IELTS Listening’da raqam, sana va vaqt ko‘p savolda javob bo‘ladi, ular esa uch joyda xato beradi: thirteen va thirty kabi o‘xshash sonlar, inglizcha aytilish usuli (double five, oh, half eight) va gapiruvchi raqamni aytib, keyin tuzatishi. Har bir tuzoqning o‘z “kaliti” bor: urg‘u, kontekst va tuzatish signali. Ularni bilib, har kuni besh daqiqa diktant qilsangiz, raqamdagi xatolar tez kamayadi.
Quyida aytilish jadvallari, tahlil qilingan dialog va javob kaliti bilan 15 qatorli diktant bor. Misollar mashq uchun yozilgan, ular rasmiy IELTS materiali emas.
Raqamlar qaysi savollarda chiqadi
IELTS’ning rasmiy Listening formati bo‘yicha form va note completion ko‘rsatmalarida ko‘pincha AND/OR A NUMBER iborasi bo‘ladi, short-answer savollari esa rasmiy tavsifda joy, narx va vaqt kabi faktlarni eshitishni tekshiradi. Amalda raqam eng ko‘p kundalik suhbatli birinchi qismda uchraydi: telefon, sana, narx, uy raqami. Uning tuzilishi IELTS Listening Section 1 sahifasida.
13 va 30: o‘xshash sonlarni ajratish
| -teen | Urg‘u | -ty | Urg‘u |
|---|---|---|---|
| 13 thirteen | thir-TEEN | 30 thirty | THIR-ty |
| 14 fourteen | four-TEEN | 40 forty | FOR-ty |
| 15 fifteen | fif-TEEN | 50 fifty | FIF-ty |
| 16 sixteen | six-TEEN | 60 sixty | SIX-ty |
| 17 seventeen | seven-TEEN | 70 seventy | SEV-en-ty |
| 18 eighteen | eigh-TEEN | 80 eighty | EIGH-ty |
| 19 nineteen | nine-TEEN | 90 ninety | NINE-ty |
Uchta belgi yordam beradi:
- Urg‘u. -teen da urg‘u oxirida, -ty da boshida.
- Oxirgi n. -teen uzun “ii” va aniq n bilan tugaydi. -ty qisqa “i” bilan tugaydi; amerikacha talaffuzda t yumshab, d ga yaqin eshitiladi. Amerikacha thirty ko‘pincha “thirdy” bo‘lib eshitiladi.
- Tasdiqlash. Gapiruvchi o‘zi ham chalkashlikni biladi, shuning uchun ko‘pincha fifteen, one-five yoki fifty, five-oh deb qaytaradi. Shu qaytarishni kuting.
Jumla ichida urg‘u ba’zan o‘zgaradi: fifteen pounds da urg‘u oldinga surilib, fifty pounds ga o‘xshab qolishi mumkin. Bunday holda kontekstni tekshiring: kinoga chipta 15 funtmi yoki 50?
Telefon raqamlari
Inglizlar telefon raqamini raqamma-raqam aytadi, o‘zbek tilidagidek juftlab emas. Biz 90 123 45 67 ni “to‘qson, bir yuz yigirma uch, qirq besh, oltmish yetti” deb aytamiz. Inglizcha esa nine-oh, one-two-three, four-five, six-seven.
| Eshitilgani | Yoziladi |
|---|---|
| oh / zero / nought | 0 |
| double seven | 77 |
| triple two (kam uchraydi) | 222 |
| seven-seven-oh, double four | 770 44 |
Raqam odatda uch-to‘rt raqamli guruhlar bilan, guruhlar orasida qisqa pauza bilan aytiladi. Pauzada qalamni to‘xtatmang: guruh tugagani, raqam tugagani emas.
Narx, foiz va o‘lchovlar
| Eshitilgani | Yoziladi | Izoh |
|---|---|---|
| twelve pounds fifty | 12.50 | pence ko‘pincha aytilmaydi |
| three ninety-nine | 3.99 | valyuta kontekstdan tushuniladi |
| a hundred and five | 105 | britancha and son qismi |
| two thousand five hundred | 2,500 | vergulsiz 2500 ham tushunarli |
| one point five | 1.5 | o‘nlik nuqta bilan |
| fifteen percent | 15% | |
| half | 1/2 yoki 50% | half price = yarim narx |
Formada £ yoki per month allaqachon bosilgan bo‘lsa, faqat raqamni yozing. Bu qoida va so‘z chegarasi form completion sahifasida batafsil.
Sanalar
Bitta sana bir necha xil aytilishi mumkin:
- the third of May — britan uslubida ko‘p
- May the third — og‘zaki nutqda
- May third — amerika uslubida
Yozishda 3 May yoki May 3 kabi oy nomi so‘z bilan yozilgan shakl eng xavfsiz. 03/05 ko‘rinishidan saqlaning: Britaniyada bu 3-may, AQShda 5-mart bo‘lib o‘qiladi.
O‘zbek o‘quvchilar ikki joyda qiynaladi. Birinchisi tartib sonlar oxiridagi tovushlar: fifth, twelfth, sixth da th va undoshlar yig‘indisi tez nutqda deyarli eshitilmaydi. Ikkinchisi thirteenth va thirtieth: ular ham urg‘u bilan farqlanadi (thir-TEENTH va THIR-ti-eth). Oylar va hafta kunlarini to‘g‘ri aytish uchun sana va vaqt haqidagi maqoladan foydalaning.
Yillar ham o‘ziga xos aytiladi: 1998 — nineteen ninety-eight, 2005 — two thousand and five, 2026 — twenty twenty-six, the nineties — 1990-yillar.
Vaqt: rus tilidan kelgan tuzoq
| Eshitilgani | Vaqt |
|---|---|
| quarter past eight | 8:15 |
| half past eight | 8:30 |
| half eight (britancha, og‘zaki) | 8:30 |
| twenty to nine | 8:40 |
| quarter to nine | 8:45 |
| eight fifteen | 8:15 |
| noon / midday | 12:00 |
Rus tilini yaxshi biladigan o‘quvchilar uchun katta tuzoq half eight. Rus tilida “полвосьмого” 7:30 degani, britancha half eight esa 8:30. O‘zbekcha “sakkiz yarim” bilan ma’no bir xil, shuning uchun o‘zbekcha o‘ylash bu yerda yordam beradi.
Tahlil qilingan dialog: sayohatni bron qilish
A: Thanks for calling Coastline Tours. How can I help?
B: I’d like to book the boat trip for my family.
A: Of course. How many people?
B: Four adults and two children.
A: Adults are thirty-five pounds each, and children are half price, so seventeen fifty.
B: OK. Is it possible to go on the fourteenth of July?
A: The fourteenth is fully booked, I’m afraid. We have space on the sixteenth.
B: The sixteenth is fine. What time does the boat leave?
A: At half past nine. Please be at the pier by quarter past, though.
B: And what number can I call on the day?
A: It’s oh-one-two-two-five, double eight, three-four-one-nine.
Savollar:
- 1. Price per child: £______
- 2. Date of trip: ______ July
- 3. Boat leaves at: ______
- 4. Arrive by: ______
- 5. Phone number: ______
Javoblar va sabablari:
- 1 — 17.50. Seventeen fifty — 17 funt 50 pens. 35 kattalar narxi, u savolga javob emas.
- 2 — 16. 14 band ekan, the sixteenth is fine yakuniy qaror.
- 3 — 9:30. Half past nine.
- 4 — 9:15. Quarter past — soat aytilmagan, lekin gap 9 haqida ketyapti, demak 9:15. Tuzoq: 9:30 jo‘nash vaqti, kelish vaqti emas.
- 5 — 01225 883419. Oh = 0, double eight = 88.
Diktant mashqi: so‘zdan raqamga
Quyidagi qatorlarni do‘stingizga ovoz chiqarib o‘qiting yoki o‘zingiz telefonga yozib olib, ertasi kuni tinglang. Har bir qatorni raqam bilan yozing.
- 1. seventeen
- 2. seventy
- 3. double oh seven
- 4. oh-seven-nine, double four, one-six
- 5. nine pounds ninety-nine
- 6. a hundred and twelve
- 7. two point five kilometres
- 8. the twenty-first of March
- 9. June the thirtieth
- 10. nineteen eighty-four
- 11. two thousand and eight
- 12. quarter to seven
- 13. half six
- 14. twenty past eleven
- 15. forty-four percent
Javoblar:
- 1 — 17
- 2 — 70
- 3 — 007
- 4 — 079 44 16
- 5 — 9.99
- 6 — 112
- 7 — 2.5 km
- 8 — 21 March
- 9 — 30 June
- 10 — 1984
- 11 — 2008
- 12 — 6:45
- 13 — 6:30
- 14 — 11:20
- 15 — 44%
15 tadan 13 tasi to‘g‘ri bo‘lsa, tayanch yaxshi. Xatolaringiz qaysi guruhda ekanini belgilang: -teen/-ty, telefon, narx, sana yoki vaqt. Ertangi diktantni o‘sha guruhdan 10 ta yangi misol bilan tuzing. Asosiy sonlar talaffuzini 1 dan 100 gacha sonlar mashqi bilan mustahkamlang.
Kunlik 5 daqiqalik tartib
- 1 daqiqa: o‘zingiz 10 ta tasodifiy son, sana yoki vaqtni inglizcha ovoz chiqarib ayting va yozib oling.
- 2 daqiqa: yozuvni tinglab, raqamlarni qog‘ozga yozing.
- 1 daqiqa: asl ro‘yxat bilan solishtiring.
- 1 daqiqa: xato bo‘lgan juftlikni (fifteen/fifty) besh marta urg‘u bilan takrorlang.
O‘zingiz aniq aytgan juftlikni tinglashda ham tezroq ajratasiz. Shuning uchun gapirish va tinglash mashqini bir-biridan ajratmang.
BandMate nimaga yordam beradi
BandMate ilovasi IELTS Listening testini o‘tkazmaydi. Bandi bilan ovozli suhbatda esa bron qilish, narx so‘rash, uchrashuv vaqtini kelishish kabi vaziyatlarni gapirib mashq qilasiz; bunday suhbatlarda raqam, sana va vaqt tabiiy ravishda ko‘p uchraydi. Ilova talaffuz bo‘yicha fikr beradi: thirteen va thirty kabi juftliklarni aytib, ular aniq eshitilyaptimi, tekshirib olasiz. IELTS Speaking mock testi ham bor. AI fikri rasmiy band emas.
