugadi (3 daq).
3. Qaysi sahna eng kulgili yoki eng tushunarsiz bo‘lganini belgilang — ertaga shu sahna bilan ishlaysiz (1 daq).

2-kun — bitta sahna (25 daqiqa).

1. Belgilangan 2–3 daqiqalik sahnani subtitr bilan, har gapdan keyin pauza qilib ko‘ring (8 daq).
2. 6–8 ta iborani daftarga yozing: ibora, vaziyat o‘z so‘zingiz bilan, o‘zingiz haqingizda gap (7 daq).
3. Bir qahramonning gaplarini shadowing qiling: pauza, takrorlash, keyingi gap (10 daq). Texnika shadowing metodi sahifasida.

3-kun — subtitrsiz (30 daqiqa).

1. Butun epizodni subtitrsiz ko‘ring (22 daq). Kechagi sahnani endi to‘liq tushunyapsizmi?
2. Epizodni 1 daqiqa hikoya qiling va kamida 3 ta yangi iborani ishlating. Yozib oling (5 daq).

Haftasiga ikki epizod — taxminan 3 soat. Bitta faslni (odatda 20 dan ortiq epizod) shu tartibda ko‘rish bir necha oy oladi. Vaqt kam bo‘lsa, har ikkinchi epizodni faqat 1-kun tartibida ko‘ring, qolganlarini to‘liq ishlang.

Filmlar bilan ishlashda subtitr bosqichlari biroz boshqacha tartiblangan — ular kino orqali ingliz tili sahifasida.

Darajaga qarab 15 serial

Daraja nutq tezligi, aksent va hazil turiga qarab taxminiy belgilangan. Sitkomlarda kattalarga mo‘ljallangan hazillar uchraydi; oila bilan ko‘rishdan oldin yosh cheklovini tekshiring.

Qaysi birini tanlashni bilmasangiz, darajangizdagi seriallardan ikkitasining birinchi epizodini subtitr bilan ko‘ring. Subtitrsiz 3-kunda voqeaning yarmidan ko‘pini tushunsangiz, daraja mos. Film va seriallarning kengroq izohli ro‘yxati ingliz tili uchun filmlar ro‘yxati sahifasida bo‘ladi. Kichik bolalar yoki A1 uchun esa multfilmlar orqali ingliz tili mosroq.

Qahramonlarni tasvirlash: gapirish mashqi

Serialning katta foydasi — qahramonlarni yaxshi bilib olasiz. Ularni tasvirlash tayyor speaking mavzusi: Who is your favourite character and why? Xarakter sifatlarini rasmlarda ko‘ring:

Tasvirlash qolipi: My favourite character is… He/She is… For example, in one episode he/she… I like him/her because… Uch-to‘rt gap yetadi. Esda tuting: he va she ni aralashtirmang — o‘zbekcha “u” jinsni ajratmaydi, shuning uchun bu xato o‘zbek o‘quvchilarida ko‘p uchraydi.

Serial bilan o‘rganishda odatiy xatolar

• Bir kechada butun fasl. Dam olish sifatida yaxshi, lekin iboralar yozilmaydi va takrorlanmaydi. Ishlanadigan epizodlarni alohida belgilang.
• Har hafta yangi serial. “Narrow viewing” foydasi yo‘qoladi. Kamida bitta faslni oxirigacha ko‘ring.
• Doim ruscha dublyaj yoki subtitr. Syujetni bilasiz, lekin ingliz tilidagi nutqni eshitmaysiz.
• Juda qiyin serialdan boshlash. Gilmore Girls bilan boshlagan B1 o‘quvchi ko‘pincha 2-epizodda to‘xtaydi.
• Faqat tomosha. 3-kundagi 1 daqiqalik hikoya — iboralarni nutqqa o‘tkazadigan yagona qadam.

Subtitrsiz tushunishni boshqa manbalarda ham mashq qilmoqchi bo‘lsangiz, inglizcha eshitishni yaxshilash sahifasida transkript bilan ishlash usullari bor.

Mashq: qahramonni tasvirlang

Bo‘sh joylarni to‘ldiring: easy-going, selfish, strict, episode, season, character, subtitles, spoiler.

• 1. I watch every new ___ of this show on Friday evening.
• 2. My favourite ___ is the youngest brother because he’s so funny.
• 3. Don’t tell me the ending! No ___, please.
• 4. The teacher in this show is very ___: she never lets students use their phones.
• 5. He only thinks about himself. He’s really ___.
• 6. She never gets angry or stressed. She’s very ___.
• 7. I turned on English ___ because they speak too fast.
• 8. The second ___ is better than the first one — the story gets more interesting.

Javoblar

• 1. episode
• 2. character
• 3. spoiler
• 4. strict
• 5. selfish
• 6. easy-going
• 7. subtitles
• 8. season

8 ta to‘g‘ri bo‘lsa, bu so‘zlar bilan sevimli serialingiz haqida 4 gaplik javob tuzing va ovoz chiqarib ayting.

Serialdagi iboralarni jonli suhbatga olib chiqish

Serialdan olingan iboralar yodda qolishi uchun ularni o‘zingiz gapirishingiz kerak. BandMate ilovasida Bandi bilan ovozli suhbatda sevimli qahramoningizni tasvirlab bering yoki oxirgi ko‘rgan epizodingizni aytib bering — Bandi savollar bilan suhbatni davom ettiradi, ilova esa talaffuz bo‘yicha qisqa fikr beradi.

Bugun darajangizga mos serialni tanlang va birinchi epizodni 1-kun tartibida ko‘ring.

Manbalar

• Rodgers, M. P. H., & Webb, S. (2011). Narrow viewing: the vocabulary in related television programs. TESOL Quarterly.
• Webb, S., & Rodgers, M. P. H. (2009). Vocabulary demands of television programs. Language Learning.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling