CEFRO‘zbekcha

Multilevel Listening Part 4, 5, 6: reja, dialog va ma’ruza

Multilevel Listening 4–6-qism: 8 variantli moslashtirish, dialogdagi yashirin ma’no va 3 daqiqalik ma’ruza. Reja bilan mashq, 17 savol va izohli javoblar.

Yo‘nalish chizig‘i va manzil belgisi bor buklangan xarita

Multilevel Listening’ning oxirgi uch qismida 17 ta savol bor. 4-qismda 2–3 daqiqalik monolog yoki dialogni tinglab, 5 ta savolni 8 ta variantga moslashtirasiz (3 tasi ortiqcha). 5-qismda uchta qisqa dialog bor, har biriga 2 tadan uch variantli savol beriladi va spikerning munosabati hamda ochiq aytilmagan ma’no tekshiriladi. 6-qismda 3 daqiqalik ma’ruzadan 6 ta bo‘sh joyga bitta so‘z va/yoki raqam yozasiz. Bu qismlar testning oxirida keladi, shuning uchun bilimdan tashqari diqqatni saqlash ham muhim.

Rasmiy tavsif

Agentlikning format sahifasi bo‘yicha:

QismSavollarAudioTopshiriqTekshiriladigan ko‘nikma
452–3 daqiqalik monolog yoki dialogMoslashtirish: 8 variant, 3 tasi ortiqchaTafsilotni ajratib olish
563 ta dialog, har biri ~60 soniya, har biriga 2 savol3 variantli testBatafsil va yashirin ma’noni tushunish
663 daqiqalik ma’ruzaBo‘sh joy: bitta so‘z va/yoki raqamAniq ma’lumotni ajratib olish

Xarita va grafik haqida. Rasmiy tavsifda 4-qism uchun faqat “moslashtirish, 8 variant” deyilgan, xarita yoki grafik alohida tilga olinmagan. Ba’zi tayyorlov materiallarida bu qism bino rejasi yoki xarita ko‘rinishida beriladi: joy nomlari savol, rejadagi harflar esa variant bo‘ladi. Qaysi shakl kelishini oldindan bilmaganingiz uchun ikkalasiga tayyor bo‘ling va agentlikning test namunalari sahifasidagi rasmiy namunani albatta ko‘rib chiqing.

4-qism: sakkiz variant, besh savol

Oddiy moslashtirishda ham, rejali variantda ham qoida bitta: audio savollar tartibida boradi, variantlar esa aralash turadi. Ishlash tartibi:

  1. Tayyorgarlik soniyalarida 5 ta savolni o‘qing va har birining kalit so‘zini belgilang. Reja bo‘lsa, kirish joyini (entrance, you are here) toping va barmog‘ingizni shu yerga qo‘ying.
  2. Birinchi eshitishda yo‘nalish so‘zlarini kuzating: opposite (qarshisida), next to (yonida), at the far end (eng oxirida), just past (o‘tgach darrov), on your left as you come in (kirganda chap tomonda).
  3. Ikkinchi eshitishda shubhali javobni tekshiring. Uchta variant ortiqcha ekanini unutmang: har harfni ishlatishga harakat qilmang.

Reja bilan mashq (practice)

Quyidagi reja — Toshkentdagi xayoliy yoshlar markazining birinchi qavati. Yuqori qator — binoning orqa devori, kirish esa pastki qatorning o‘rtasida. Mashq qisqaroq: rejada 7 ta harf, 5 ta savol, demak 2 ta harf ortiqcha.

Chap tomonO‘rtaO‘ng tomon
ABC
Dzal (hall)E
Fkirish (entrance)G

Transkript: “Welcome to the centre. As you come in, the reception desk is straight ahead, in the middle of the hall. The library is the room immediately to the left of the entrance — it’s quiet, so please switch your phone to silent. The computer room is at the far end of the building, in the top right corner. If you need a coffee, the café is directly opposite the library, on the other side of the entrance. You may see a door in the top left corner — that’s a storeroom, and it’s staff only. The music studio is in the middle of the back wall, between the storeroom and the computer room. And the lift and the stairs are in the middle of the right-hand wall.”

Rejaga harf qo‘ying:

  • 1. library
  • 2. computer room
  • 3. café
  • 4. storeroom
  • 5. music studio

5-qism: spiker nimani nazarda tutyapti?

Bu qismda to‘g‘ri javob ko‘pincha gapning so‘zlarida emas, ohangida va burilishida bo‘ladi. Uchta signalni kuzating:

  • Burilish so‘zlari: actually, to be honest, mind you, on second thought. Ulardan keyingi gap odatda haqiqiy fikr.
  • Muloyim rad: “It’s not really my thing” — yoqmaydi; “I’ll think about it” — ko‘pincha yo‘q degani.
  • Yarim rozilik: “I suppose so”, “If we have to” — rozi, lekin xohlamaydi.

Savol turlari odatda shunday bo‘ladi: How does the woman feel about…?, What does the man suggest?, What will they probably do next? Oxirgisida kelajak haqida to‘g‘ridan-to‘g‘ri gap bo‘lmaydi: xulosani siz chiqarasiz.

Mashq (practice): ikkita dialog

Dialog 1

A: Did you finish the report for Monday?

B: Almost. Mind you, I still haven’t checked the numbers Akmal sent. Last time half of them were from the wrong year.

A: Shall I ask him to send them again?

B: Honestly, it’ll be faster if I just look them up myself.

  • 6. How does the woman feel about Akmal’s numbers? A) grateful B) doubtful C) confused about the deadline
  • 7. What will the woman probably do? A) wait for Akmal B) ask the man for help C) find the numbers herself

Dialog 2

A: There’s a cooking class at the mahalla centre on Saturday. Want to come?

B: Saturday… I suppose so, if you really want company. It’s not really my thing, cooking.

A: You don’t have to cook — you can just eat!

B: Well, in that case, count me in.

  • 8. At first, the man is… A) keen B) unwilling but polite C) angry
  • 9. Why does he agree in the end? A) He can eat without cooking. B) He likes Saturdays. C) His friend insists on paying.

6-qism: ma’ruzaning skeletini eshiting

Ma’ruzachi fikrlarni tartib bilan beradi va buni signal so‘zlar bilan ko‘rsatadi: First of all, The second reason, What’s more, However, As a result, To sum up. Bo‘sh joylar odatda audio tartibida keladi. Bitta javobni o‘tkazib yuborsangiz, keyingi savolga o‘ting va signal so‘zni kuting. Qaytib qolish ikki javobni yo‘qotadi.

Bo‘shliqdagi gap odatda ma’ruzadagi gapning qisqargan yoki parafraz qilingan shakli. Masalan, savolda “Bridges need gaps because metal ___ in hot weather”, audioda esa “when temperatures rise, steel expands” bo‘lishi mumkin. Javob — expands: so‘zni audiodagi shaklda yozing, grammatikani gapga moslashtiring.

Mashq (practice): ma’ruzadan 6 ta bo‘sh joy

Transkript: “Today I want to explain a small detail you have probably crossed many times without noticing: the gaps in bridges. First of all, most large bridges are made of steel and concrete, and both materials expand when they get hot and contract when they cool. On a long bridge, this movement can be several centimetres between a winter night and a summer afternoon. If there were no space for this movement, the bridge would crack. That is why engineers add expansion joints — the metal strips with teeth that you feel as a small bump when you drive over them. However, joints need care. Dirt and stones get inside them, so they have to be cleaned regularly. As a result, in many countries joints are checked at least once a year. To sum up: that bump in the road is not a mistake, it is a safety feature.”

  • 10. Steel and concrete expand when they get ______.
  • 11. On a long bridge, the movement can be several ______.
  • 12. Without space to move, the bridge would ______.
  • 13. Drivers feel expansion joints as a small ______.
  • 14. Joints must be cleaned because of dirt and ______.
  • 15. In many countries, joints are checked at least once a ______.

Javoblar va izohlar

  • 1 F — “immediately to the left of the entrance”: kirishning chap yonidagi xona. D ham chap tomonda, lekin kirishga yondosh emas.
  • 2 C — “far end… top right corner”.
  • 3 G — kutubxonaning (F) qarshisi, kirishning narigi tomoni. E ham o‘ng tomonda, lekin u yerda lift va zina.
  • 4 A — “top left corner”, faqat xodimlar uchun.
  • 5 B — orqa devorning o‘rtasi, A va C orasida.
  • Ortiqcha harflar: D va E. E audioda tilga olingan (lift), shuning uchun u tuzoq. Resepshn zal markazida, u harf emas.
  • 6 B — “half of them were from the wrong year” — ishonmaydi.
  • 7 C — “faster if I just look them up myself”.
  • 8 B — “I suppose so… not really my thing” — xohlamaydi, lekin qo‘pol emas.
  • 9 A — “you can just eat” → “in that case, count me in”.
  • 10 hot
  • 11 centimetres (yoki centimeters)
  • 12 crack
  • 13 bump
  • 14 stones
  • 15 year

Jami 15 savol. 13 va undan ko‘p to‘g‘ri bo‘lsa, bu qismlardagi asosiy ko‘nikmalar joyida. 3-savolda G o‘rniga E tanlagan bo‘lsangiz, “opposite” so‘zini rejada tekshirish odatini mashq qiling. 7- yoki 9-savolda adashsangiz, dialogning oxirgi gapini qayta tinglang: qaror ko‘pincha o‘sha yerda.

Oxirgi 17 savolda diqqatni saqlash

4–6-qismlar test boshlanganidan ancha keyin keladi, charchoq esa javoblarga ta’sir qiladi. Uyda mashq qilganda buni hisobga oling:

  • Qismlarni alohida emas, ketma-ket ishlang. Haftada kamida bir marta butun Listening’ni to‘xtatmasdan 45 daqiqada bajaring. To‘liq sinov tartibi uyda CEFR mock test sahifasida.
  • Javob varaqasini unutmang. 10 daqiqa varaqa uchun ajratilgan, lekin 6-qism javoblarini imlosini tekshirib ko‘chirishga yetadigan vaqt qoldiring.
  • Uzun ma’ruzaga quloq o‘rgating. Kuniga 3–5 daqiqalik ilmiy-ommabop audio tinglab, har signal so‘zdan keyingi fikrni bir qatorda yozing.

O‘zbek tinglovchilarining tipik xatolari

XatoMisolTuzatish
Yo‘nalishni tarjimada adashtirishopposite ni “yonida” deb tushunishopposite = qarshisida, next to = yonida
Chap-o‘ngni o‘z tomoningizdan o‘qishSpiker “to the left of the entrance” degandaKirish nuqtasidan qarab turib aniqlang
Birinchi eshitgan fikrga yopishish5-qismda “I suppose so” ni rozilik deb belgilashOhang va “but”, “mind you” dan keyingi gapni kuting
Ko‘plik qo‘shimchasini tushirishseveral centimetreOldidagi so‘z several, many bo‘lsa, -s
Metr birliklarini aralashtirishcentimeters va centimetresIkkalasi ham to‘g‘ri imlo, bittasini tanlab doim shuni yozing

2- va 3-qismlar bo‘yicha usul va mashq Listening Part 2–3 sahifasida. Reja va xarita bilan ishlashni kengroq mashq qilmoqchi bo‘lsangiz, IELTS uchun yozilgan map labelling qo‘llanmasidagi yo‘nalish so‘zlari Multilevel’da ham ishlaydi.

BandMate bilan

BandMateda Bandi bilan suhbat tabiiy nutqdagi burilish so‘zlari va ohangni eshitishga o‘rgatadi — 5-qism uchun aynan kerakli ko‘nikma. Ilova rasmiy Multilevel testi emas va natijangizni bashorat qilmaydi.

Manbalar

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling