IELTS SpeakingO‘zbekcha

IELTS Speaking xatolar: 12 tipik xato va oldin-keyin tuzatish

O‘zbek o‘quvchilari IELTS Speakingda ko‘p qiladigan 12 xato to‘rt mezon bo‘yicha: har biriga oldin-keyin misol, qaysi biridan boshlash va transkriptli mashq.

O‘quvchi o‘z Speaking javobining transkriptida xatolarni rangli qalam bilan belgilab, to‘g‘ri variantini yozmoqda

IELTS Speakingda o‘zbek o‘quvchilari ko‘pincha bilim yetishmagani uchun emas, takrorlanadigan kichik odatlar tufayli past natija oladi: artiklsiz gaplar, hikoyada zamon almashishi, yodlangan kirish iboralari, juda qisqa javoblar. Bu xatolarning ko‘pi o‘zbek va rus tilining ta’siridan keladi, shuning uchun ularni oldindan bilsangiz, o‘z yozuvingizda tez topasiz.

Quyida 12 xato IELTS Speakingning to‘rt baholash mezoni bo‘yicha guruhlangan. Mezonlarning o‘zi band descriptors o‘zbekcha sahifasida tushuntirilgan. Rasmiy natijani faqat sertifikatlangan examiner qo‘yadi. Shuning uchun biror xatoni “0.5 ball oladi” deb baholash noto‘g‘ri: baho butun nutqqa qarab beriladi.

Ravonlik va izchillik

1. Yodlangan shablon

Oldin: In this day and age, it goes without saying that technology plays a pivotal role in our lives. Well, I use my phone every day.

Keyin: Quite a lot, actually. I use my phone for almost everything, from paying bills to reading the news.

Birinchi gap har qanday savolga qo‘yilishi mumkin va shuning uchun yodlangandek eshitiladi. Undan keyingi oddiy gap bilan farq ham darhol seziladi.

2. O‘zbekcha va ruscha to‘ldiruvchilar

Oldin: My job is… haligi… как бы… accountant.

Keyin: My job is… let me think how to put it… I work in accounting.

Qisqa jimlik o‘zbekcha “haligi”dan yaxshiroq. Uzoq pauzalar va umm odatini kamaytirish bo‘yicha alohida mashqlar filler words sahifasida.

3. Bir so‘zli javob

Oldin: Examiner: Do you enjoy cooking? — No. My mother cooks.

Keyin: Not really, to be honest. I’m out at university most of the day, so my mum does most of the cooking. I can make fried eggs, and that’s about it.

Part 1 da uzun nutq kerak emas, lekin javob, sabab va bitta tafsilot — ravonlikni ko‘rsatishning eng oddiy yo‘li.

4. Part 2 da erta to‘xtash

Oldin: Bir daqiqadan keyin: …and that’s all. Thank you.

Keyin: …Actually, one more thing I remember is how nervous I was before it started. My hands were shaking when I…

Examiner to‘xtatmaguncha davom eting. Voqeadan keyin nima bo‘lgani yoki o‘sha paytdagi his-tuyg‘u gapni tabiiy davom ettiradi.

5. Part 3 da faqat shaxsiy hikoya

Oldin: Examiner: Why do people move to big cities? — I moved to Tashkent in 2022. My brother also lives here.

Keyin: Mainly for work and education — most well-paid jobs and good universities are in the capital. That’s exactly why I moved here myself in 2022.

Shaxsiy tajriba umumiy fikrni tasdiqlasa foydali, lekin uning o‘rnini bosmaydi.

Lug‘at

6. Kontekstga mos kelmaydigan “qiyin” so‘z

Oldin: I had a colossal breakfast and then went to my magnificent university.

Keyin: I had a big breakfast and then went to university.

Lug‘atdan topilgan so‘z ma’nosi to‘g‘ri bo‘lsa ham, uslubi mos kelmasa, nutq g‘alati eshitiladi. Aniq va tabiiy so‘z kam uchraydigan so‘zdan foydaliroq.

7. So‘zma-so‘z tarjima

Oldin: Can you open the light? My dream is to enter to the university. I am learning in the university.

Keyin: Can you turn on the light? My dream is to get into university. I study at university.

“Chiroqni yoqmoq”, “oliygohga kirmoq”, “universitetda o‘qimoq” — bularni inglizcha to‘g‘ri birikmasi bilan yodlang.

Grammatika

8. Artikl

Oldin: I am student. I live in the Tashkent, in flat near metro.

Keyin: I’m a student. I live in Tashkent, in a flat near the metro.

O‘zbek tilida artikl yo‘q, rus tilida ham yo‘q. Kasb va birlikdagi sanaladigan ot oldidan a/an kerak; shahar nomlari oldidan artikl odatda qo‘yilmaydi.

9. He va she

Oldin: My mother is teacher. He works at a school near our house.

Keyin: My mother is a teacher. She works at a school near our house.

O‘zbekcha “u” jinsni bildirmaydi, shuning uchun bu xato ilg‘or o‘quvchilarda ham chiqadi. Ayniqsa Part 2 da ayol haqida gapirganda o‘zingizni tekshiring.

10. O‘tgan voqeada noto‘g‘ri zamon

Oldin: Yesterday I have seen my old friend, and we go to a café.

Keyin: Yesterday I saw an old friend, and we went to a café.

Aniq o‘tgan vaqt (yesterday, last year, in 2023) bilan Present Perfect ishlatilmaydi. Hikoyani boshlaganingizdan keyin o‘tgan zamonda qoling.

Talaffuz

11. W va V, TH

Oldin: It was wery interesting. I sink it’s a good idea.

Keyin: It was very interesting. I think it’s a good idea.

O‘zbek tilidagi “v” ingliz w va v orasida turadi, shuning uchun ular aralashadi. W da lablar yumaloqlanib oldinga chiqadi, v da yuqori tishlar pastki labga tegadi. TH da til uchi tishlar orasida bo‘ladi.

12. -ed qo‘shimchasi va so‘z urg‘usi

Oldin: I watch-ed a film (ikki bo‘g‘in), comFORtable, DEvelop.

Keyin: watched — /wɒtʃt/, bitta bo‘g‘in; COMfortable — birinchi bo‘g‘inda urg‘u; deVElop — ikkinchi bo‘g‘inda urg‘u.

-ed faqat t yoki d bilan tugagan fe’llarda alohida bo‘g‘in beradi: wanted, needed. Talaffuz mashqlarining to‘liq to‘plami pronunciation band 7 sahifasida.

Qaysi xatodan boshlash kerak

Hammasini birdaniga tuzatib bo‘lmaydi. O‘z yozuvingizni tinglab, xatolarni quyidagi tartibda ishlang:

NavbatXato turiNega birinchi
1Tushunishni buzadigan xatolar: kalit so‘z talaffuzi, hikoyadagi zamonTinglovchi fikringizni noto‘g‘ri tushunadi
2Har javobda takrorlanadigan xatolar: artikl, he/sheBitta qoida o‘nlab gapni to‘g‘rilaydi
3Javob shakli: bir so‘zli javob, Part 2 da erta to‘xtashRavonlikni ko‘rsatish imkoniyatini yo‘qotasiz
4Uslub: yodlangan shablon, noo‘rin “qiyin” so‘zMuhim, lekin yuqoridagilar hal bo‘lgandan keyin

Gapirayotganda xatoni sezib qolsangiz, uni qanday tuzatish va qachon qo‘yib yuborish kerakligi self-correction sahifasida.

Mashq: transkriptdan xatolarni toping

Quyidagi javoblar mashq uchun yozilgan. Ularda yuqoridagi 12 xatodan oltitasi bor. Har birini toping, raqamini yozing va tuzating.

Examiner: What do you do?

Nomzod: I am engineer. I entered to the university in 2016, and now I work at a factory in Chirchiq.

Examiner: Did you enjoy school?

Nomzod: Yes, mostly. When I was a child, I go to school number 12, and my favourite teacher was Mrs Karimova. He was very kind.

Examiner: Why do some people prefer to work for small companies?

Nomzod: My cousin works in small company. Her salary is good.

Examiner: How do you usually relax?

Nomzod: Nowadays, in this modern era of globalisation, I relax by watching films.

Javoblar:

  • Xato 8 (artikl): I am engineer → I’m an engineer; in small company → at a small company.
  • Xato 10 (zamon): I go to school number 12 → I went to school number 12.
  • Xato 9 (he/she): Mrs Karimova. He was very kind → She was very kind.
  • Xato 5 (Part 3 da faqat shaxsiy): My cousin works… → I think some people like the friendlier atmosphere, and in a small company you can learn several jobs at once. My cousin, for example…
  • Xato 1 (yodlangan shablon): in this modern era of globalisation → These days I usually relax by watching films.
  • Xato 7 (so‘zma-so‘z tarjima): I entered to the university → I got into university yoki I started university.

Oltitadan beshtasini topgan bo‘lsangiz, o‘z yozuvingizda ham shu xatolarni qidirishga tayyorsiz.

BandMate bilan mashq

BandMate ilovasida Bandi bilan ovozli suhbat va IELTS Speaking mock test orqali o‘z javoblaringizni yozib olib tahlil qilishingiz, talaffuz bo‘yicha fikr olishingiz va takrorlanadigan xatolar ustida qisqa darslar bilan ishlashingiz mumkin. Ilova ko‘rsatgan xatolarni yuqoridagi navbat jadvali bilan saralang; uning fikri rasmiy IELTS bandi emas.

Manbalar

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling