Globallashuv haqidagi Task 2 savollari uch narsadan birini so‘raydi: xalqaro savdo va kompaniyalar mamlakatga foyda keltiradimi, dunyo madaniyatlari bir-biriga o‘xshab qolyaptimi, va odamlarning boshqa davlatlarga ko‘chishi nimaga olib keladi. Kuchli esse bu jarayonni “yaxshi” yoki “yomon” deb e’lon qilmaydi: kim yutadi, kim yutqazadi va qaysi sharoitda, shuni ko‘rsatadi. Quyida mavzuning uch qatlami, oltita mashq savoli, O‘zbekiston misollari bilan g‘oyalar, birikmalar, to‘liq namuna esse va javobli mashq bor.
Globallashuvning uch qatlami
Savolni o‘qiganda avval qaysi qatlam haqida gap ketayotganini aniqlang. Ko‘p o‘quvchi har qanday globallashuv savoliga “madaniyat yo‘qolyapti” deb javob yozadi, holbuki savol savdo yoki ish haqida bo‘lishi mumkin.
| Qatlam | Savolda nima bo‘ladi | Kalit so‘zlar |
|---|---|---|
| Iqtisodiy | Xalqaro kompaniyalar, import va eksport, xorijiy investitsiya | multinational companies, free trade, foreign investment |
| Madaniy | Bir xil brendlar, filmlar, ingliz tili, milliy an’analar | cultural identity, global brands, local traditions |
| Insoniy | Chet elda o‘qish va ishlash, turizm, muhojirlik | labour migration, brain drain, international students |
Oltita mashq savoli
Savollarni BandMate tahririyati mashq uchun tuzgan; ular real imtihon savollari emas.
- Opinion. Multinational companies bring more benefits than problems to developing countries. To what extent do you agree or disagree?
- Advantages / disadvantages. As a result of globalisation, the same products, shops and films can be found in almost every country. Do the advantages of this development outweigh the disadvantages?
- Discussion. Some people think that countries should buy locally produced goods, while others believe international trade is more beneficial. Discuss both views and give your opinion.
- Two-part question. Many talented young people leave their home country to work abroad. Why does this happen? What can their home country do about it?
- Problem / solution. Traditional crafts and customs are disappearing in many parts of the world. What are the causes, and how can they be protected?
- Opinion. English has become a global language, so there is no need for children to learn other foreign languages. To what extent do you agree or disagree?
Ikkinchi savolga to‘liq namuna pastda. Outweigh savolini qanday rejalashtirish haqida advantages and disadvantages essay sahifasini ham o‘qing.
G‘oyalar banki: O‘zbekiston misollari bilan
Misollar umumiy ma’lum faktlarga tayanadi. Esseda foiz yoki summa o‘ylab topmang: imtihonchi uni tekshirmaydi, lekin ishonchsiz raqam dalilni zaiflashtiradi.
Foyda tomoni
- Ta’limga kirish. Toshkentda xorijiy universitetlarning filiallari ishlaydi; talaba chet elga chiqmasdan xalqaro diplom olishi mumkin. Onlayn kurslar ham shu mantiqqa kiradi.
- Ish va investitsiya. Asakada global brend ostida avtomobillar ishlab chiqariladi: xalqaro hamkorlik mahalliy ish o‘rinlarini yaratishi mumkinligiga misol.
- Eksport va turizm. O‘zbek to‘qimachilik mahsulotlari tashqi bozorga chiqadi; Samarqand va Buxoroga kelgan sayyohlar mehmon uylari va hunarmandlarga daromad keltiradi.
- Arzonroq va xilma-xil mahsulot. Onlayn marketpleyslar orqali boshqa davlatdan buyum buyurtma qilish oddiy holga aylangan.
Xavf tomoni
- Madaniy bir xillik. Yoshlar xorijiy seriallar va musiqani ko‘proq tanlasa, milliy qo‘shiq va hunar “eskicha” ko‘rinishi mumkin.
- Kichik ishlab chiqaruvchiga bosim. Zavodda ko‘p ishlab chiqarilgan arzon mahsulot qo‘lda yasalgan buyum bilan narxda raqobatlashadi.
- Brain drain. Chet elda o‘qigan yoki ishlagan mutaxassis qaytmasligi mumkin.
- Mehnat migratsiyasi. Rossiya va Janubiy Koreyada ishlayotganlar oilasiga pul yuboradi, lekin bolalar ota-onasiz ulg‘ayadi.
Muvozanatli fikr uchun
- Globallashuv faqat bir yo‘nalishda ishlamaydi: palov madaniyati UNESCO nomoddiy madaniy meros ro‘yxatiga kiritilgan, o‘zbek atlasi xorijda moda dizaynerlari e’tiborini tortadi.
- Madaniyatni saqlash davlat siyosati va oilaning tanlovi bilan bog‘liq, faqat “tashqi ta’sir” emas.









Globallashuv mavzusi uchun 16 ta birikma
| Birikma | Tarjima | Misol |
|---|---|---|
| a multinational company | transmilliy kompaniya | A multinational company may move production to cheaper regions. |
| foreign investment | xorijiy investitsiya | Foreign investment can modernise old factories. |
| free trade | erkin savdo | Free trade lowers prices for consumers. |
| boost exports | eksportni oshirmoq | Better roads could boost exports of fruit. |
| economic interdependence | iqtisodiy o‘zaro bog‘liqlik | Economic interdependence makes crises spread faster. |
| cultural identity | madaniy o‘ziga xoslik | Language is central to cultural identity. |
| cultural homogenisation | madaniyatlarning bir xillashuvi | Critics warn of cultural homogenisation. |
| global brands | global brendlar | Global brands dominate city advertising. |
| local traditions | mahalliy an’analar | Tourism can keep local traditions alive. |
| preserve heritage | merosni saqlamoq | Museums help preserve heritage. |
| cross-cultural exchange | madaniyatlararo almashinuv | Student exchanges encourage cross-cultural exchange. |
| a lingua franca | umumiy muloqot tili | English serves as a lingua franca in business. |
| labour migration | mehnat migratsiyasi | Labour migration supports many rural families. |
| remittances | muhojirlar yuboradigan pul | Remittances pay for housing and weddings. |
| brain drain | mutaxassislarning chetga ketishi | Brain drain weakens hospitals and universities. |
| a level playing field | teng raqobat sharoiti | Small firms rarely compete on a level playing field. |
Diqqat: globalisation (britancha) va globalization (amerikancha) ikkalasi ham to‘g‘ri, lekin bitta essening ichida bir xil imloni ushlang.
Namuna esse: hamma joyda bir xil mahsulotlar
Practice sample — not an official score. Esse BandMate tahririyati tomonidan mashq uchun yozilgan; unga rasmiy band qo‘yilmagan. Savol yuqoridagi 2-mashq savoli.
Walk through a shopping centre in Tashkent, Istanbul or Seoul and you will see many of the same brands, films and fast-food chains. This growing similarity is one of the most visible effects of globalisation. Although it puts some local traditions under pressure, I believe that its advantages clearly outweigh the disadvantages.
The main drawback is the risk to cultural identity. When global brands dominate advertising and entertainment, young people may start to see local crafts, music and food as old-fashioned. Small producers also struggle to compete with multinational companies that can sell mass-produced goods at lower prices, so a family workshop that has made pottery or silk for generations may be forced to close.
However, the benefits are broader and more lasting. First, the free flow of goods and ideas gives ordinary people access to products, knowledge and services that were once available only to a few. Students in Uzbekistan, for instance, can take online courses from foreign universities or study at international branch campuses in Tashkent without leaving the country. Second, openness attracts investment and creates jobs: car production in Asaka under a global brand shows how international partnerships can support local employment. Finally, globalisation does not flow in one direction only. Uzbek textiles are sold abroad, and tourists who visit Samarkand and Bukhara spend money in local guesthouses and craft shops, which gives young people an economic reason to keep traditional skills alive.
In conclusion, the spread of the same products around the world does threaten some aspects of local culture, but it also brings education, jobs and new markets. As long as countries actively protect their heritage, I believe the benefits of this trend outweigh its costs.
Esse qanday qurilgan. Kirish savolni boshqa so‘zlar bilan qayta aytadi va hukmni birinchi paragrafdayoq beradi: clearly outweigh. Kamchiliklar paragrafi qisqa, lekin ikki aniq oqibat bor: madaniy o‘ziga xoslik va kichik ustaxona. Afzalliklar paragrafi uzunroq, chunki yozuvchi shu tomonni og‘irroq deb hisoblaydi; First, Second, Finally ketma-ketligi uchta dalilni ajratadi. Eng kuchli harakat oxirgi dalilda: globallashuvni an’anani saqlashga yordam beradigan kuch sifatida ko‘rsatib, kamchiliklar paragrafiga javob qaytariladi. Paragraflar orasidagi bunday bog‘lanish haqida coherence and cohesion sahifasida batafsil yozilgan.
Reja mashqi: dalilga mos misol toping
Quyidagi oltita da’voni (1–6) mos misol bilan juftlang (A–F). Keyin pastdagi ikki gapni haddan tashqari umumiy bo‘lmasligi uchun qayta yozing.
Da’volar
- International trade can lower prices for ordinary families.
- Globalisation can help protect traditional skills.
- Working abroad can weaken family life.
- Foreign universities widen access to education.
- Global media shapes young people’s tastes.
- Talented graduates may not return home.
Misollar
- A. Tourists in Bukhara buy hand-made ceramics and embroidery, so workshops take on apprentices.
- B. A doctor who trains in Germany receives a better offer there and stays.
- C. Imported phones and household appliances have become cheaper and more varied.
- D. Teenagers follow foreign music and series more than local ones.
- E. A father works in South Korea for several years while his children grow up with their grandparents.
- F. Branch campuses in Tashkent let students earn an international degree without moving abroad.
Qayta yozing:
- Globalisation destroys all cultures.
- Everybody in Uzbekistan wants to work abroad.
Javoblar
- 1 — C, 2 — A, 3 — E, 4 — F, 5 — D, 6 — B.
- 7. Mumkin bo‘lgan variant: Globalisation can weaken some local traditions, especially among young people. All va destroys dalil bilan isbotlab bo‘lmaydigan mutlaq da’vo.
- 8. Mumkin bo‘lgan variant: Many young people in Uzbekistan consider working abroad, often for higher wages. Everybody o‘rniga many, a growing number of, some kabi ehtiyotkor so‘zlar ishlating.
Oltitasini ham to‘g‘ri juftlagan bo‘lsangiz, 5-mashq savoliga (an’analarni saqlash) reja tuzing: ikki sabab, ikki yechim va har biriga bitta misol. Xulosani qisqa va yangi fikrsiz yozishni xulosa qismi qo‘llanmasida mashq qiling.
Globallashuv haqida fikringizni Bandi bilan muhokama qiling
Bu mavzuda eng qiyini ikki tomonni ham adolatli tushuntirish. BandMate ilovasida Bandi bilan “xorijiy brendlar milliy madaniyatga xavfmi?” kabi savolni muhokama qilib, qarshi dalilga javob berishni mashq qilishingiz mumkin; ilova grammatika va so‘z tanlash bo‘yicha tuzatish beradi. AI fikri rasmiy IELTS bahosi emas, lekin esse yozishdan oldin g‘oyalaringizni sinab ko‘rishga yordam beradi.
Manbalar
- IELTS: Academic Writing testining rasmiy formati
- IELTS Writing band descriptors (May 2023 yangilangan versiya)
- UNESCO: Palov culture and tradition (nomoddiy madaniy meros ro‘yxati)



