VocabularyO‘zbekcha

Ingliz tili so‘z yodlash va nutqda ishlatish: 5 bosqichli usul

Inglizcha so‘zni yodlashdan nutqda ishlatishgacha 5 bosqich: birikma, shaxsiy gap, faol eslash, takrorlash jadvali, 8 so‘zlik namuna va javobli mashq.

Inglizcha so‘z kartasi: birikma, shaxsiy gap va takrorlash sanalari bilan

Inglizcha so‘zni yodlash va uni gapirganda ishlatish — ikki alohida vazifa. Ro‘yxatdagi "so‘z — tarjima"ni yodlasangiz, so‘zni matnda taniysiz, lekin suhbatda u esingizga kelmaydi. Nutqqa o‘tkazish uchun so‘zni birikma bilan oling, o‘zingiz haqingizda gap tuzing, uni o‘zbekchadan inglizchaga eslab ko‘ring, oraliq bilan takrorlang va 24 soat ichida og‘zaki ishlating. Kuniga 8–10 so‘z shu yo‘l bilan 30 ta ro‘yxatdagi so‘zdan ko‘proq foyda beradi.

So‘zni "bilish"ning uch darajasi

DarajaQanday bilinadiMisol: afford
TaniymanMatnda ko‘rsam, ma’nosini bilaman"I can't afford it" — tushunaman
Tushuntira olamanVaqt bersa, gap tuzamanO‘ylab, yozib gap tuzaman
IshlatamanSuhbatda o‘ylamasdan chiqadiNarx haqida gapirganda o‘zi keladi

Ko‘pchilikda so‘zlar birinchi darajada qoladi. Quyidagi besh bosqich so‘zni uchinchi darajaga olib chiqish uchun.

1-bosqich: so‘zni birikma bilan yozing

Yolg‘iz so‘z qaysi fe’l yoki predlog bilan ishlatilishini o‘rgatmaydi. O‘zbekcha "xato qilmoq"dan do a mistake chiqadi, inglizchada esa make a mistake.

Har so‘z uchun kartani shunday to‘ldiring:

QatorNamuna
So‘z va urg‘uDEADline
Birikmalarmeet a deadline, miss a deadline, a tight deadline
O‘z gapingizI missed the deadline for my university application last year.
O‘zbekcha ma’nomuddat, oxirgi muddat

Birikmalarni lug‘atdan oling: Oxford Learner's Dictionaries va Cambridge Dictionary har so‘z uchun misol gaplar beradi.

2-bosqich: shaxsiy gap tuzing

Kitobdagi gap tez unutiladi, o‘zingiz haqingizdagi gap esa esda qoladi. "People commute to work" o‘rniga: "I commute from Yunusobod to Chilonzor every day, and it takes about forty minutes."

Qiyin so‘z uchun ovoz yoki tasvir bog‘lash mumkin: obstacle (to‘siq) — "ob-stakan": yo‘lingizda ulkan stakan to‘siq bo‘lib turibdi. Bu usulni faqat esda qolmayotgan so‘zlarga ishlating; har so‘zga tasvir o‘ylash vaqt oladi.

3-bosqich: o‘zbekchadan inglizchaga eslang

Ro‘yxatni ko‘z bilan qayta o‘qish tanishlik hissini beradi, lekin eslashni mashq qilmaydi. Kartaning o‘zbekcha tomoniga qarang va inglizcha birikmani ovoz chiqarib ayting, keyin tekshiring. Eslash qiyin bo‘lgan so‘z yaxshiroq esda qoladi — shuning uchun bu bosqich noqulay tuyulsa, to‘g‘ri ishlayapsiz.

4-bosqich: oraliq bilan takrorlang

Bir kunda o‘n marta takrorlash bir necha kunga bo‘lingan to‘rt takrorlashdan kam foyda beradi. Amaliy jadval:

TakrorlashQachonNima qilasiz
1O‘sha kuni kechqurunO‘zbekchadan eslash
2Ertasi kuniEslash + yangi gap
33 kundan keyinEslash + og‘zaki javobda ishlatish
41 haftadan keyinEslash
53 haftadan keyinEslash; oson bo‘lsa, kartani chiqarib qo‘ying

Qiyin so‘z oraliqni qisqartiradi, oson so‘z uzaytiradi. Buni avtomatik qiladigan ilovalar va qog‘oz usuli spaced repetition maqolasida tushuntirilgan.

5-bosqich: 24 soat ichida nutqda ishlating

So‘zni majburan ishlatadigan uchta savol tuzing va javobni yozib oling. Afford uchun: "What would you buy if you could afford it?", "What can't students in your city afford?", "Can you afford to live alone?" Suhbatda so‘z tabiiy chiqqan zahoti uni uchinchi darajaga o‘tdi deb hisoblang.

Namuna: 8 so‘zlik to‘plam, "ish va kundalik hayot"

So‘zBirikmaShaxsiy gap (namuna)
deadlinemeet a deadlineI usually meet deadlines, but only at the last minute.
affordcan't afford toI can't afford to buy a car this year.
commutea long commuteMy commute to work takes forty minutes by metro.
get used toget used to + -ingI'm still getting used to waking up at six.
run out ofrun out of timeI always run out of time in exams.
reliablea reliable friendMy old phone isn't very reliable anymore.
look forward tolook forward to + -ingI'm looking forward to seeing my cousins at the wedding.
manage tomanage to finishI managed to finish the report before lunch.

Shu to‘plam bilan bir hafta:

  • Dushanba. Kartalarni yozing, har so‘zga shaxsiy gap (20 daqiqa). Kechqurun o‘zbekchadan eslang (5 daqiqa).
  • Seshanba. Eslash (5 daqiqa). Har so‘zga savol tuzib, 3 daqiqalik og‘zaki javob yozib oling.
  • Payshanba. Eslash. "Mening ish kunim" mavzusida 2 daqiqa gapiring va kamida beshta so‘zni ishlating.
  • Keyingi dushanba. Eslash. Qaysi so‘zlar yozuvda o‘zi chiqdi? Ular faol. Qolganlari keyingi haftaga o‘tadi.

Shu usulni yuzlab so‘zga kengaytirmoqchi bo‘lsangiz, 500 ta so‘zni faollashtirish maqolasida 10 haftalik tartib va so‘z tanlash qoidalari bor.

O‘zbek va rus tilida so‘zlashuvchilarning tipik xatolari

XatoTo‘g‘riSababi
do a mistakemake a mistakeO‘zbekcha "xato qilmoq"
discuss about the plandiscuss the plandiscuss predlogsiz
explain meexplain to meexplain shaxsni to bilan oladi
listen musiclisten to musiclisten to
say metell metell shaxs bilan, say shaxssiz
I am agreeI agreeagree — fe’l
a big magazine near my housea big shop near my houseRuscha "магазин" — do‘kon; magazine — jurnal
She is very accurate (tartibli ma’nosida)She is very tidy / carefulRuscha "аккуратный"; accurate — aniq, xatosiz
actual problem (dolzarb ma’nosida)current / relevant problemRuscha "актуальный"; actual — haqiqiy
He is sympathetic (chiroyli ma’nosida)He is good-lookingRuscha "симпатичный"; sympathetic — hamdard

Oxirgi to‘rt qator "soxta do‘stlar" (false friends): so‘z tanish ko‘rinadi, lekin ma’nosi boshqa. Ruscha orqali o‘rgangan bo‘lsangiz, ularni alohida kartaga yozing.

So‘z faol bo‘ldimi: uch tekshiruv

  1. Eslash: o‘zbekcha ma’nodan inglizcha birikmani 3 soniyada ayta olasizmi?
  2. Qo‘llash: so‘zni yangi vaziyatda, oldin tuzmagan gapda ishlata olasizmi?
  3. Erkin nutq: 2 daqiqalik yozuvda so‘z so‘ralmasdan o‘zi chiqdimi?

Uchala "ha" bo‘lsa, so‘z faol. Ko‘p so‘z birinchidan o‘tib, uchinchida to‘xtaydi; bu holat haqida ingliz tilini tushunaman, lekin gapira olmayman maqolasida batafsil.

Mashq 1: birikmani to‘ldiring

Quyidagi so‘zlardan birini tanlang: make, run, meet, take, get, look, afford, manage.

  • 1. I'm sorry, I ___ a mistake in your order.
  • 2. We need to work fast to ___ the deadline.
  • 3. I'm ___ing forward to the holidays.
  • 4. We've ___ out of sugar again.
  • 5. It will ___ you about an hour to get there by bus.
  • 6. I can't ___ to rent a flat in the city centre.
  • 7. It's hard to ___ used to the cold weather.
  • 8. Did you ___ to find the office?

Mashq 2: soxta do‘stni tuzating

  • a) I bought bread in the magazine.
  • b) This is a very actual topic for students.
  • c) My brother is very accurate, his room is always clean.
  • d) Please explain me this rule.

Javoblar

Mashq 1: 1 made, 2 meet, 3 look (looking), 4 run, 5 take, 6 afford, 7 get, 8 manage.

Mashq 2:

  • a) I bought bread in the shop.
  • b) This is a very relevant topic for students.
  • c) My brother is very tidy. His room is always clean.
  • d) Please explain this rule to me.

BandMate bilan mashq

5-bosqichni — so‘zni og‘zaki ishlatishni — BandMate ilovasida Bandi bilan ovozli suhbatda bajarishingiz mumkin: to‘plam mavzusini tanlang va suhbat davomida yangi birikmalarni ishlatishga urining. Darslar lug‘atni darajangizga mos takrorlatadi, talaffuz bo‘yicha fikr bildiriladi. Ilova sizning shaxsiy kartalaringizni o‘zi tuzib bermaydi — so‘z tanlash va shaxsiy gaplar sizning ishingiz.

Manbalar

  • Oxford Learner's Dictionaries — so‘z ma’nosi, birikmalar va misol gaplar.
  • Cambridge Dictionary — talaffuz audiosi va misollar.
  • Nation, I. S. P. Learning Vocabulary in Another Language. Cambridge University Press — lug‘at o‘rganish tadqiqotlari bo‘yicha asosiy kitob.
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling