Turkiyada ingliz tilida o‘qishning ikki yo‘li bor: Türkiye Burslari hukumat granti (ariza bepul, o‘qish to‘lovi, oylik stipendiya, yotoqxona, sug‘urta va chipta qoplanadi) yoki universitetga o‘z hisobingizdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri ariza. Grantning umumiy ariza oynasi rasmiy kalendarga ko‘ra har yili 10-yanvardan 20-fevralgacha. Muhim nuqta: Türkiye Burslari granti bilan ingliz tilidagi dasturga tushsangiz ham, C1 darajadagi turk tili sertifikatingiz bo‘lmasa, bir yillik turk tili kursi majburiy.
Quyida ikki yo‘lning farqi, grant shartlari, "ingliz tilidagi dastur" amalda nimani anglatishi, universitetga yoziladigan xat namunasi va mashq bor. Ma’lumotlar 2026-yil 1-oktabrda rasmiy saytlardan olingan.
Ikki yo‘l: grant yoki o‘z hisobidan
| Türkiye Burslari | O‘z hisobidan qabul | |
|---|---|---|
| Kim boshqaradi | Turkiya hukumati dasturi | Har bir universitet |
| Ariza qayerda | turkiyeburslari.gov.tr onlayn tizimi | Universitet sayti yoki portali |
| Ariza narxi | Bepul | Universitetga qarab |
| Universitetga joylashtirish | Grant dasturi o‘zi joylashtiradi | O‘zingiz tanlaysiz va qabul qilinasiz |
| Turk tili | C1 bo‘lmasa, 1 yillik kurs majburiy | Dastur ingliz tilida bo‘lsa, odatda qabul sharti emas; kundalik hayot uchun baribir kerak |
| O‘qish to‘lovi | Qoplanadi | O‘zingiz to‘laysiz; narxni universitetdan so‘rang |
Grant raqobatli, shuning uchun ko‘p abituriyentlar ikkala yo‘lni parallel yuritadi: Türkiye Burslari’ga ariza beradi va bir vaqtda 2–3 universitetga o‘z hisobidan ariza tayyorlaydi. Umumiy grant strategiyasi grantlarga ariza berish qo‘llanmasida.
Türkiye Burslari: shartlar va muddatlar
| Daraja | Yosh chegarasi | Minimal akademik ko‘rsatkich |
|---|---|---|
| Bakalavr (va associate) | 21 yoshdan kichik | 70% |
| Magistratura | 30 yoshdan kichik | 75% |
| Doktorantura (PhD) | 35 yoshdan kichik | 75% |
| Tibbiyot, stomatologiya, farmatsevtika | darajaga qarab | 90% |
Barcha davlat fuqarolari ariza bera oladi, shu jumladan joriy o‘quv yili oxirida (avgustgacha) bitiradiganlar. 11-sinf o‘quvchisi bo‘lsangiz, bitirish yilingizda ariza bera olasiz.
Rasmiy kalendar (umumiy dastur):
| Bosqich | Vaqt |
|---|---|
| Arizalar | 10-yanvar – 20-fevral |
| Baholash | mart–aprel |
| Intervyular | aprel–iyun |
| Natijalar | avgust boshi |
| Turkiyaga kelish | sentabr |
Kalendarda yil ko‘rsatilmagan, shuning uchun 2027-yilgi tanlov sanalarini yanvar oldidan saytdan qayta tekshiring.
Yuklanadigan hujjatlar: pasport yoki ID, oxirgi bir yilda tushgan surat, diplom yoki vaqtinchalik bitiruv guvohnomasi, transkript (baholar ilovasi), agar dastur so‘rasa milliy imtihon natijasi, xalqaro test natijalari (SAT, GRE, GMAT) va til sertifikati; PhD uchun tadqiqot taklifi.
Intervyuda aniq qaysi savol berilishini oldindan bilib bo‘lmaydi, lekin nega aynan shu dastur va keyingi rejangizni aniq aytib bera olishingiz kerak. Javob tuzishni xorijiy universitet intervyusi sahifasida mashq qiling.
"Ingliz tilidagi dastur" amalda nimani anglatadi
1. Dars tili dastur sahifasida yoziladi. YÖK (Oliy ta’lim kengashi) boshqaradigan Study in Türkiye portalida dasturlarni dars tili bo‘yicha saralash mumkin; portal ma’lumotiga ko‘ra unda 208 universitet va 45 mingga yaqin dastur bor. Ba’zi dasturlar to‘liq emas, qisman inglizcha bo‘ladi: tavsifni diqqat bilan o‘qing.
2. Hazırlık — ingliz tili tayyorlov yili. Ingliz tilida o‘qitadigan ko‘p universitetlarda qabul qilingan talaba avval til darajasini isbotlaydi. Misol uchun ODTÜ (METU) xalqaro bo‘limi: dars tili ingliz tili; ro‘yxatdan o‘tishda amal qiladigan TOEFL, IELTS yoki PTE Academic natijasini topshirmagan talaba universitetning o‘z imtihoni (METU EPE)ni topshiradi; minimal balldan past olsa, bir yil ingliz tili tayyorlov sinfida o‘qiydi. Demak, sertifikat bo‘lmasa, o‘qish bir yilga uzayishi mumkin.
3. Kirish imtihonlari. Study in Türkiye portalida xalqaro abituriyentlar uchun TR-YÖS imtihoni haqida ma’lumot bor, universitetlar esa o‘z mamlakatingizdagi imtihon natijalarini yoki o‘zlarining imtihonini ham so‘rashi mumkin. Qaysi biri kerakligini tanlagan universitetingiz sahifasidan o‘qing.
4. Türkiye Burslari va turk tili. Grant bilan o‘qiydiganlarning barchasi, dastur tilidan qat’i nazar, bir yillik bepul turk tili kursida o‘qiydi va oxirida C1 darajani olishi kutiladi. Yunus Emre instituti yoki Turkiyadagi universitetlarning til markazlari bergan C1 sertifikati bo‘lsa, kursdan ozod bo‘lasiz.
O‘z hisobidan ariza: 5 qadam
- Qidiruv. Study in Türkiye portalida daraja, shahar va dars tilini "English" qilib tanlang; 8–10 dasturdan ro‘yxat tuzing.
- Talablar jadvali. Har dastur uchun kirish imtihoni (TR-YÖS, universitet imtihoni yoki boshqa natija), attestat bali va ingliz tili talabini alohida ustunga yozing.
- Muddatlar. Xalqaro abituriyentlar qabuli muddatini har universitet o‘zi belgilaydi: sanani universitet sahifasidan oling, forumdan emas.
- Til sertifikati. Sertifikat bo‘lsa, tayyorlov yilidan ozod bo‘lishingiz mumkin; bo‘lmasa, universitet imtihoni va hazırlık yilini byudjet hamda vaqt rejasiga qo‘shing.
- Viza va yashash. Offer olgach, talaba vizasi va Turkiyaga kelgandan keyingi yashash ruxsatnomasi tartibini Study in Türkiye portalining viza bo‘limidan va Turkiya elchixonasi saytidan o‘qing. Bu huquqiy maslahat emas: qoidalar o‘zgarishi mumkin.
Xalqaro bo‘limga xat: til talabini aniqlash
Saytda javob topilmasa, universitet xalqaro bo‘limiga (International Office) qisqa xat yozing. Namuna:
Subject: English proficiency requirement for BSc Computer Engineering (Fall 2027)
Dear International Office,
I am a high school student from Uzbekistan and I plan to apply for the BSc Computer Engineering programme for the Fall 2027 intake. Could you please confirm which English proficiency certificates you accept and the minimum scores? I would also like to know whether students without a certificate can take your own proficiency exam, and when it is held.
Thank you for your time.
Kind regards,
Aziza Karimova
Xat qisqa: kimsiz, qaysi dastur va qaysi qabul, aniq savollar. "Please send me all information" kabi umumiy so‘rovga ko‘pincha havola bilan javob qaytadi. Xatlardagi tipik xato: Hello, ustoz yoki Dear Sir o‘rniga bo‘lim nomini yozing (Dear International Office). Rasmiy xat qoidalari ingliz tilida xat yozish namunalari sahifasida.
Turkiya arizasida tez-tez uchraydigan noto‘g‘ri tasavvurlar
- "Ingliz tilidagi dasturga tushsam, turk tili kerak emas." Türkiye Burslari talabalari uchun C1 bo‘lmasa, bir yillik turk tili kursi majburiy. O‘z hisobidan o‘qiganda ham ijara, shifoxona va bozorda turk tili yordam beradi.
- "Hazırlık faqat turk tili uchun." Ingliz tilidagi dasturlarda ingliz tili tayyorlov yili ham bo‘ladi.
- "Grantga agentlik orqali topshirish kerak." Türkiye Burslari arizasi rasmiy onlayn tizimda bepul qabul qilinadi.
- "Grant ololmasam, universitet ham qabul qilmaydi." Bu ikki alohida jarayon: o‘z hisobidan ariza grant natijasiga bog‘liq emas.
- "70% bo‘lsa, yetarli." Bu minimal chegara; raqobat va intervyu natijasi ham hal qiladi.
Mashq: to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri?
- 1. Türkiye Burslari arizasi pullik.
- 2. Magistratura uchun yosh chegarasi — 30 yoshdan kichik.
- 3. Ingliz tilidagi dasturga joylashgan grant talabasi turk tili kursidan avtomatik ozod bo‘ladi.
- 4. Umumiy dastur arizalari 10-yanvardan 20-fevralgacha qabul qilinadi.
- 5. ODTÜ’da TOEFL yoki IELTS natijasini topshirmagan talaba universitetning ingliz tili imtihonini topshiradi.
- 6. Tibbiyot dasturlari uchun minimal ko‘rsatkich 70%.
- 7. Study in Türkiye portalida dasturlarni dars tili bo‘yicha qidirish mumkin.
- 8. Grant intervyulari aprel–iyun oralig‘ida o‘tadi.
Javoblar
1 — F (bepul); 2 — T; 3 — F (C1 sertifikati bo‘lmasa, kurs majburiy); 4 — T; 5 — T; 6 — F (90%); 7 — T; 8 — T.
Grant intervyusi uchun gapirish mashqi
Grant intervyusi yoki universitet suhbati bo‘lsa, "Why Türkiye?" va "What will you do after graduation?" kabi savollarga tayyor bo‘ling. BandMate ilovasida Bandi bilan shu savollarga 1–2 daqiqalik javob berib ko‘ring, ravonlik va talaffuz bo‘yicha fikr oling. Ilova grant natijasini bashorat qilmaydi.
Boshqa Osiyo varianti bilan solishtirish uchun Malayziyada o‘qish sahifasini ham oching.
Manbalar
Barcha sahifalar 2026-yil 1-oktabrda tekshirilgan.
- Türkiye Scholarships — qoplanadigan xarajatlar, bepul onlayn ariza.
- Türkiye Scholarships: Scholarship programs and criteria — yosh chegaralari va minimal ko‘rsatkichlar.
- Türkiye Scholarships: Application calendar — ariza, intervyu va natija oylari.
- Türkiye Scholarships: Application steps — hujjatlar ro‘yxati, turk tili kursi.
- Türkiye Scholarships: Turkish education — bir yillik turk tili kursi va C1.
- Study in Türkiye (YÖK) — dastur qidiruvi, TR-YÖS.
- METU International Students Office: English proficiency — ingliz tili talabi va tayyorlov sinfi.
