Multilevel listening 45 daqiqa davom etadi: 6 qismda 35 savol, har audio ikki marta eshittiriladi va har matndan oldin savollarni o‘qish uchun 15–30 soniya beriladi. Tayyorgarlikda eng ko‘p ball beradigan uch ko‘nikma bor: savolni oldindan o‘qib, nimani eshitishingizni taxmin qilish; bo‘sh joyga so‘z va raqamni xatosiz yozish; avval aytilib, keyin tuzatilgan ma’lumotni (distraktorni) ajrata olish.
Quyida har bir qism uchun usul, o‘zbek tinglovchisi uchun tipik muammolar, transkriptli mashqlar kaliti bilan va xato daftari namunasi bor.
Har bir qism uchun usul
1-qism: 8 ta qisqa dialog, 3 variantli test
Rasmiy formatga ko‘ra, bu yerda 5–10 soniyalik dialog boshlanishi eshittiriladi va nutqning umumiy mazmunini tushunish tekshiriladi. Savolni o‘qiyotganda o‘zingizdan so‘rang: kim gapiryapti, qayerda, nima maqsadda? Kontekst so‘zlari (platform, receipt, appointment, boarding) javobga yo‘l ko‘rsatadi. Bu qismdagi savol turlari haqida batafsil: Multilevel listening part 1.
2-qism: monolog, 6 ta bo‘sh joy
2–3 daqiqalik monologdan aniq ma’lumot yoziladi: bitta so‘z va/yoki raqam. Audio boshlanishidan oldin har bo‘shliq atrofiga qarab qanday so‘z kerakligini belgilang: “at ___ p.m.” — raqam, “a copy of your ___” — ot, “the ___ floor” — tartib son.
3-qism: 4 ta qisqa monolog, moslashtirish
Har spiker taxminan 30 soniya gapiradi, 6 ta variantdan 2 tasi ortiqcha. Variantlar deyarli doim boshqa so‘zlar bilan beriladi: variantda “was disappointed”, audioda esa “it wasn’t what I’d hoped for”. Shu sababli variantlarni o‘qiganda har biriga 2–3 ta sinonim o‘ylab qo‘ying.
4-qism: monolog yoki dialog, moslashtirish
5 savol va 8 variant, 3 tasi ortiqcha. Barcha variantni ishlatishga urinmang. Audio ketma-ketligida savollar tartibini kuzating va bitta javobni o‘tkazib yuborsangiz, keyingisiga o‘ting.
5-qism: 3 ta dialog, har biriga 2 savol
Bu qism batafsil va ochiq aytilmagan ma’lumotni tekshiradi: spikerning munosabati, niyati, qarori. “Actually”, “to be honest”, “on second thought”, “but” kabi burilish so‘zlaridan keyin keladigan gapga alohida e’tibor bering: javob ko‘pincha o‘sha yerda.
6-qism: 3 daqiqalik ma’ruza, 6 ta bo‘sh joy
Ma’ruzachi “firstly”, “another factor”, “however”, “as a result” bilan tuzilishni belgilaydi. Bo‘sh joylar odatda audio tartibida keladi, shuning uchun bitta javobni o‘tkazib yuborsangiz, qo‘lingizni keyingi savolga olib o‘ting.
O‘zbek tinglovchining 5 ta tipik muammosi
| Muammo | Misol | Nima qilish kerak |
|---|---|---|
| -teen va -ty ni chalkashtirish | thirteen / thirty, fifteen / fifty | Urg‘uni tinglang: thir-TEEN, THIR-ty |
| Ko‘plik -s ni tushirib qoldirish | “two ticket”, “three room” | Oldida raqam bo‘lsa, javobni ko‘plikka tekshiring |
| Qo‘sh va jim harflar | accommodation, Wednesday, necessary, address | Tez-tez chiqadigan 30 ta so‘zdan diktant |
| Harflab aytilgan ismlar | E va I, G va J, A va E | Ingliz alifbosini ovoz chiqarib takrorlash |
| Kuchsiz shakllar | “can” [kən] va “can’t” [kɑːnt], “to” [tə] | Gap urg‘usini tinglash, connected speech mashqlari |
Imlo alohida mavzu: IELTS uchun yozilgan listening imlo xatolari ro‘yxatidagi so‘zlar Multilevel’da ham uchraydi.
Mashq: transkript bilan 3 ta mini-topshiriq
Quyidagi topshiriqlar BandMate tahririyati tuzgan mashq, rasmiy savollar emas. Audio bo‘lmasa ham ishlash mumkin: sherigingiz matnni bir marta o‘rtacha tezlikda o‘qisin, siz faqat savollarga qarab javob yozing, keyin u ikkinchi marta o‘qisin. Sherik bo‘lmasa, matnni o‘zingiz telefonga yozib oling va ertasi kuni tinglang.
A. 1-qism uslubida
Transkript 1
A: Excuse me, is this seat free? I’ve been standing since Chilonzor.
B: Sorry, my friend is getting on at the next station.
- 1. Where are the speakers? A) on a bus B) on a metro train C) in a café
Transkript 2
A: I’d like to return these trousers. They’re too short.
B: Have you got the receipt? Without it, I can only offer you a different size.
- 2. What does the shop assistant ask for? A) the receipt B) a different size C) the customer’s phone number
Transkript 3
A: Shall we meet at six outside the cinema?
B: Six is fine, but let’s meet in the café next door. It’s going to rain.
- 3. Where will they meet? A) outside the cinema B) in the café C) at the bus stop
B. 2-qism uslubida: bitta so‘z va/yoki raqam yozing
Transkript: “Welcome to the Riverside Language Centre open day. Our evening classes start on the fourteenth of October, not the fourth, as the old leaflet says. Each class lasts ninety minutes. Please bring a photo and a copy of your passport when you register. The library is on the second floor, next to the computer room, and it’s open until eight p.m. If you have any questions, ask for our coordinator, Ms Kendall. That’s K-E-N-D-A-L-L.”
- 4. Evening classes start on ______ October.
- 5. Each class lasts ______ minutes.
- 6. Bring a photo and a copy of your ______.
- 7. The library is next to the ______ room.
- 8. The library closes at ______ p.m.
- 9. The coordinator’s name is Ms ______.
C. 6-qism uslubida: ma’ruzadan bo‘sh joy
Transkript: “Today I’d like to talk about why cities plant trees. Firstly, trees reduce temperatures: a street with trees can be several degrees cooler in summer. Secondly, they improve air quality by trapping dust. Another factor is noise, because leaves and branches absorb some traffic sound. However, trees need water, and in dry regions like Central Asia, cities must choose species that survive with little irrigation. As a result, many planners now prefer native species to imported ones.”
- 10. Streets with trees are cooler in ______.
- 11. Trees improve air quality by trapping ______.
- 12. Leaves and branches absorb some traffic ______.
- 13. In dry regions, trees must survive with little ______.
- 14. Many planners now prefer ______ species.
Kalit
- 1 B — “station” so‘zi metroni bildiradi; avtobusda “stop” deyiladi.
- 2 A — “a different size” faqat chek bo‘lmasa taklif qilinadi, bu distraktor.
- 3 B — birinchi taklif (outside the cinema) keyin o‘zgartirildi.
- 4 14 / 14th / fourteenth — “fourth” eski varaqdagi xato sana, distraktor.
- 5 90
- 6 passport
- 7 computer
- 8 8 / eight
- 9 Kendall — harflab aytilgan ismni harfma-harf yozing.
- 10 summer
- 11 dust
- 12 sound
- 13 irrigation
- 14 native
14 tadan 12 va undan ko‘p to‘g‘ri bo‘lsa, asosiy muammo tezlikda emas. Xatolaringiz qaysi turga tushganini pastdagi daftarga yozing.
Xato daftari: har testdan keyin 10 daqiqa
Ko‘proq test ishlash o‘z-o‘zidan natija bermaydi: bir xil xato qayta-qayta takrorlanaveradi. Har bir xatoga sabab qo‘ying.
| Sana | Savol | Xato turi | Men nima yozdim | To‘g‘ri javob | Qoida yoki eslatma |
|---|---|---|---|---|---|
| 12.10 | 12 (2-qism) | Imlo | acommodation | accommodation | cc va mm |
| 12.10 | 17 (3-qism) | Parafraz | “annoyed” variantini topmadim | spiker: “it drove me mad” | Hissiyot sinonimlari ro‘yxati |
| 14.10 | 26 (5-qism) | Distraktor | birinchi taklifni belgiladim | “actually, let’s…” dan keyingi taklif | Burilish so‘zidan keyin diqqat |
| 14.10 | 33 (6-qism) | Lug‘at | bo‘sh qoldirdim | irrigation | Ekologiya mavzusidagi 20 so‘z |
Xato turlarini beshtaga bo‘ling: lug‘at (so‘zni bilmayman), tanish (so‘zni bilaman, lekin nutqda tanimadim), distraktor, imlo va e’tibor (savolni noto‘g‘ri o‘qidim). Bir haftadan keyin qaysi tur ko‘pligini sanang va keyingi haftani o‘shanga bag‘ishlang.
Kuniga 35 daqiqalik mashq tartibi
- 10 daqiqa — diktant. Raqamlar, sanalar, harflab aytilgan ismlar va ko‘p xato qilinadigan so‘zlar.
- 15 daqiqa — bitta qism. Rasmiy namunadan yoki ishonchli manbadan bitta qismni vaqt bilan ishlang, keyin transkript bilan qayta tinglang va xato joyda nima aytilganini toping.
- 10 daqiqa — xato daftari. Har xatoga tur va qoida yozing.
Haftasiga bir marta butun listeningni 45 daqiqada, to‘xtatmasdan ishlang. To‘liq sinov tartibi uyda CEFR mock test sahifasida.
BandMate bilan tinglash va javob berish
BandMateda Bandi bilan ovozli suhbat tabiiy tezlikdagi inglizcha nutqni tinglab, darhol javob berishga o‘rgatadi. Ilova Multilevel listening testini almashtirmaydi va rasmiy ball bermaydi, lekin kundalik tinglash va gapirish odatini shakllantirishga yordam beradi.
Manbalar
- Agentlik: chet tili test formatlari, Multilevel tinglab tushunish bo‘limi (gov.uz)
- Agentlik: ko‘p darajali test baholash mezonlari (PDF)
- Agentlik: test namunalari



