IELTS ReadingO‘zbekcha

IELTS Reading matching features: tadqiqotchilar va mashq

Matching features savolini yechish: ismlarni belgilash usuli, reporting verb jadvali, besh tadqiqotchi haqidagi matn va 7 savollik mashq dalillari bilan.

Laboratoriya xalatidagi olima kolbadagi suyuqlikka tomchi tomizmoqda, suyuqlik rangi o‘zgarmoqda

Matching features savolida sizga gaplar ro‘yxati va variantlar ro‘yxati beriladi: ko‘pincha olimlar, ixtirochilar, davrlar yoki joylar. Har bir gapni matnga ko‘ra kimga yoki nimaga tegishli ekanini topasiz. Eng samarali usul: avval har bir ismni matnda belgilab chiqish, keyin gaplarni o‘sha belgilangan bo‘laklar bilan solishtirish. Ba’zi variant ishlatilmaydi, ba’zisi ikki marta kerak bo‘ladi.

Quyida rasmiy ta’rif, qadamlar va vaqt, suggested, questioned kabi fe’llar jadvali hamda 7 savollik mashq bor. Matn va undagi tadqiqotchilar mashq uchun o‘ylab topilgan, rasmiy IELTS materiali emas.

Rasmiy ta’rif

IELTS’ning rasmiy Reading formati (2026-yil 1-oktabrda tekshirildi) bu turni shunday tushuntiradi:

  • Siz gaplar yoki ma’lumot bo‘laklarini variantlar ro‘yxatiga moslaysiz. Variantlar matndagi “xususiyatlar” guruhi.
  • Rasmiy misol: ixtirolar tavsifini ularni ixtiro qilgan odamlar bilan moslash.
  • Ba’zi variantlar ishlatilmasligi, ba’zilari bir necha marta ishlatilishi mumkin.
  • Savol turi bog‘lanish va munosabatlarni tanish ko‘nikmasini, shuningdek fikr va nazariyalarni ajratishni tekshiradi.

Rasmiy sahifa gaplar matn tartibida keladi deb aytmaydi. Tartibga tayanmang: 1-gap matn oxirida, 5-gap boshida bo‘lishi mumkin.

Matching informationdan farqi: u yerda ma’lumotni xatboshi harfi bilan moslaysiz, bu yerda esa ism, sana yoki tur bilan. Matching headingsda esa xatboshining asosiy g‘oyasini topasiz.

Variant turlari

Variantlar ro‘yxatiNimaga e’tibor berish kerak
Olimlar, mualliflarismdan keyingi fe’l: found, argued, doubted
Ixtirochilar va ixtirolarkim birinchi qilgan, kim takomillashtirgan
Davrlar, asrlarsanalar matnda raqam yoki so‘z bilan (the early 1900s)
Mamlakatlar, shaharlarbitta joy matnda bir necha marta tilga olinadi
Mahsulot yoki usul turlarithe first method, the latter approach kabi havolalar

Besh qadam va vaqt

Rasmiy vaqt taqsimoti yo‘q. Tavsiya: 6–7 gaplik to‘plamga 8–10 daqiqa.

  1. Variantlarni o‘qing (30 soniya). Ismlar kam, gaplar ko‘p. Ismlarni izlash oson, chunki ular bosh harf bilan yoziladi.
  2. Har bir ismni matnda belgilang (2–3 daqiqa). Ismni aylana ichiga oling va unga tegishli fikrni qavs bilan belgilang. Ism bir necha joyda chiqishi mumkin: Hartmann keyin she, the food scientist bo‘lib davom etadi.
  3. Gaplarning kalit g‘oyasini ajrating (1 daqiqa). Mavzu so‘zi emas, harakat muhim: kim topdi, kim tanqid qildi, kim tavsiya berdi?
  4. Solishtiring (3–4 daqiqa). Har bir gap uchun belgilangan bo‘laklardan mos fikrni toping. Bitta variant ikki gapga mos kelsa, bu normal.
  5. Qolganini tekshiring (1 daqiqa). Qolgan gapni belgilanmagan variant bilan solishtiring, lekin “qolgani shu” deb avtomatik yozmang.

Reporting verb’lar: kim nima qilgan

Gap va matn ko‘pincha bir xil fikrni turli fe’llar bilan beradi. Fe’lning kuchi ham muhim: suggested bilan proved bir xil emas.

MatndaSavolda bo‘lishi mumkinMa’nosi
showed, demonstratedproved, provided evidenceisbotladi
pointed out, noteddrew attention to, identifiede’tibor qaratdi
argued, believesclaimed, holds the viewfikrini himoya qiladi
warnedraised a concernogohlantirdi
suggests, recommendsproposed, called fortaklif qildi
was less enthusiastic, doubtedquestioned, expressed doubtsshubha bildirdi
was among the first topioneered, was an early user ofbirinchilardan bo‘lib qildi

Mashq: rangini o‘zgartiradigan o‘simlik bo‘yoqlari

Matn (mashq uchun yozilgan; ismlar o‘ylab topilgan):

Colours that change

Many plants contain pigments that change colour when they meet an acid or an alkali. Red cabbage is the best-known example: its purple juice turns pink in lemon juice and green in soapy water. In recent years, several researchers have asked whether such pigments could be more than a classroom trick.

Dr Lena Hartmann, a food scientist, was among the first to test them as freshness indicators. She printed a strip of cabbage pigment inside a fish package and showed that it turned from purple to green as the fish began to spoil. Her colleague Tomas Reyes was less enthusiastic. He pointed out that the pigment faded after about a week under bright shop lighting, which would make the strip useless on a supermarket shelf.

Reyes’s criticism encouraged Aiko Tanaka to look for a more stable source. After comparing more than forty plants, she found that pigments from black carrots lasted much longer in light, although their colour change was harder to see. Tanaka also argued that any indicator used in food packaging must be tested for safety in the same way as the food itself.

Not all work has focused on food. Samuel Okafor, a teacher trainer, has developed low-cost kits that allow pupils to measure the acidity of local water using dried flower petals. He believes that experiments with familiar materials make chemistry less frightening for children. Maria Lindqvist, an environmental chemist, has warned that popularity could create a new problem: if large areas are planted only for their colour, farmland may be taken away from food crops. She suggests using the skins and leaves that food factories already throw away.

Match each statement with the correct person, A–E. You may use any letter more than once.

VariantIsm
ALena Hartmann
BTomas Reyes
CAiko Tanaka
DSamuel Okafor
EMaria Lindqvist
  • 1. identified a practical weakness in an earlier experiment
  • 2. used plant material to help school pupils learn
  • 3. proposed making use of waste from industry
  • 4. provided evidence that a pigment could show when food was no longer fresh
  • 5. found a source of pigment that is less affected by light
  • 6. raised a concern about the use of agricultural land
  • 7. called for safety checks similar to those applied to food

Avval har bir ismni matnda belgilang, keyin gaplarni o‘qing.

Javoblar va dalillar

  • 1 — B (Reyes). He pointed out that the pigment faded… useless on a supermarket shelf. Pointed out → identified, useless on a shelf → practical weakness. Tuzoq: keyingi gapda Tanaka tilga olinadi (Reyes’s criticism encouraged Aiko Tanaka), lekin kamchilikni u emas, Reyes topgan.
  • 2 — D (Okafor). Kits that allow pupils to measure… using dried flower petals. Pupils → school pupils, flower petals → plant material.
  • 3 — E (Lindqvist). Using the skins and leaves that food factories already throw away. Throw away → waste, food factories → industry.
  • 4 — A (Hartmann). Showed that it turned from purple to green as the fish began to spoil. Showed → provided evidence, began to spoil → no longer fresh.
  • 5 — C (Tanaka). Pigments from black carrots lasted much longer in light. Diqqat: harder to see ham Tanaka topgan narsa, lekin gap faqat yorug‘lik haqida.
  • 6 — E (Lindqvist). Farmland may be taken away from food crops. Warned → raised a concern. E variant ikki marta ishlatildi.
  • 7 — C (Tanaka). Must be tested for safety in the same way as the food itself. Argued … must → called for.

Natijani o‘qish: 1-savolda B o‘rniga C yozgan bo‘lsangiz, ism va fikr orasidagi bog‘lanishni gap tuzilishidan emas, yaqinlikdan topgansiz. Bu matching features’dagi eng keng tarqalgan xato. Har bir fikr uchun “Bu gapning egasi kim?” deb so‘rang.

Ism va olmoshda o‘zbek o‘quvchilar adashadigan joylar

  • “U” jinssiz, inglizcha olmosh esa jinsli. O‘zbek tilida u ham erkak, ham ayolga ishlatiladi. Inglizcha matnda she va he kimni bildirayotgani javobni hal qiladi. Yuqoridagi matnda He pointed out Reyes’ga, she found Tanaka’ga qaytadi. Olmoshni ko‘rgan zahoti uni ismga strelka bilan bog‘lang.
  • ***The former va the latter*.** The former ikki narsadan birinchisi, the latter ikkinchisi. Rus tilidagi последний bilan bog‘lab, ma’nosini “oxirgi, eng yangi” deb tushunish xatosi uchraydi.
  • Ism tilga olingan har joyni fikr deb hisoblash. Reyes’s criticism encouraged Tanaka gapida Reyes’ning ismi bor, lekin gap Tanaka’ning harakati haqida.
  • Fe’l kuchini e’tiborsiz qoldirish. Suggested bo‘lgan fikr proved deb berilsa, mos emas. Tarjimada ikkalasi ham “aytdi” bo‘lib qolishi mumkin; fe’lni tarjima qilmasdan, jadvaldagi guruhga qo‘ying.
  • Bitta variantni bir marta ishlatish odati. Maktab testlarida har bir javob bir marta ishlatiladi. IELTS’da variant takrorlanishi mumkin, buni rasmiy ta’rif aniq aytadi.

Keyingi mashq

Xuddi shu “kim nima dedi” mantig‘i Yes No Not Given savolida ham ishlaydi: u yerda muallifning fikrini ajratasiz. Gapning ikkinchi yarmini tanlash turi esa matching sentence endings sahifasida.

Reporting verb’larni gapda ishlatish

Fe’lni o‘zingiz ishlatganingizda uni matnda ham tezroq tanaysiz. BandMate ilovasida Bandi bilan biror yangilik yoki maqola haqida gaplashib, uni argued, warned, pointed out, suggested bilan qayta aytib bering. Bu IELTS Speaking Part 3 uchun ham foydali. Ilova Reading testini o‘tkazmaydi; AI fikri rasmiy IELTS bahosi emas.

Manbalar

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling