Bu dastur 30 kun, kuniga 15–25 daqiqa. Har hafta shadowing’ning bitta turiga bag‘ishlanadi: avval qisqa bo‘laklar, keyin uzluksiz ergashish, keyin dialog va boshqa ovozlar, oxirida o‘z nutqingizga ko‘chirish. Sizga 6 ta mashq klipi va bitta alohida “test klip” kerak. Test klip bilan faqat 1, 10, 20 va 30-kunlarda o‘zingizni yozib olasiz. Natijani his bilan emas, aniq raqam bilan ko‘rasiz.
Bitta mashg‘ulot ichida qanday ishlash (tinglash, belgilash, ergashish, solishtirish) shadowing metodi sahifasida qadamma-qadam yozilgan. Bu sahifa esa o‘sha usulni bir oyga taqsimlaydi.
Boshlashdan oldin: 7 ta klip tayyorlang
| Klip | Uzunligi | Qanday bo‘lsin | Qaysi kunlar |
|---|---|---|---|
| Test klip | 30 soniya | Bitta so‘zlovchi, o‘rtacha tezlik, transkripti bor | Faqat 1, 10, 20, 30-kunlar |
| A | 20–30 soniya | Oson monolog, tanish mavzu | 1–5 |
| B | 30 soniya | A ga o‘xshash mavzu | 6–10 |
| C | 45 soniya | Kundalik mavzu, tabiiy tezlik | 11–14 |
| D | 45–60 soniya | Ikki kishilik dialog | 15–17 |
| E | 30–45 soniya | Boshqa aksent yoki tezroq nutq | 18–19 |
| F | 60 soniya | Monolog: fikr yoki hikoya | 22–29 |
Test klipni hech qachon mashq qilmang. U termometr vazifasini bajaradi: mashq qilsangiz, yodlab olasiz va o‘lchov buziladi. Transkriptli klipni qayerdan topish haqida darajaga qarab podkastlar sahifasida.
Nazorat kunida nimani sanaysiz
Test klipni bir marta matnsiz tinglang, keyin ikkinchi marta 1.0 tezlikda ergashing va yozib oling. So‘ng yozuvingizni transkript bilan solishtirib, uchta raqamni yozing:
| Ko‘rsatkich | Qanday sanaladi |
|---|---|
| To‘xtashlar | So‘zlovchidan uzilib, jim qolgan joylaringiz soni |
| Tushib qolgan so‘zlar | Transkriptda bor, yozuvingizda yo‘q so‘zlar soni |
| Yutib yuborilgan oxirlar | -s, -ed, -t, -d aytilmagan so‘zlar soni |
Uchala raqam kamaysa, dastur ishlayapti. Birinchi kunda raqamlar katta chiqishi normal: bu sizning boshlang‘ich nuqtangiz.
30 kunlik jadval
1-hafta: bo‘lakli shadowing (klip A va B)
Pleerni har 3–6 so‘zlik bo‘lakdan keyin to‘xtatib, bo‘lakni takrorlaysiz. Tezlik 0.75 dan boshlanadi.
| Kun | Nima qilasiz | Daqiqa |
|---|---|---|
| 1 | Nazorat 1: test klip yozuvi. A klipni tinglab, transkriptini tekshiring | 15 |
| 2 | A: bo‘lakli shadowing matn bilan, 0.75 tezlikda | 15 |
| 3 | A: bo‘lakli shadowing, 1.0 tezlikda | 15 |
| 4 | A: to‘xtatmasdan pichirlab ergashish, matnga qarab | 15 |
| 5 | A: ovoz chiqarib uzluksiz, matn bilan; bitta yozuv | 20 |
| 6 | B: 2 va 3-kun ishini bitta mashg‘ulotda | 20 |
| 7 | Yengil kun: A va B ni ikki martadan tinglash | 5 |
2-hafta: uzluksiz shadowing (klip B va C)
Endi pleer to‘xtatilmaydi. Yarim soniya ortda qolib, butun klip bo‘ylab ergashasiz.
| Kun | Nima qilasiz | Daqiqa |
|---|---|---|
| 8 | B: uzluksiz, matn bilan, 1.0 | 20 |
| 9 | B: matnsiz, 3 urinish | 20 |
| 10 | Nazorat 2: test klip yozuvi; B yozuvini 5-kungi A yozuvi bilan solishtiring | 20 |
| 11 | C: bo‘lakli 0.75, keyin uzluksiz matn bilan | 20 |
| 12 | C: matnsiz 3 urinish, eng yaxshisini saqlang | 20 |
| 13 | C: faqat ohang ustida: urg‘uli so‘zlarni kuchliroq, qolganini qisqa ayting | 20 |
| 14 | Yengil kun: A, B, C ni ketma-ket bir martadan matnsiz | 10 |
3-hafta: dialog va yangi ovoz (klip D va E)
| Kun | Nima qilasiz | Daqiqa |
|---|---|---|
| 15 | D: faqat birinchi so‘zlovchiga ergashing, ikkinchisini tinglang | 20 |
| 16 | D: faqat ikkinchi so‘zlovchiga ergashing | 20 |
| 17 | D: ikkala rol ketma-ket, matnsiz | 20 |
| 18 | E: bo‘lakli 0.75. Yangi aksentda qaysi tovushlar boshqacha ekanini yozing | 20 |
| 19 | E: uzluksiz 1.0, matn bilan | 20 |
| 20 | Nazorat 3: test klip yozuvi | 20 |
| 21 | Yengil kun: eng yoqqan klipingiz bilan bir urinish | 10 |
4-hafta: o‘z nutqingizga ko‘chirish (klip F)
| Kun | Nima qilasiz | Daqiqa |
|---|---|---|
| 22 | F: bo‘lakli, keyin uzluksiz matn bilan | 25 |
| 23 | F: matnsiz; keyin klip mazmunini 1 daqiqada o‘z so‘zlaringiz bilan ayting | 25 |
| 24 | F dagi 5 ta iborani oling va ular bilan o‘zingiz haqingizda 1 daqiqa gapiring | 25 |
| 25 | A ga qayting: 1.0, matnsiz. 5-kungi yozuv bilan solishtiring | 20 |
| 26 | F: kechikishni qisqartiring, deyarli so‘zlovchi bilan bir vaqtda | 20 |
| 27 | B, C, D, F: har biriga bitta matnsiz urinish | 25 |
| 28 | Yengil kun yoki dam | 0–10 |
| 29 | F mavzusida 2 daqiqalik erkin hikoya yozuvi: klipdagi nechta iborani ishlatdingiz? | 25 |
| 30 | Nazorat 4: test klip yozuvi, 1-kun yozuvi bilan solishtirish, keyingi oy rejasi | 25 |
Jami taxminan 9 soat. 7, 14, 21 va 28-kunlar ataylab yengil: o‘tkazib yuborilgan kunni shu kunlarga surasiz va jadval buzilmaydi.
Ishlangan misol: Dilshodning 12-kuni
Dilshod IT kompaniyada ishlaydi, darajasi A2 va B1 orasida. U C klipni oldi: 45 soniyalik monolog, bir ayol ish joyiga qanday yetib borishini gapiradi.
- 1-urinish (matnsiz). I usually take the metro bo‘lagida to‘xtab qoldi. usually ni “yu-zu-al-li” deb bo‘g‘inlab aytgani uchun ortda qoldi.
- Tuzatish. Faqat shu bo‘lakni 0.75 tezlikda besh marta ergashdi. Eshitganini yozib qo‘ydi: “yuzhuli”, ikki bo‘g‘in kuchsiz.
- 2-urinish. Bu joydan o‘tdi, lekin walked va stopped oxiridagi “t” tovushi yana yo‘qoldi.
- 3-urinish. Oxirgi undoshlarga e’tibor berib, butun klipni to‘xtamasdan aytdi va shu yozuvni saqladi.
Uning nazorat raqamlari (test klip):
| Ko‘rsatkich | 1-kun | 10-kun | 20-kun | 30-kun |
|---|---|---|---|---|
| To‘xtashlar | 7 | 5 | 3 | 2 |
| Tushib qolgan so‘zlar | 16 | 11 | 8 | 5 |
| Yutib yuborilgan oxirlar | 9 | 7 | 4 | 3 |
Bu bitta o‘quvchining namunasi, kafolat emas. Sizning raqamlaringiz boshqacha bo‘ladi. Muhimi, pasayish yo‘nalishi.
30 kunlik dasturni buzadigan beshta holat
- Test klipni mashq qilib qo‘yish. Raqamlar yaxshilanadi, lekin bu yodlash, o‘sish emas. Test klipni alohida papkada saqlang.
- Har kuni yangi klip. Jadvalda bitta klip 3–5 kun ishlatiladi. Yangi klip har safar sizni 1-qadamga qaytaradi.
- Birinchi haftadayoq 1.0 tezlik. So‘zlovchidan uzilib, faqat birinchi va oxirgi so‘zlarni aytib qolasiz. 0.75 da toza ergashish tezroq natija beradi.
- Metroda ovoz chiqarib bo‘lmaydi, deb kunni o‘tkazib yuborish. 4-kundagi pichirlab ergashishni yo‘lda ham qilsa bo‘ladi. Ovozli kunlarni uyga qoldiring.
- Faqat takrorlash, hech qachon o‘zingiz gapirmaslik. 4-hafta shuning uchun bor. 23, 24 va 29-kunlarni tashlab ketsangiz, shadowing faqat talaffuz mashqi bo‘lib qoladi. Ravonlikni boshqa usullar bilan qanday qo‘shish haqida ravon gapirish usullari sahifasida.
Yozuvlarni fayl nomiga kun raqamini qo‘yib saqlang: kun01_test, kun05_A. Yozuvni eshitganda nimaga quloq solish kerakligi ovozni yozib talaffuzni yaxshilash sahifasida tushuntirilgan.
Mashq: jadvalga ko‘ra nima qilasiz?
Har vaziyatda dastur bo‘yicha to‘g‘ri qarorni tanlang.
- 1. 3-kun. A klipni 1.0 tezlikda bo‘laklab ham ayta olmayapsiz.
- 2. 9-kun ishga ketdingiz, uyga kech keldingiz va mashq qilmadingiz.
- 3. 10-kun. Test klipni “ozgina tayyorlanib olay” deb ikki marta ergashib ko‘rmoqchisiz.
- 4. 18-kun. E klipdagi aksent juda qiyin: 30 soniyada 8 ta notanish so‘z bor.
- 5. 23-kun. Klipni o‘z so‘zlaringiz bilan aytganda, uning iboralaridan birortasi ham chiqmadi.
- 6. 30-kun. To‘xtashlar kamaydi, lekin tushib qolgan so‘zlar deyarli o‘zgarmadi.
Javoblar
- 1. Shu kuni 0.75 tezlikda qoling, 1.0 ni 4-kunning boshida sinab ko‘ring. Jadval tezlikdan ko‘ra tozalikni muhimroq deb hisoblaydi.
- 2. 9-kun ishini 14-kunga (yengil kunga) suring. Jadval bir kun siljiydi, lekin buzilmaydi.
- 3. Yo‘q. Test klip bilan faqat bir marta tinglash va bir marta yozib olish. Aks holda raqamlar sizni aldaydi.
- 4. Bu klip siz uchun juda qiyin. Notanish so‘zlari 3–4 tadan oshmaydigan boshqa E klip tanlang.
- 5. 23-kunni yana bir marta takrorlang. Qayta aytishdan oldin klipdagi 5 ta iborani qog‘ozga yozib, ko‘z oldingizda qoldiring.
- 6. Kuchsiz so‘zlar (a, the, to, of, and) tushib qolayotgan bo‘lishi mumkin. Keyingi oyda 13-kundagi ohang mashqini har haftaga qo‘shing.
Dasturdan keyin: bir oylik yozuvlar bilan nima qilish
30-kun yozuvini 1-kun yozuvi bilan ketma-ket tinglang va o‘zgarishni bir gap bilan yozing. Keyingi oyda jadvalni biroz qiyinroq klipdan boshlab takrorlang yoki eshitish ko‘nikmasining keyingi pog‘onasiga o‘ting: listening bosqichlari sahifasida qaysi material qachon kerakligi yozilgan.
Shadowing iboralarini jonli suhbatda ishlatish
4-haftaning maqsadi — klipdagi iboralarni o‘z gapingizga o‘tkazish, va buni suhbatdosh bilan qilish osonroq. BandMate ilovasida Bandi bilan ovozli suhbatda F klipingiz mavzusida gaplashing va o‘sha 5 ta iborani ishlatishga harakat qiling. Ilova talaffuz bo‘yicha izoh beradi, darslarda esa tayyor audio bilan takrorlash mashqlari bor. Bugun 1-kunni boshlang: test klipni tanlang va birinchi yozuvni saqlang.
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling
