IELTS va Cambridge manbalari bo‘yicha taxminiy moslik quyidagicha: IELTS 4.0–5.0 ≈ B1, 5.5–6.5 ≈ B2, 7.0–8.0 ≈ C1, 8.5 va undan yuqori ≈ C2. Ammo 5.0, 6.5 va 8.0 chegaraviy ballar, IELTS’ning o‘zi ham bu moslik aniq tenglik emasligini ta’kidlaydi. Multilevel (milliy sertifikat) ballini IELTS bandiga aylantiradigan rasmiy jadval esa yo‘q — ikkalasini faqat CEFR darajasi orqali, taxminan solishtirish mumkin.
1-jadval: IELTS band va CEFR darajasi
| IELTS band | CEFR (taxminiy) | Izoh |
|---|---|---|
| 8.5–9.0 | C2 | IELTS sahifasida 8.5 va undan yuqori C2 deb ko‘rsatilgan |
| 8.0 | C1 / C2 chegarasi | Chegaraviy ball |
| 7.0–7.5 | C1 | C1 ga yuqori ishonch kerak bo‘lsa, IELTS 7.0 ni tavsiya qiladi |
| 6.5 | B2 / C1 chegarasi | Ko‘p nomzodlar C1 ga yetadi, ba’zilari biroz past qoladi |
| 5.5–6.0 | B2 | |
| 5.0 | B1 / B2 chegarasi | Chegaraviy ball |
| 4.0–4.5 | B1 |
Manba: IELTS and the CEFR. Sahifada moslik 2009–2010-yillardagi benchmarking va tadqiqotlarga asoslangani, IELTS esa darajaga asoslangan test emasligi sababli ballar bilan darajalar o‘rtasida birga-bir moslik bo‘lmasligi aytiladi. Tashkilotlarga faqat CEFR yorlig‘iga emas, IELTS band tavsiflariga ham qarash tavsiya etiladi.
2-jadval: Cambridge English Scale orqali tekshirish
Cambridge Assessment English IELTS bandlarini o‘zining Cambridge English Scale shkalasiga moslab bergan (Comparing scores to IELTS, PDF). Bu shkalada B1 taxminan 140–159, B2 160–179, C1 180–199, C2 200 va undan yuqori.
| IELTS band | Cambridge English Scale | Shkaladagi daraja |
|---|---|---|
| 7.5 | 191 | C1 |
| 7.0 | 185 | C1 |
| 6.5 | 176 | B2 ning yuqori qismi |
| 6.0 | 169 | B2 |
| 5.5 | 162 | B2 |
| 5.0 | 154 | B1 ning yuqori qismi |
Shu jadval nega 6.5 “chegaraviy” ekanini ko‘rsatadi: Cambridge shkalasida u B2 ning yuqori qismiga tushadi, IELTS esa 6.5 olganlarning ko‘pchiligi C1 ga yetishini aytadi. Xulosa: 6.5 ni “aniq C1” deb yozish noto‘g‘ri, “B2 ning yuqorisi yoki C1 ning boshlanishi” deyish to‘g‘riroq.
3-jadval: Multilevel ballari va CEFR
Bilim va malakalarni baholash agentligining Multilevel testida har bir ko‘nikma baholanadi va umumiy natija to‘rtta bo‘limning o‘rtachasi sifatida hisoblanadi; eng yuqori ball 75 (agentlik hujjati, PDF). Agentlikning 2023-yilgi byulletenida quyidagi chegaralar keltirilgan:
| Multilevel ball | Daraja |
|---|---|
| 65–75 | C1 |
| 51–64 | B2 |
| 38–50 | B1 |
| 1–37 | B1 dan past |
Chegaralar o‘zgargan-o‘zgarmaganini sertifikat olishdan oldin uzbmb.uzdan tekshiring.
Nega “Multilevel 60 = IELTS 6.5” deb bo‘lmaydi?
- Shkalalar boshqacha. Multilevel 0–75, IELTS 0–9. Ikki test o‘rtasida rasmiy konvertatsiya jadvali e’lon qilinmagan.
- Topshiriqlar boshqacha. Speaking formati, Writing vazifalari va vaqtlar farq qiladi.
- CEFR yorlig‘i oraliq, nuqta emas. Multilevel B2 (51–64) ham, IELTS B2 (taxminan 5.5–6.5) ham keng oraliq. Ikkala oraliqning pastki va yuqori qismidagi odamlar ancha farq qiladi.
- Qabul qiluvchi tashkilot qaror qiladi. Agar talabda “IELTS 6.5” yozilgan bo‘lsa, B2 milliy sertifikat avtomatik almashtirilmaydi, va aksincha.
Qaysi sertifikatni tanlash haqida batafsil IELTS yoki CEFR: milliy sertifikatni tanlash qo‘llanmasida yozilgan.
Uch holat tahlili (misollar, real talablar emas)
1. Aziza: Multilevel B2 (58 ball), xorijiy universitet “IELTS 6.5, har bir bo‘lim 6.0” so‘raydi. CEFR bo‘yicha B2 ≈ IELTS 5.5–6.5, ya’ni Azizaning darajasi talabga yaqin bo‘lishi mumkin. Lekin universitet aniq IELTS natijasini so‘ragan. Dastur sahifasida qabul qilinadigan testlar ro‘yxatida milliy sertifikat bo‘lmasa, u hisobga olinmaydi. Harakat: IELTS’ga tayyorlanish, ayniqsa eng zaif bo‘limga.
2. Jasur: IELTS 6.5; O‘zbekistondagi talabda “kamida B2” deyilgan. Taxminiy jadval bo‘yicha 6.5 B2 dan past emas. Ammo IELTS sertifikati shu talab uchun qabul qilinadimi — bu taqqoslash jadvali emas, talab hujjati hal qiladigan masala. Harakat: tashkilotdan yozma tasdiq so‘rash.
3. Dilnoza: IELTS umumiy 7.0, Writing 6.0. Umumiy ball C1 ga mos, lekin Writing bo‘yicha profil B2 ga yaqin. Har bir bo‘limga minimum qo‘yadigan dastur uchun bu muammo bo‘lishi mumkin. Harakat: faqat umumiy ballga emas, bo‘lim ballariga qarash.
Maqsad ballni rejaga aylantirish
Jadvalning eng amaliy foydasi — qaysi darajaga intilishingizni aniqlash. Quyidagi jadval taxminiy va faqat rejalashtirish uchun:
| Sizga kerak bo‘lgan natija | CEFR bo‘yicha taxminiy maqsad | Amaliy ma’nosi |
|---|---|---|
| IELTS 5.5–6.0 | B2 | Tanish va umumiy mavzularda fikrni asoslab gapirish, yozish |
| IELTS 6.5 | B2 ning yuqorisi / C1 boshlanishi | Murakkab mavzuda ham aniq, lekin hali xatolar bilan |
| IELTS 7.0 va yuqori | C1 | Murakkab mavzuda tuzilgan, nuansli nutq va yozuv |
| Multilevel B2 (51–64) | B2 | Umumiy o‘rtacha ball 51 dan yuqori |
| Multilevel C1 (65–75) | C1 | Umumiy o‘rtacha ball 65 dan yuqori |
Multilevel’da umumiy natija to‘rt bo‘limning o‘rtachasi bo‘lgani uchun bitta zaif bo‘lim butun darajani pastga tortishi mumkin. IELTS’da esa ko‘p tashkilotlar umumiy ball bilan birga har bir bo‘lim uchun minimum qo‘yadi. Ikkala holatda ham reja eng zaif bo‘limdan boshlanadi.
Speaking formatlari ham farq qiladi
Bir xil CEFR darajasi ikki testda turlicha tekshiriladi. IELTS Speaking rasmiy formati bo‘yicha 11–14 daqiqa davom etadi va uch qismdan iborat. Multilevel Speaking’da esa agentlik formati bo‘yicha 8 ta savol bor: qisqa shaxsiy savollar, ikki rasm, rasmli mavzu va argumentning ikki tomoni, har biri qat’iy vaqt bilan. Shuning uchun bir testda yaxshi natija olgan odam boshqasining formatiga alohida moslashishi kerak.
Mini-test: jadvalni to‘g‘ri o‘qiysizmi?
To‘g‘ri yoki noto‘g‘ri?
- IELTS 6.5 — bu aniq C1.
- IELTS 7.0 — C1 ga yuqori ishonch bilan mos ball.
- Multilevel 50 ball — B1.
- Multilevel 64 ball IELTS 6.5 ga teng.
- IELTS 5.0 — B1 va B2 chegarasida.
- Agar universitet IELTS so‘rasa, B2 milliy sertifikati avtomatik o‘rnini bosadi.
Javob kaliti: 1 — noto‘g‘ri (chegaraviy ball); 2 — to‘g‘ri; 3 — to‘g‘ri (38–50 oralig‘i, 2023-yilgi byulleten bo‘yicha); 4 — noto‘g‘ri (rasmiy konvertatsiya yo‘q); 5 — to‘g‘ri; 6 — noto‘g‘ri (tashkilot talabi hal qiladi).
Qisqa savollarga qisqa javoblar
B2 necha IELTS? Taxminan 5.5–6.5. Pastki chegarada (5.0) natija B1 va B2 oralig‘ida, yuqorida (6.5) esa B2 va C1 oralig‘ida bo‘ladi.
C1 uchun IELTS nechchi kerak? IELTS ma’lumotiga ko‘ra 6.5 dan boshlab ko‘p nomzodlar C1 ga yetadi, lekin C1 ga yuqori ishonch kerak bo‘lsa, 7.0 tavsiya qilinadi.
IELTS 6.0 — B2mi? Ha, taxminiy jadval bo‘yicha 6.0 B2 oralig‘ining o‘rtasiga to‘g‘ri keladi.
Multilevel sertifikati xorijda qabul qilinadimi? Bu umumiy savol emas, aniq tashkilot savoli. Universitet sahifasidagi qabul qilinadigan testlar ro‘yxatini tekshiring; ro‘yxatda bo‘lmasa, qabul komissiyasidan yozma so‘rang.
Multilevel 65 va IELTS 7.0 bir xilmi? Ikkalasi ham C1 yorlig‘iga to‘g‘ri keladi, lekin bu “bir xil ball” degani emas. Testlar, topshiriqlar va shkalalar boshqacha.
Natijani rezyume yoki arizada qanday yozish kerak?
Taxminiy CEFR yorlig‘ini emas, aslida olgan natijangizni yozing. Masalan: “IELTS Academic 6.5 (Listening 7.0, Reading 6.5, Writing 6.0, Speaking 6.5)” yoki “Milliy sertifikat (Multilevel), B2, 58 ball”. “English — C1” deb yozish, sertifikat boshqa narsani ko‘rsatsa, ishonchni pasaytiradi. Sertifikat sanasini ham qo‘shing: ko‘p tashkilotlar natijaning amal qilish muddatini tekshiradi.
Jadvaldan qanday foydalanish kerak?
Jadval o‘z darajangizni tushunish va maqsad qo‘yish uchun foydali. Masalan, Multilevel’da B2 olgan bo‘lsangiz va IELTS 7.0 kerak bo‘lsa, siz C1 ga o‘tishingiz kerakligini bilasiz — bu bir necha oylik reja degani. Darajalar amalda nimani anglatishini CEFR B1, B2 va C1 farqi sahifasida, IELTS’ga tayyorgarlik materiallarini esa IELTS bo‘limida topasiz.
Qaror qabul qilishda esa jadvaldan emas, talab hujjatidan boshlang: test nomi, umumiy ball, bo‘lim minimumi va natija qancha muddat amal qilishi.
BandMate bilan mashq
BandMateda IELTS Speaking mock test va Bandi bilan ovozli suhbat orqali gapirish ko‘nikmangizni muntazam mashq qilishingiz mumkin. Ilova ichidagi AI fikri IELTS bandi ham, CEFR sertifikati ham emas: rasmiy natijani faqat tegishli imtihon beradi.
Manbalar
- IELTS: IELTS and the CEFR
- IELTS: Speaking testining rasmiy formati
- UZBMB: Ko‘p darajali test — gapirish ko‘nikmasi yangi formati (PDF)
- Cambridge Assessment English: Comparing scores to IELTS (PDF)
- Agentlik byulleteni 1/2023: Multilevel natijalari tahlili (PDF)
- UZBMB: Chet tilini bilish darajasini baholash ko‘p darajali test (PDF)
