Hamma uchun “osonroq” imtihon yo‘q: ikkalasi ham to‘rt ko‘nikmani tekshiradi, lekin vazifalar boshqacha. Multilevel’da (milliy CEFR testi) Listening matnlari ikki marta eshittiriladi, yozma matnlar qisqaroq va Speaking savollari qat’iy vaqt bilan ketma-ket beriladi. IELTS’da audio bir marta eshittiriladi, Writing’da 150 va 250 so‘z yoziladi, Speaking esa imtihonchi bilan yuzma-yuz suhbat. Qaysi biri sizga oson ekanini kuchli va zaif ko‘nikmangiz, qaysi biri kerakligini esa maqsadingiz hal qiladi.
Quyida avval rasmiy manbalardagi vazifa farqlari, keyin 8 savollik tanlash testi va maqsad bo‘yicha qaror jadvali bor. Ball jadvallari va ularning mosligi haqida alohida sahifa yozganmiz: CEFR va IELTS ballari. Bu yerda gap ball haqida emas, imtihon kuni sizdan aynan nima talab qilinishi haqida.
Bo‘limma-bo‘lim: rasmiy format farqlari
Multilevel ma’lumotlari agentlikning test formati sahifasi va Speaking formatidan, IELTS ma’lumotlari ielts.orgdagi Academic format sahifalaridan olindi (2026-yil 1-oktabrda tekshirildi).
| Bo‘lim | Multilevel | IELTS Academic |
|---|---|---|
| Listening | 45 daqiqa, 6 qism, 35 savol; har matn ikki marta | Taxminan 30 daqiqa, 4 qism, 40 savol; yozuv bir marta |
| Reading | 60 daqiqa, 5 qism, 35 savol; gazeta, jurnal, internet matnlari | 60 daqiqa, 3 ta matn (jami 2150–2750 so‘z), 40 savol |
| Writing | 60 daqiqa: norasmiy email (~50 so‘z), rasmiy email (120–150), onlayn nashr uchun matn (180–200) | 60 daqiqa: grafik yoki jarayon tavsifi (kamida 150 so‘z), esse (kamida 250) |
| Speaking | 8 savol, har biriga qat’iy vaqt; Part 2 va 3 oldidan 1 daqiqa tayyorgarlik | 11–14 daqiqa, imtihonchi bilan yuzma-yuz, 3 qism |
| Natija | Har bo‘lim 0–75; o‘rtacha ball → B1 dan past, B1, B2, C1 | 0–9 band, butun va yarim ballar |
| Eng yuqori daraja | C1 (testda C2 topshiriqlari yo‘q) | Shkala C2 gacha yetadi |
Jadvaldan uchta muhim xulosa chiqadi.
1. Listening Multilevel’da kechirimliroq. Ikki marta eshitish bitta so‘zni o‘tkazib yuborganingizni tuzatishga imkon beradi. IELTS’da esa birinchi eshitishdayoq javobni ushlashingiz kerak.
2. Writing IELTS’da uzunroq va akademikroq. IELTS Task 1 da grafik yoki diagrammani tasvirlaysiz — Multilevel’da bunday topshiriq yo‘q. Multilevel’da esa ikki xil uslubda (norasmiy va rasmiy) email yozish kerak, bu esa uslubni tez almashtira olishni talab qiladi.
3. Speaking tamoman boshqa tajriba. IELTS’da imtihonchi savolni qayta so‘rashi va suhbatni boshqarishi mumkin. Multilevel’ning rasmiy namunasidagi ko‘rsatmalarga ko‘ra savollar ketma-ket beriladi va signal eshitilganda gapirishni boshlaysiz; har savolning vaqti qat’iy. Tirik odam bilan gaplashganda hayajonlanadiganlarga bu qulay, lekin to‘xtab qolsangiz, sizni hech kim davom ettirmaydi.
Kimga qaysi biri “oson” tuyuladi
Bu bo‘lim rasmiy qoida emas, format farqlaridan chiqqan kuzatuv. O‘zingizni qaysi ta’rifda ko‘rasiz?
| Sizning profilingiz | Nima uchun | Formatdagi sabab |
|---|---|---|
| Tinglashda so‘zlarni ko‘p o‘tkazib yuborasiz | Multilevel qulayroq bo‘lishi mumkin | Har matn ikki marta eshittiriladi |
| Uzun esse yozish qiyin, lekin xat yozishga odatlangansiz | Multilevel qulayroq bo‘lishi mumkin | Eng uzun matn 180–200 so‘z; ikki topshiriq email |
| Grafik va raqamlarni tasvirlashni yaxshi ko‘rasiz | IELTS’da ustunlik | Task 1 aynan shu ko‘nikmani tekshiradi |
| Suhbatdoshsiz, mikrofonga gapirish sizga noqulay | IELTS qulayroq bo‘lishi mumkin | Imtihonchi bilan jonli suhbat |
| Vaqt bosimida tez fikrlaysiz | Multilevel’dagi 30–45 soniyalik javoblar qo‘rqitmaydi | 8 savolning har biriga alohida taymer |
| Akademik matnlarni uzoq o‘qishga chidaysiz | IELTS Reading sizga yaqin | 3 ta uzun matn, 40 savol |
| Maqsadingiz C1 dan yuqori | IELTS | Multilevel’da eng yuqori natija 75 (C1) |
Bir narsani unutmang: format qulay bo‘lsa ham, daraja o‘zgarmaydi. B1 darajadagi o‘quvchi Multilevel’da ham, IELTS’da ham B1 atrofidagi natija oladi. “Oson imtihon”ni qidirishdan ko‘ra, zaif ko‘nikmangizni bilish foydaliroq.
Maqsadga qarab qaror: qaysi sertifikat nima uchun ishlaydi
Bu yerda format emas, sertifikatni kim qabul qilishi hal qiladi.
| Maqsad | Nima ma’lum | Qayerdan tekshirasiz |
|---|---|---|
| O‘zbekistondagi OTMga kirish (chet tili fanidan imtiyoz) | Agentlik sahifasida 395-son qarorga tayanib yozilgan: B2 va undan yuqori milliy sertifikat yoki IELTS 5,5 (TDYU uchun Writing ham 5,5), TOEFL iBT 72, FCE — shu fandan maksimal ball | Agentlik imtiyozlar sahifasi, o‘sha yilgi qabul qoidalari |
| Chet eldagi universitet | Qabul talablarini universitet belgilaydi; odatda IELTS kabi xalqaro testlar ro‘yxatda bo‘ladi | Universitet sahifasidagi “English language requirements” bo‘limi |
| Chet el vizasi yoki ish | Talabni o‘sha davlat yoki tashkilot belgilaydi | Rasmiy vizaviy yoki ish beruvchi sahifasi |
| O‘zbekistonda ish, ustama, attestatsiya | Talab alohida hujjatlar bilan belgilanadi | Ish beruvchidan yozma so‘rang |
| Faqat darajangizni bilish | Ikkalasi ham to‘rt ko‘nikmani baholaydi | Narx va sanani quyidagi rasmiy sahifalarda solishtiring |
Chet el universiteti talablar sahifasida Multilevel yoki “Uzbekistan national certificate” nomi bo‘lmasa, uni qabul qilmaydi deb hisoblang va qabul bo‘limiga yozib so‘rang. Imtiyozlar qoidasi har yili yangilanadi, shuning uchun o‘z qabul yilingizdagi hujjatni tekshiring. Batafsil holatlar IELTS yoki milliy sertifikat sahifasida.
Amal qilish muddati. Ma’muriy reglamentga ko‘ra Multilevel sertifikati ikki yil amal qiladi (bu ball jadvali sahifasida manba bilan berilgan). IELTS hamkorlari natijani tashkilotlar ikki yil davomida inobatga olishini tavsiya qiladi, lekin tashkilot boshqacha muddat belgilashi mumkin.
Narx va ro‘yxatdan o‘tish. To‘lov miqdorlari o‘zgarib turadi, shuning uchun ularni bu yerda yozmaymiz. Multilevel uchun my.gov.uz’dagi chet tilini bilish darajasini aniqlash xizmati, IELTS uchun British Council O‘zbekiston yoki ielts.org’dagi ro‘yxatdan o‘tish sahifasiga qarang. Natija muddati ham farq qiladi: agentlik 2022-yildan natijani bir hafta ichida e’lon qilishini bildirgan, ielts.org esa kompyuterdagi test uchun 1–5 kun deb yozadi.
Tanlash testi: 8 savol
Har savolga A yoki B deb javob bering va A lar sonini sanang.
- 1. Sertifikat sizga nima uchun kerak? A — O‘zbekistondagi qabul yoki ish uchun. B — chet elda o‘qish, ish yoki viza uchun.
- 2. Sizga qanday natija kerak? A — B1, B2 yoki C1. B — IELTS’da aniq band (masalan, 6.5 yoki 7.0) yoki C1 dan yuqori.
- 3. Audioni bir marta eshitib, javobni darhol yoza olasizmi? A — yo‘q, ikkinchi eshitish kerak bo‘ladi. B — ha, bunga odatlanganman.
- 4. 250 so‘zli akademik esse yozish sizga qanday? A — og‘ir, qisqaroq matnlar menga yaqin. B — muammo emas.
- 5. Grafik yoki jadvalni inglizcha tasvirlay olasizmi? A — hali yo‘q. B — ha, yoki tez o‘rgana olaman.
- 6. Qaysi biri sizni ko‘proq hayajonlantiradi? A — tirik imtihonchi bilan suhbat. B — mikrofonga, signal bilan gapirish.
- 7. Qisqa vaqt ichida (30 soniya) javobni aniq boshlab, aniq tugata olasizmi? A — ha. B — menga suhbatdagidek erkinroq vaqt yoqadi.
- 8. Sertifikatni qaysi tashkilot talab qilayotganini yozma ko‘rdingizmi? A — ha, milliy sertifikat qabul qilinishi yozilgan. B — ha, faqat IELTS yoki boshqa xalqaro test yozilgan.
Natijani o‘qish: kalit
- 1-, 2- va 8-savollar hal qiluvchi. Ularning birortasida B bo‘lsa (chet el, C1 dan yuqori ball yoki faqat IELTS talab qilinadi), boshqa javoblardan qat’i nazar IELTS kerak. Format qanchalik qulay bo‘lmasin, talab qilinmagan sertifikat foyda bermaydi.
- Uchala hal qiluvchi savolda A bo‘lsa, 3–7-savollarga qarang. 4–5 ta A: Multilevel formati sizga qulayroq bo‘lishi mumkin. 2–3 ta A: farq katta emas, narx, sana va tayyorgarlik materialiga qarab tanlang. 0–1 ta A: IELTS formati sizga yaqinroq; agar u ham qabul qilinsa, shuni ko‘rib chiqing.
- 8-savolga javob bera olmasangiz, testni to‘xtating va avval talabni yozma aniqlang. Bu eng ko‘p uchraydigan xato: imtihonga yozilib, keyin sertifikat qabul qilinmasligini bilish.
Tanlashdagi 4 ta xato va to‘g‘ri yo‘l
- “Do‘stim Multilevel’dan C1 oldi, demak u oson”. Do‘stingizning kuchli tomoni sizniki bilan bir xil emas. To‘g‘ri yo‘l: ikkala formatning rasmiy namunasidan bittadan qism ishlab ko‘ring.
- “IELTS xalqaro, demak har joyda yaxshiroq”. OTMga kirishda imtiyoz uchun ikkalasi ham ro‘yxatda. Faqat qabul yili hujjatini tekshiring.
- “Ballni IELTS’ga aylantirib qo‘yaman”. Multilevel ballini IELTS bandiga aylantiradigan rasmiy jadval yo‘q, tashkilot aynan qaysi sertifikatni so‘rasa, o‘shani oling.
- Speaking formatini oxirgi haftada bilish. Multilevel’dagi taymerli savollar va IELTS’dagi suhbat har xil mashq talab qiladi. Tanlaganingiz zahoti formatga mos mashqni boshlang: Multilevel uchun rasmiy format sahifasi, IELTS uchun ielts.org’dagi har bo‘lim sahifasi.
Ruscha o‘qiydiganlar uchun xuddi shu tanlov boshqa tomondan ruscha qo‘llanmada yoritilgan.
BandMate bilan Speaking’ni ikkala formatda sinash
Qaysi imtihon sizga yaqinligini bilishning eng tez yo‘li — gapirib ko‘rish. BandMateda Bandi bilan ovozli suhbatda IELTS’dagidek erkin savol-javobni, taymer qo‘yib esa Multilevel’dagi 30 soniyalik javoblarni mashq qilishingiz mumkin; ilovada IELTS Speaking mock va talaffuz bo‘yicha fikr ham bor. AI bahosi rasmiy ball emas va natijani kafolatlamaydi.
Manbalar
- Agentlik: chet tili test formatlari, Multilevel (gov.uz)
- Agentlik: Multilevel Speaking yangi formati (PDF)
- Agentlik: abituriyentlarga imtiyozlar
- Agentlik: ma’muriy reglament tasdiqlandi, 17.02.2022
- IELTS Academic: test formati (ielts.org)
- IELTS: natijani olish muddatlari (ielts.org)
- IELTS: natijalarni tekshirish va amal qilish tavsiyasi (ielts.org)
- my.gov.uz: chet tilini bilish darajasini aniqlash xizmati
