Инглиз тилини нолдан ўрганиш учун аввал барча замонларни билиш шарт эмас. Ўзингиз ҳақингизда содда гап айтиш, таниш саволни тушуниш ва кундалик вазиятда ёрдам сўрашдан бошланг. Грамматика ва луғат шу вазифаларни бажаришга хизмат қилсин.
Қуйидаги 90 кунлик режа ўқув тартиби, муайян CEFR даражасига етиш кафолати эмас. Бир босқич қийин бўлса, уни узайтиринг. Аввал ўрганган бўлсангиз, British Council даражалар изоҳи ва оддий вазифалар билан бошланғич нуқтани аниқланг.
Кунига 25 дақиқани тақсимлаш
| Вақт | Вазифа | Тайёр натижа |
|---|---|---|
| 5 дақиқа | Олдинги гапларни хотирадан айтинг | Учта гапни матнсиз тузасиз |
| 7 дақиқа | Қисқа бошланғич аудио тингланг | Ким, қаерда ва нима ҳақида гапирганини тушунасиз |
| 8 дақиқа | Янги жавоб яратинг | Тўртта шахсий гап ёки кичик диалог |
| 5 дақиқа | Битта хатони тузатинг | Тўғри шакл билан икки янги гап |
Бу тақсимот қатъий қоида эмас. Муҳими — фақат видео кўриш билан чекланмаслик. Ҳар машғулот охирида ўзингиз тузган кичик жавоб бўлсин. Бир кун қолдирсангиз, эртаси куни ўзингизни узоқ дарс билан жазоламанг; одатдаги қисқа машғулотга қайтинг.
1–30-кун: ўзингиз ва кундалик ҳаёт
Биринчи ойда исм, яшаш жойи, иш ёки ўқиш, оила ва оддий одатларни тушунтиринг. I am, I have, I live ва I like тузилмаларини ўзингиз ҳақингиздаги гапларда ишлатинг. Ҳозирча мураккаб ҳикоя шарт эмас.
Таништириш намунаси: “My name is Aziz. I live in Samarkand. I work in a small shop. I am learning English because I want to speak with customers.” Исм, шаҳар ва ишни ўзингизникига алмаштиринг. Охирги гап қийин бўлса, аввал “I am learning English” денг.
Биринчи диалог
- A: What is your name?
- B: My name is Madina.
- A: Where do you live?
- B: I live in Andijan.
- A: What do you do?
- B: I am a student.
Икки ролни ҳам айтиб кўринг. Кейин шаҳар, касб ва исмни алмаштиринг. Матнга қарамасдан уч саволга жавоб берсангиз, “What do you like doing?” саволини қўшинг. Мақсад битта суҳбатни ёдлаш эмас, кичик ўзгаришга мос жавоб тузиш.
Биринчи ой учун грамматика
“I am a student” ва “I work in a shop”ни ажратинг. Биринчи гапда am, иккинчисида work асосий вазифани бажаради. “I am work” деманг. Одатдаги иш учун “I work”, ҳозирги ҳаракат учун “I am working” ишлатилади. Бошида битта маънони аниқ айтишга эътибор беринг.
31–60-кун: савол ва кундалик вазият
Иккинчи ойда нарх, вақт, йўл ва такрорлашни сўрашни ўрганинг. Дўкон, кафе, ўқиш ва транспорт мавзуларини навбат билан олинг. Суҳбат фақат ўзингизнинг тайёр жавобларингиздан иборат бўлиб қолмасин.
Кафедаги машқ: “Could I have a cup of tea, please?” — “Of course. Anything else?” — “No, thank you. How much is it?” Биринчи гап мулойим сўров, охиргиси нарх саволи. Кейин tea ўрнига coffee ёки a bottle of water сўранг.
Тушунмаганингизда “Could you repeat that, please?” ёки “Could you speak more slowly?” денг. Бу иборалар суҳбатни давом эттириш учун керак. Саволни тушунгандек кўриниб, бошқа мавзуга жавоб беришдан кўра қайта сўраш яхшироқ.
Луғатни вазифа билан танланг
Ҳафтада 15–20 фойдали сўздан бошлаш мумкин; эслаб қолиш қийин бўлса, сонини камайтиринг. Бу барчага бир хил меъёр эмас. Ҳар сўзни жумла билан ўрганинг: “I have an appointment on Monday” ёки “The shop is near my home”.
Эртаси куни, бир неча кундан кейин ва ҳафта охирида матнсиз қайтаринг. Камида битта детални ўзгартиринг. Фақат таржимаси ёдингизда бўлса, ўша сўз билан ўзингиз гап тузинг. Кириллда сўз ёдлаш қўлланмаси қўшимча машқларни танлашга ёрдам беради.
61–90-кун: воқеа ва давом саволи
Учинчи ойда кечаги кичик воқеани айтинг: “Yesterday I visited my friend. We cooked dinner and talked about our work.” Икки гапни тушунарли айтиш узун ва чалкаш ҳикоядан яхши бошланиш.
Режа учун “I am going to study tonight”, истак учун “I would like to travel in the future” денг. Ҳар шаклга ўзингизнинг вазиятингизни қўшинг. Суҳбатни “What about you?” ёки “Why do you prefer that?” билан давом эттиринг.
Ҳафтада бир марта бир дақиқалик жавоб ёзиб олинг. Кейин янги саволни синаб кўринг: “What did you do last weekend?” ёки “What would you like to learn next?” Таниш иборани ёдланган матндан ташқарида ишлата олишингизни текширинг.
Ривожланишни қандай кўрасиз?
Ҳар ой охирида уч вазифани бажаринг: ўзингизни таништиринг, оддий хизмат сўранг ва бир воқеани айтинг. Биринчи ёзув билан солиштиринг. Гаплар кўпайдими? Савол тезроқ тушунилдими? Таниш ибора янги вазиятда ишлатилдими?
Битта яхши жавобга қараб ўзингизни дарҳол B1 деб атаманг. Даража бир нечта кўникмани қамраб олади. Кейинчалик имтиҳон керак бўлса, IELTS ва миллий сертификат фарқини кўриб чиқинг. Умумий мавзулар инглиз тили кутубхонасида бор.
Телефон билан машқ қилиш
BandMate Bandi билан инглизча суҳбат, даражага мос дарслар ва ўзбекча ёки русча тушунтиришларга ёрдам беради. Аввал ўзингиз, кун тартиби ёки дўкон мавзусини танланг. Мақсад барча дарсларни тез тугатиш эмас, ўрганган иборани мустақил ишлатиш.
Манба ва муаллифлик
Жадвал, диалоглар ва машқлар BandMate таҳририятининг ўқув таклифлари. British Council: инглиз тили даражалари даража атамаларини тушунтиради; 90 кунлик натижа ҳақида ваъда бермайди.
BandMate’ни Google’да афзал манба қилинг
