Multilevel imtihon formati: bo‘limlar, vaqt va ball tizimi

Multilevel — Bilim va malakalarni baholash agentligi o‘tkazadigan ko‘p darajali chet tili testi. U to‘rt bo‘limdan iborat: Listening, Reading, Writing va Speaking. Natija 75 ballik shkalada chiqadi va B1 dan past, B1, B2 yoki C1 darajaga aylantiriladi. Speaking bo‘limi 2024-yil sentabrdan yangi formatda o‘tkazilmoqda. Quyidagi har bir fakt agentlik hujjatiga havola bilan berilgan, tekshira olmagan joylarimizni esa ochiq aytamiz.

Huquqiy asos

Chet tilini bilish darajasini baholash tartibi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 16-fevraldagi 73-son qarori bilan belgilangan (lex.uz). Qarorga ko‘ra imtihon har bir daraja (A2, B1, B2, C1) bo‘yicha va (yoki) ko‘p darajali — Multi-level formatda o‘tkaziladi. To‘lov, sertifikat amal qilish muddati va imtiyozlar qarorning amaldagi tahririga bog‘liq, shuning uchun ularni lex.uz’dagi oxirgi tahrirdan va agentlik saytidan tekshiring.

To‘rt bo‘lim va vaqt

Agentlikning ko‘p darajali test tavsifi bo‘yicha:

Bu hujjat 2023-yilda ko‘rib chiqilgan; Speaking’ning keyingi o‘zgarishi quyida alohida berilgan. Listening va Reading’dagi savollar soni hamda Writing topshiriqlaridagi so‘z talablarini rasmiy hujjatlarda aniq tasdiqlay olmadik — ularni agentlik test namunalaridan, imtihon kuni esa topshiriq ko‘rsatmasidan tekshiring. Internetdagi turli raqamlarga tayanib tayyorlanmang.

Speaking: 2024-yil sentabrdan yangi format

Agentlik e’lon qilgan yangi format ingliz, fransuz, nemis va arab tillarida qo‘llanadi. Har bir qism ma’lum darajaga mo‘ljallangan:

Baholash uchun agentlik alohida Speaking baholash shkalasini e’lon qilgan. Unda, masalan, 1–3-savollar birgalikda 0–5 ballik shkalada baholanadi, 0 ball tavsifida esa mavzuga mos kelmaydigan yoki yodlangan javoblar keltirilgan. Savollar bo‘yicha batafsil mashqlar: ikki rasmni taqqoslash va vaqtni boshqarish.

Formatni his qilish uchun 8 ta mashq savoli (practice)

Quyidagi savollar rasmiy emas; ular faqat formatning tuzilishini ko‘rsatish uchun yozilgan. Taymer qo‘yib, rasmiy vaqtlarda javob bering.

• 1 (30 s): What do you usually do after classes or work?
• 2 (30 s): Who do you spend most of your free time with?
• 3 (30 s): What is your favourite dish, and who usually cooks it at home?
• 4 (45 s): Rasmlar: shahar markazidagi gavjum ko‘cha va tinch qishloq yo‘li. Compare the two pictures.
• 5 (30 s): Would you prefer to live in a city or in a village? Why?
• 6 (30 s): Why do many young people move to big cities?
• 7 (1 + 2 daqiqa): Rasm: kechqurun kompyuter oldida ishlayotgan talaba. 1) Do you ever study late at night? 2) Why do students often feel stressed? 3) What can universities do to help them?
• 8 (1 + 2 daqiqa): Mavzu: Homework should be banned in primary schools. Mavzuning ikki tomonini tahlil qiling va xulosa bering.

Yozuvni tinglaganda uch narsani tekshiring: har savolga vaqtida javob boshladingizmi, 7-savolda uchala savolga yetdingizmi, 8-savolda ikkala tomon aytildimi.

Ball tizimi

• Har bir bo‘lim alohida baholanadi, umumiy natija to‘rt bo‘lim ballarining o‘rtachasi sifatida hisoblanadi (agentlik hujjati).
• Eng yuqori ball — 75, chunki testda C2 darajadagi topshiriqlar yo‘q.
• Listening va Reading natijalari Rasch modeli asosida standart ballga aylantiriladi; Writing va Speaking’ni esa baholovchilar mezonlar bo‘yicha baholaydi (agentlik byulleteni 1/2023).

Byulletendagi daraja chegaralari:

Bu ballarni IELTS bandiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri aylantiradigan rasmiy jadval yo‘q. Nima uchun ekanini CEFR va IELTS ballari sahifasida tushuntirganmiz.

Formatga oid 6 ta noto‘g‘ri tushuncha

Imtihon oldidan format bo‘yicha checklist

• Speaking’ning 8 savoli va har birining vaqtini yoddan ayta olasiz.
• Part 2 va Part 3 uchun bir daqiqalik reja yozishni kamida bir necha marta taymer bilan mashq qilgansiz.
• Listening va Reading’ni rasmiy vaqtda (45 va 60 daqiqa) to‘liq bajarib ko‘rgansiz.
• Part 1.2 da ikki rasmni sanab chiqmasdan, taqqoslab gapirishni mashq qilgansiz.
• Writing topshiriqlarining talablarini rasmiy namunadan o‘qigansiz.
• Imtihon sanasi, manzili va hujjatlarni rasmiy xizmatda tekshirgansiz.

Rasmiy ma’lumotni 5 qadamda tekshirish

1. Domenni tekshiring. Format va namunalar agentlikning uzbmb.uz saytida hamda gov.uz/oz/uzbmb sahifasida chiqadi. Blog, kanal yoki o‘quv markazi posti — ikkinchi darajali manba.
2. Sanaga qarang. Material 2024-yil sentabrdan oldin tayyorlangan bo‘lsa, Speaking qismi boshqacha tuzilgan bo‘lishi mumkin.
3. Hujjat nomini solishtiring. Speaking uchun “Ko‘p darajali test sinovi gapirish ko‘nikmasi yangi formati” va baholash shkalasi — ikki alohida hujjat.
4. Namunani yuklab oling. Test namunalari sahifasidagi topshiriqlar bilan mashq materialingizni solishtiring: savol turi va vaqt mos keladimi?
5. Ro‘yxatdan o‘tish, sana va to‘lovni faqat rasmiy xizmatda ko‘ring. Xavfsiz tartib CEFR imtihoniga ro‘yxatdan o‘tish qo‘llanmasida.

Mini-test: formatni bilasizmi?

To‘g‘ri yoki noto‘g‘ri?

1. Speaking’da jami 8 ta savol bor.
2. Part 1.2 dagi 4-savolga 30 soniya beriladi.
3. Part 2 da bir daqiqa tayyorgarlik va ikki daqiqa javob vaqti bor.
4. Part 3 da faqat o‘z fikringizni himoya qilish yetarli.
5. Umumiy natija to‘rt bo‘lim ballarining o‘rtachasi.
6. 60 ball — C1.

Javob kaliti:

1. To‘g‘ri: 3 + 3 + 1 + 1.
2. Noto‘g‘ri: 4-savolga 45 soniya, 5–6-savollarga 30 soniyadan.
3. To‘g‘ri.
4. Noto‘g‘ri: argumentning ikki tomonini tahlil qilish talab qilinadi.
5. To‘g‘ri.
6. Noto‘g‘ri: byulletenga ko‘ra 51–64 — B2, C1 esa 65 dan boshlanadi.

Tayyorgarlikni formatga moslash

Formatni bilganingizdan keyin eng foydali qadam — uni vaqt bilan sinab ko‘rish. Bir kun Listening va Reading’ni rasmiy vaqtda (45 va 60 daqiqa) bajaring, boshqa kuni Writing (60 daqiqa) va Speaking’ning sakkiz savolini taymer bilan yozib oling. Qaysi bo‘limda ball eng past bo‘lsa, keyingi ikki haftada vaqtning katta qismini o‘shanga bering: umumiy natija o‘rtacha ball bo‘lgani uchun bitta zaif bo‘lim darajani pastga tortadi.

Oddiy hisob-kitob misoli (to‘qima raqamlar): Listening 60, Reading 55, Writing 42, Speaking 52 bo‘lsa, o‘rtacha 52,25 — B2 chegarasiga juda yaqin. Writing 42 dan 54 ga ko‘tarilsa, o‘rtacha 55,25 bo‘ladi va natija B2 ichida ancha barqaror joylashadi. Yaxlitlash qanday qo‘llanishini rasmiy manbadan tekshiring; bu misol faqat o‘rtacha ball mantiqini ko‘rsatadi.

BandMate bilan mashq

BandMate Speaking bo‘limiga tayyorlanishda yordam beradi: Bandi bilan ovozli suhbat, IELTS Speaking mock va talaffuz bo‘yicha fikr. Ilova Multilevel’ning rasmiy test formatini takrorlamaydi va AI bahosi rasmiy ball emas — rasmiy natijani faqat agentlik imtihoni beradi.

Manbalar

• Vazirlar Mahkamasining 16.02.2022 yildagi 73-son qarori (lex.uz)
• UZBMB: Chet tilini bilish darajasini baholash ko‘p darajali test (PDF)
• UZBMB: Ko‘p darajali test — gapirish ko‘nikmasi yangi formati (PDF)
• UZBMB: Multilevel Speaking baholash shkalasi (PDF)
• UZBMB: Test namunalari
• Agentlik byulleteni 1/2023: Multilevel natijalari tahlili (PDF)

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling