Ingliz tilini noldan o‘rganishni boshlash uchun barcha zamonlarni bilish shart emas. Avval o‘zingiz haqingizda sodda gap aytish, tanish savolni tushunish va kundalik vaziyatda yordam so‘rashni mashq qiling. Grammatika va lug‘at shu vazifalarni bajarishga xizmat qilsin.
Quyidagi 90 kunlik reja o‘quv tartibi, ma’lum CEFR darajasiga yetish kafolati emas. Agar bir bosqich qiyin bo‘lsa, uni uzaytiring. Avval o‘rgangan bo‘lsangiz, darajangizni tushunish uchun British Council izohi va oddiy vazifalar bilan boshlang‘ich nuqtani aniqlang.
Kuniga 25 daqiqani bo‘lish
| Vaqt | Vazifa | Tayyor natija |
|---|---|---|
| 5 daqiqa | Oldingi gaplarni xotiradan ayting | Uchta gapni matnsiz tuzasiz |
| 7 daqiqa | Qisqa boshlang‘ich audio tinglang | Kim, qayerda va nima haqida gapirganini tushunasiz |
| 8 daqiqa | Mavzu bo‘yicha yangi javob yarating | To‘rtta shaxsiy gap yoki kichik dialog |
| 5 daqiqa | Bitta xatoni tuzating va qaytaring | To‘g‘ri shakl bilan ikki yangi gap |
Bu taqsimot qat’iy qoida emas. Muhimi — faqat video ko‘rish bilan cheklanmaslik. Har mashg‘ulot oxirida o‘zingiz tuzgan kichik javob bo‘lsin. Bir kun o‘tkazib yuborsangiz, ertasi kuni ikki soat bilan jazolamang; odatdagi qisqa mashg‘ulotga qayting.
1–30-kun: o‘zingiz va kundalik hayot
Birinchi oyda ism, yashash joyi, ish yoki o‘qish, oila va oddiy odatlarni tushuntiring. I am, I have, I live va I like tuzilmalarini alohida yodlashdan ko‘ra o‘zingiz haqingizdagi gaplarda ishlating.
Boshlang‘ich tanishtirish: “My name is Aziz. I live in Samarkand. I work in a small shop. I am learning English because I want to speak with customers.” Ism va shaharni o‘zingiznikiga almashtiring. To‘rtinchi gap qiyin bo‘lsa, avval “I am learning English” bilan boshlang.
Birinchi dialog
- A: What is your name?
- B: My name is Madina.
- A: Where do you live?
- B: I live in Andijan.
- A: What do you do?
- B: I am a student.
Bu dialogni ikki rol bilan ayting. So‘ng shahar, kasb va ismni almashtiring. Matnni ko‘rmasdan uch savolga javob bera olsangiz, yana bitta savol qo‘shing: “What do you like doing?”
Birinchi oyda kerakli grammatika
“I am a student” va “I work in a shop”ni ajrating. Birinchisida am, ikkinchisida work asosiy vazifa bajaradi. “I am work” demang. Odatdagi ish uchun “I work”; hozir sodir bo‘layotgan harakat uchun “I am working” ishlatiladi. Boshida bir ma’noni aniq aytishga e’tibor bering.
31–60-kun: savol va kundalik vaziyat
Ikkinchi oyda suhbat bir tomonlama bo‘lib qolmasin. Narx, vaqt, yo‘l va takrorlashni so‘rashni o‘rganing. Do‘kon, kafe, o‘qish va transport mavzularini navbat bilan oling.
Kafedagi mashq: “Could I have a cup of tea, please?” — “Of course. Anything else?” — “No, thank you. How much is it?” Birinchi gap muloyim so‘rov, oxirgisi narx savoli. Keyingi safar tea o‘rniga coffee, a cup o‘rniga a bottle of water ishlating.
Tushunmaganda jim qolish o‘rniga “Could you repeat that, please?” yoki “Could you speak more slowly?” deng. Bu iboralar bilim yetishmasligini yashirish uchun emas, suhbatni davom ettirish uchun kerak.
Lug‘atni vazifa bilan tanlang
Haftada 15–20 foydali so‘zdan boshlashingiz mumkin. Bu universal ideal son emas: eslab qolish qiyin bo‘lsa kamaytiring. Har so‘zni tarjima bilan birga jumlada ishlating. Appointment uchun “I have an appointment on Monday”; near uchun “The shop is near my home”.
Ertasi kuni, bir necha kundan keyin va haftaning oxirida matnsiz qaytaring. So‘z boyligini faollashtirish qo‘llanmasi shu jarayonni kengaytiradi.
61–90-kun: voqea va davom savoli
Uchinchi oyda kechagi kichik voqeani ayting, kelajak rejangizni tushuntiring va suhbatdoshga savol bering. “Yesterday I visited my friend. We cooked dinner and talked about our work.” Ikki gapni tushunarli aytish uzun, chalkash hikoyadan yaxshi boshlanish.
Reja uchun: “I am going to study tonight.” Istak uchun: “I would like to travel in the future.” Har shaklga o‘zingizning bitta vaziyatingizni qo‘shing. Suhbatni “What about you?” yoki “Why do you prefer that?” bilan davom ettiring.
Haftada bir marta bir mavzuda bir daqiqalik javob yozib oling. Keyin yangi savolga javob bering: “What did you do last weekend?”, “What would you like to learn next?” Matnni yodlab aytish bilan yangi gap tuzish orasidagi farqni kuzating.
Rivojlanishni qanday tekshirasiz?
Har oy oxirida uch vazifa bajaring: o‘zingizni tanishtiring, oddiy xizmat so‘rang, bir voqeani ayting. Dastlabki yozuv bilan solishtiring: jumlalar ko‘paydimi, savol tezroq tushunildimi, tanish ibora yangi vaziyatda ishlatildimi?
O‘zingizga darhol “B1 bo‘ldim” deb yorliq qo‘ymang. Til darajasi bir nechta ko‘nikmani qamrab oladi. Agar keyinchalik imtihon kerak bo‘lsa, IELTS yoki milliy sertifikat tanlovini tekshiring. Boshlang‘ich yo‘lning qolgan mavzulari ingliz tili kutubxonasida bor.
Telefon bilan mashq qilish
BandMate Bandi bilan inglizcha suhbat, darajaga mos darslar va o‘zbekcha yoki ruscha tushuntirishlardan foydalanishga yordam beradi. Avval qisqa mavzuni tanlang: o‘zingiz, kun tartibi yoki do‘kon. Maqsad ilovadagi hamma darsni tez tugatish emas, o‘rgangan iborangizni mustaqil ishlatish.
Manbalar va mualliflik
Bu jadval, dialoglar va mashqlar BandMate tahririyatining o‘quv takliflari. British Council: ingliz tili darajalari daraja atamalarini tushuntiradi; 90 kunlik natija haqidagi va’da bermaydi.
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling
