IELTS Listening’dagi map labelling savolida siz joy tasvirini tinglaysiz va har bir joy nomini xarita yoki plandagi to‘g‘ri harf bilan bog‘laysiz. Muvaffaqiyat uchta narsaga bog‘liq: audio boshlanishidan oldin boshlang‘ich nuqta va kompasni topish, opposite yoki at the far end kabi joylashuv iboralarini tez tushunish va gapiruvchi o‘zini tuzatgan joyni eshitish.
Quyida savol qanday tuzilgani, 20 ta asosiy ibora, transkript bilan to‘liq tahlil qilingan misol va javoblari berilgan mashq bor. Misollar mashq uchun yozilgan, ular rasmiy IELTS materiali emas.
Savol qanday ishlaydi
IELTS’ning rasmiy Listening formati bo‘yicha test taxminan 30 daqiqa davom etadi, to‘rt qismdan va jami 40 ta savoldan iborat, yozuvlar faqat bir marta eshittiriladi. Plan, map yoki diagram labelling turida siz bino plani, shahar qismi xaritasi yoki jihoz chizmasidagi belgilarni to‘ldirasiz. Javoblar odatda savol varag‘idagi ro‘yxatdan tanlanadi. Rasmiy tavsifga ko‘ra, bu tur joy tasvirini tushunish va uni chizma bilan bog‘lash, jumladan yo‘nalish va joylashuvni ifodalovchi tilni kuzatish ko‘nikmasini tekshiradi.
Amalda ikki xil ko‘rinish uchraydi:
- Harf tanlash: xaritada A–H yoki A–I kabi harflar bor, siz har bir joy nomi uchun bitta harf yozasiz. Odatda harflar savollardan ko‘p bo‘ladi, ya’ni ba’zilari ortiqcha.
- So‘z yozish: plandagi bo‘sh katakka joy nomini yozasiz. Bunda ko‘rsatmadagi so‘z chegarasiga (masalan, ONE WORD ONLY) qat’iy amal qiling va imloni tekshiring. Imlo bo‘yicha alohida spelling xatolari ro‘yxati bor.
Xarita savollari ko‘pincha kundalik mavzudagi monologda, masalan, park, muzey yoki sport markazi haqidagi tanishtiruvda uchraydi. Bu qismning umumiy tuzilishi haqida IELTS Listening Section 2 sahifasida o‘qing. Savollar audiodagi tartibda keladi: 11-savol javobi 12-savoldan oldin eshitiladi.
Audio boshlanishidan oldin: 30 soniyalik tayyorgarlik
Savollarni ko‘rib chiqish uchun berilgan qisqa vaqtni quyidagi tartibda ishlating:
- Boshlang‘ich nuqtani toping. Entrance, You are here, Main gate yoki Reception qayerda? Gapiruvchi deyarli har doim shu yerdan boshlaydi.
- Kompasni tekshiring. Shimol har doim ham tepada bo‘lmaydi. Kichik strelkaga qarab, xarita chetiga N, S, E, W deb yozib qo‘ying.
- Tayyor nomlarni belgilang. Xaritada allaqachon yozilgan joylar (café, lake, car park) gapiruvchining tayanch nuqtalari bo‘ladi. Ularni aylana ichiga oling.
- Savollardagi joy nomlarini o‘qing va sinonimini o‘ylang. Toilets o‘rniga restrooms yoki facilities, car park o‘rniga parking area aytilishi mumkin.
- Qalamni boshlang‘ich nuqtaga qo‘ying. Tinglash davomida qalamni gapiruvchi bilan birga “yurgizing”. Bu chap va o‘ngni aralashtirmaslikka yordam beradi.
Joylashuv va yo‘nalish iboralari
| Ibora | Ma’nosi | Misol |
|---|---|---|
| opposite | qarshisida | The shop is opposite the bank. |
| directly opposite | to‘ppa-to‘g‘ri qarshisida | It’s directly opposite the main entrance. |
| diagonally opposite | qiya qarshisida | The gym is diagonally opposite the pool. |
| next to / beside | yonida | The toilets are next to the café. |
| adjacent to | yonma-yon, tutash | The office is adjacent to the library. |
| between A and B | A va B orasida | The garden is between the lake and the car park. |
| behind | orqasida | There’s a storeroom behind reception. |
| in front of | oldida | Bikes are parked in front of the hall. |
| in the north-west corner | shimoli-g‘arbiy burchakda | The playground is in the north-west corner. |
| on the corner of | ko‘chalar kesishgan burchakda | The bank is on the corner of King Street. |
| at the far end of | eng oxirida, narigi chetida | The theatre is at the far end of the corridor. |
| halfway along | yarmida | The lift is halfway along the corridor. |
| just past | …dan o‘tgach, darrov | It’s just past the bridge. |
| before you reach | …ga yetmasdan | Turn left before you reach the fountain. |
| on your left as you enter | kirganda chap tomoningizda | The cloakroom is on your left as you enter. |
| straight ahead | to‘g‘rida, ro‘parada | Reception is straight ahead. |
| at the junction | yo‘llar kesishgan joyda | Turn right at the junction. |
| alongside | bo‘ylab, yonma-yon | The path runs alongside the river. |
| overlooking | …ga qaragan | The café has tables overlooking the lake. |
| beyond | …dan narida | The pool is beyond the fitness studio. |
O‘zbek o‘quvchilar ko‘p adashadigan joylar:
- Chap va o‘ng. On your left gapiruvchi qaysi tomonga qarab turganiga bog‘liq. Kirish pastda bo‘lsa va siz tepaga qarab yursangiz, chap xaritaning chap tomoni bo‘ladi. Gapiruvchi burilsa, chap ham o‘zgaradi.
- Opposite va next to. O‘zbekchadagi “ro‘parasida” va “yonida” aniq farq qiladi, lekin tez nutqda opposite so‘zining urg‘usiz bo‘g‘inlari yutilib ketadi: /ˈɒpəzɪt/. Bu so‘zni jumla ichida eshitib mashq qiling.
- In the corner va on the corner. In the corner bino yoki park ichidagi burchak, on the corner esa ko‘cha burchagi.
- Past va passed. It’s just past the café joylashuvni bildiradi. Ikkalasi bir xil talaffuz qilinadi, shuning uchun ma’noni kontekstdan oling.
- Kompas birikmalari. North-west, south-east kabi so‘zlarda tartib o‘zbekchadagidek: avval shimol yoki janub, keyin g‘arb yoki sharq. Tez nutqda esa north-west corner bir so‘zdek eshitiladi va west bilan east chalkashadi. To‘rt burchak nomini ovoz chiqarib, tez aytib mashq qiling.
Tahlil qilingan misol: Riverside Park
Xarita tavsifi. Parkning asosiy kirishi janubda, pastki chetning o‘rtasida. Kirishdan shimolga qarab to‘g‘ri yo‘lak ketadi. Parkning markazida ko‘l, shimoli-sharqiy burchakda avtoturargoh bor. Kirishning chap tomonida (g‘arbda) kafe. Shimol xaritaning tepasida. Bu uchtasi xaritada yozib qo‘yilgan. Qolgan joylar harflar bilan belgilangan:
| Harf | Joylashuvi |
|---|---|
| A | Yo‘lakning g‘arb tomoni, kafedan biroz shimolda |
| B | Yo‘lakning sharq tomoni, kafening to‘ppa-to‘g‘ri qarshisida |
| C | Parkning shimoli-g‘arbiy burchagi |
| D | Ko‘lning g‘arb qirg‘og‘i |
| E | Ko‘lning sharq qirg‘og‘i |
| F | Parkning janubi-sharqiy burchagi |
| G | Ko‘l bilan avtoturargoh orasida, parkning shimoliy chetida |
Savollar 1–4. Har bir joy uchun to‘g‘ri harfni yozing.
- Visitor centre
- Children’s playground
- Toilets
- Picnic area
Transkript (mashq uchun yozilgan):
Welcome to Riverside Park. We’re standing at the main entrance on the south side of the park, and the café is right here on your left. Directly opposite the café, on the other side of the path, is the visitor centre, where you can pick up a free map. Now, if you follow the main path north towards the lake, you’ll see the children’s playground on your left, just past the café. A lot of visitors ask about toilets. There used to be toilets on the west side of the lake, but that building was closed last spring, and the new toilets are in the north-west corner of the park. Finally, the picnic area. People often expect it to be beside the lake, but in fact it’s at the far end of the park, between the lake and the car park.
Javoblar va sabablari:
- 1 — B. Tayanch nuqta kafe. Directly opposite the café, on the other side of the path kafening ro‘parasi, ya’ni yo‘lakning sharq tomoni.
- 2 — A. Gapiruvchi shimolga yurmoqda, shuning uchun on your left g‘arb. Just past the café kafedan biroz shimolda degani.
- 3 — C. Tuzoq D harfida: used to be … on the west side of the lake eski joy. Was closed va the new toilets are hozirgi javobni beradi.
- 4 — G. Tuzoq E harfida: people often expect it to be beside the lake noto‘g‘ri taxmin. In fact dan keyingi qism to‘g‘ri: between the lake and the car park.
F harfi umuman ishlatilmadi. Bu normal holat: ortiqcha harflar sizni chalg‘itish uchun qo‘yiladi.
Tipik tuzoqlar
- Eski va yangi joy. Used to be, has been moved, was closed, the old … eshitilsa, javob keyinroq keladi.
- O‘zini tuzatish. It’s on the left, sorry, I mean on the right. Birinchi aytilgan so‘zga emas, tuzatilganiga yozing. Bunday signallarning to‘liq ro‘yxati IELTS Listening distractors sahifasida.
- Noto‘g‘ri taxmin. You might think…, People often expect…, Actually…, In fact… dan keyin to‘g‘ri joy aytiladi.
- Nuqtai nazar o‘zgarishi. If you’re coming from the car park… desa, chap va o‘ng yangi yo‘nalishdan hisoblanadi.
- Yaqin harf. Gapiruvchi javob joyi yonidagi boshqa ob’ektni ham tilga oladi. Harfni tayanch nuqtaga nisbatan tekshiring.
- Bitta savolda qotib qolish. Javobni o‘tkazib yuborsangiz, keyingi savolning tayanch nuqtasini kuting. Bir savol uchun keyingi uchtasini yo‘qotmang.
Mashq: sport markazining plani
Plan tavsifi. Bino birinchi qavatining plani, shimol tepada. Asosiy eshik janubiy devorning o‘rtasida. Eshikdan kirgach, g‘arbdan sharqqa uzun yo‘lak o‘tadi. Qabul stoli (reception) yo‘lakning shimoliy tomonida, eshikning to‘ppa-to‘g‘ri ro‘parasida, u planda yozilgan. Harflar:
| Harf | Joylashuvi |
|---|---|
| A | Yo‘lakning g‘arbiy qismi, shimol tomoni |
| B | Yo‘lakning g‘arbiy qismi, janub tomoni (kirishning chap tomonida) |
| C | Qabul stolining to‘ppa-to‘g‘ri orqasidagi xona (shimolda) |
| D | Yo‘lakning sharqiy qismi, shimol tomoni |
| E | Yo‘lakning sharqiy chekkasi, janub tomoni |
| F | Binoning shimoli-sharqiy burchagi, D dan narida |
| G | Binoning shimoli-g‘arbiy burchagi, A dan narida |
Savollar 5–9. Har bir joy uchun to‘g‘ri harfni yozing.
- 5. Changing rooms
- 6. Gym
- 7. Swimming pool
- 8. Café
- 9. First-aid room
Transkript (mashq uchun yozilgan):
When you come in through the main doors, reception is straight ahead of you. If you turn left, the first room on your left is the changing rooms. The gym is directly opposite them, on the other side of the corridor. Now, the swimming pool. It takes up the whole north-east corner of the building, beyond the fitness studio. Some members still look for the café next to reception, but it moved last year. It’s now at the far end of the corridor if you turn right, on the same side as the main doors. And if anyone gets hurt, the first-aid room is directly behind reception.
Avval o‘zingiz yeching, keyin javoblarni tekshiring. Transkriptni do‘stingizga ovoz chiqarib o‘qitsangiz, mashq haqiqiy tinglashga yaqinlashadi.
Javoblar:
- 5 — B. Kirgandan keyin chapga (g‘arbga) burilasiz. G‘arbga qarab turganingizda chap tomon janub bo‘ladi, ya’ni eshik tomondagi devor.
- 6 — A. Directly opposite them, on the other side of the corridor: B ning ro‘parasi, shimol tomon.
- 7 — F. North-east corner … beyond the fitness studio. Fitness studio D, basseyn undan narida. D chalg‘ituvchi harf.
- 8 — E. Tuzoq qabul stoli yonida: it moved last year. Yangi joy o‘ngga (sharqqa) burilgach, yo‘lakning oxirida, eshik bilan bir tomonda, ya’ni janubda.
- 9 — C. Directly behind reception.
G harfi ishlatilmadi. 5 tadan 4–5 tasi to‘g‘ri bo‘lsa, haqiqiy audio bilan mashq qilishga o‘ting. 3 tadan kam bo‘lsa, xato qilgan savolingiz uchun transkriptda qaysi ibora javobni berganini toping va yuqoridagi jadvaldan uni yana bir marta o‘qing.
Qo‘shimcha mashq: o‘z mahallangiz xaritasi
Uyingiz yoki universitetingiz atrofining oddiy chizmasini qog‘ozga chizing: metro bekati, do‘kon, maktab, bozor, bekat. Beshta joyni harf bilan belgilang. So‘ng telefonga 60 soniya yozib oling: “When you come out of the metro station, the market is directly opposite…”. Ertasi kuni yozuvni tinglab, faqat audioga qarab harflarni to‘ldiring. Shu mashqda jadvaldagi kamida sakkizta iborani ishlating.
Rasmiy formatga yaqin audio bilan ishlash uchun IELTS tashkilotlari saytlaridagi bepul namuna testlardan foydalaning. Boshqa savol turlari va umumiy tayyorgarlik uchun IELTS bo‘limiga qarang.
BandMate nimaga yordam beradi
BandMate ilovasi IELTS Listening testini o‘tkazmaydi. Undagi Bandi bilan ovozli suhbatda esa yo‘l so‘rash va yo‘l tushuntirishni mashq qilishingiz mumkin: opposite, at the far end, on your left iboralarini o‘zingiz gapirsangiz, tinglashda ham ularni tezroq taniysiz. Ilova talaffuz bo‘yicha fikr beradi va IELTS Speaking mock testini ham taklif qiladi. AI fikri rasmiy band emas.



