IELTS’ning rasmiy ma’lumotiga ko‘ra, Academic Reading’da 6 ball olganlar o‘rtacha 40 tadan 23 ta, 7 ball olganlar esa o‘rtacha 30 ta to‘g‘ri javob beradi. Demak 6 dan 7 ga chiqish taxminan yana 7 ta to‘g‘ri javob degani. Bu 7 ta ball “ko‘proq test yechish”dan emas, xatolaringizning turini aniqlab, eng ko‘p takrorlanadigan turini tuzatishdan keladi.
Quyida rasmiy raqamlar, xato turlari bo‘yicha tashxis jadvali, paraphrase mashqi va 4 haftalik reja bor.
Rasmiy raqamlar: qancha to‘g‘ri javob kerak
IELTS’ning “Scoring in detail” sahifasi turli ball darajalaridagi o‘rtacha to‘g‘ri javoblar sonini beradi (2026-yil 1-oktabrda tekshirildi):
| Ball | Academic Reading (40 dan) | General Training Reading (40 dan) |
|---|---|---|
| 5 | 15 | 23 |
| 6 | 23 | 30 |
| 7 | 30 | 35 |
| 8 | 35 | — |
General Training ustunida sahifa 4 ball uchun 15 javobni ham ko‘rsatadi; 8 ball uchun GT raqami bu jadvalda berilmagan. Ikki muhim izoh:
- Bu o‘rtacha raqamlar. Rasmiy sahifaning o‘zi aniq ball chegarasi test versiyasiga qarab biroz farq qilishini aytadi. Shuning uchun 30 ni qat’iy chegara emas, mo‘ljal deb qabul qiling.
- General Training’da bir xil ball uchun ko‘proq to‘g‘ri javob kerak. GT tuzilishi haqida General Training Reading sahifasida yozganmiz.
Oraliq ballar (6.5 kabi) uchun rasmiy sahifa alohida raqam bermaydi. Internetdagi “aniq jadval”larga shunchaki mo‘ljal sifatida qarang.
Birinchi hafta ishi: xatolar jurnali
Bitta to‘liq testni 60 daqiqada, uzilishsiz yeching. Cambridge IELTS kitoblaridagi test yaxshi tanlov. Keyin har bir xato javob yoniga quyidagi kodlardan birini yozing. Kod qo‘yishdan oldin to‘g‘ri javobning dalilini matndan toping.
| Kod | Xato qanday ko‘rinadi | Asl sababi | Nima qilish kerak |
|---|---|---|---|
| L (location) | Javob qayerdaligini umuman topolmadingiz | scanning sust, kalit so‘z noto‘g‘ri tanlangan | ism, raqam, kam uchraydigan so‘z bo‘yicha qidirish; savoldagi har bir otning sinonimini oldindan o‘ylash |
| P (paraphrase) | Joy topildi, lekin savoldagi fikr matndagi bilan bir ekanini ko‘rmadingiz | so‘z boyligi, ayniqsa sinonim va antonim juftlari | paraphrase daftari (pastda) |
| N (Not Given) | False va Not Given, No va Not Given chalkashdi | mantiq qoidasi aniq emas | “Rad etuvchi gapni ko‘rsata olamanmi?” savoli |
| F (form) | Ma’no to‘g‘ri, lekin so‘z chegarasi, imlo yoki ko‘plik xato | tekshiruv odati yo‘q | har bir to‘plam oxirida 30 soniyalik tekshiruv |
| T (time) | Oxirgi savollarga vaqt qolmadi, taxmin qildingiz | bitta savolda qotib qolish | har bir matnga 20 daqiqa, qotganda 90 soniyadan keyin o‘tib ketish |
| G (guess / general knowledge) | Dalilsiz, “mantiqan shunday” deb javob berdingiz | o‘z bilimiga tayanish | har bir javob yoniga dalil so‘zning tagiga chizish |
Namuna tahlil (misol uchun o‘ylab topilgan). Nodira Academic testda 25 ta to‘g‘ri javob oldi, 15 ta xato. Kodlar: P — 6, N — 4, T — 3, F — 2. Uning uchun birinchi ish tezlik emas, paraphrase: 6 ta balli xato shu yerda. Vaqt muammosi ham qisman paraphrase’dan: tanimagan fikrni qayta-qayta o‘qib, vaqt yo‘qotadi.
Qaysi kod eng ko‘p bo‘lsa, rejaning birinchi ikki haftasi o‘shanga qaratiladi.
So‘z boyligi: ro‘yxat emas, juftlar
6 balldan 7 ga o‘tishda eng katta to‘siq ko‘pincha P kodi. Ammo yechim “3000 ta akademik so‘z” ro‘yxatini yodlash emas. Reading savollari matndagi fikrni boshqa so‘zlar bilan beradi, shuning uchun siz juftlarni yig‘asiz.
Paraphrase daftari qanday yuritiladi:
- Har bir test yoki matndan keyin 8–10 ta juftni yozing: chapda matndagi ibora, o‘ngda savoldagi ibora.
- Juftning turini belgilang: sinonim (cut → reduce), inkor orqali (not uncommon → frequent), umumlashtirish (tools and instruments → objects).
- Haftada bir marta o‘ng ustunni yopib, chap ustundan o‘ngini og‘zaki ayting.
Notanish so‘zni kontekstdan topish usullari alohida sahifada bor.
Mashq: sakkizta paraphrase jufti
Chapdagi matn iboralarini (1–8) o‘ngdagi savol iboralari (A–H) bilan moslang. Iboralar mashq uchun tuzilgan.
| Matnda | Savolda | |
|---|---|---|
| 1. The results were inconclusive. | A | Expenses fell by 50%. |
| 2. The scheme was abandoned. | B | Other researchers got the same results. |
| 3. Costs have been cut by half. | C | Few experts hold this opinion. |
| 4. This is far from certain. | D | No clear answer was found. |
| 5. The findings were later replicated. | E | There was not enough to meet demand. |
| 6. This had been overlooked. | F | The project was stopped. |
| 7. It remains a minority view. | G | Nobody had paid attention to it. |
| 8. Demand outstripped supply. | H | It is doubtful. |
Javoblar
- 1 — D. Inconclusive = aniq xulosa yo‘q.
- 2 — F. Abandon = to‘xtatish, voz kechish.
- 3 — A. Cut by half = 50% ga kamaydi.
- 4 — H. Far from certain ijobiy ko‘rinsa ham, ma’nosi “aniq emas”.
- 5 — B. Replicate = boshqalar takrorlab, xuddi shu natijani oldi.
- 6 — G. Overlook = e’tibordan chetda qolmoq. Look over (ko‘zdan kechirmoq) bilan adashtirmang.
- 7 — C. Minority view = ozchilik fikri.
- 8 — E. Outstrip = oshib ketmoq: talab taklifdan ko‘p.
6 tadan kam topgan bo‘lsangiz, P kodi sizning asosiy muammoingiz bo‘lishi ehtimoli yuqori.
Tezlik: tezroq o‘qish emas, kamroq qayta o‘qish
Ko‘pincha muammo sekin o‘qishda emas, bitta gapni uch marta qayta o‘qishda. Qayta o‘qishni kamaytiradigan uch odat:
- Savolni oldin o‘qing, matnni “nima izlayotganimni bilgan holda” o‘qing.
- Qaror qoidasi bilan ishlang. True False Not Given uchun aniq qoidani yodlang, shunda har bir gapda ikkilanish qisqaradi.
- Soatga qarab nazorat qiling. 20-, 40-, 60-daqiqada qayerda bo‘lishingiz kerakligini oldindan belgilang. Uchta vaqt rejasi vaqtni boshqarish sahifasida.
4 haftalik reja (kuniga 45–60 daqiqa)
| Hafta | Asosiy maqsad | Kunlik ish | Hafta oxiri tekshiruvi |
|---|---|---|---|
| 1 | Tashxis | 1-kun: to‘liq test va xato kodlari. Keyingi kunlar: eng ko‘p kodli xato turi bo‘yicha bitta matn (20 daqiqa) va tahlil (20 daqiqa) | Kodlar jadvalini qayta sanang |
| 2 | Eng katta xato turi | P bo‘lsa: har kuni bitta matn va 10 ta paraphrase jufti. N bo‘lsa: har kuni 12 ta TFNG yoki YNNG gapi, har biri uchun dalil | Shu savol turidan 13–14 savollik to‘plam, maqsad: 11+ |
| 3 | Ikkinchi xato turi va tezlik | Har kuni bitta matnni 20 daqiqada; F xatolari uchun oxirida 30 soniyalik tekshiruv | To‘liq test, 60 daqiqa; natijani 1-hafta bilan solishtiring |
| 4 | Imtihon sharoiti | Kun ora to‘liq test, oradagi kunlarda xatolarni kodlash va juftlar daftarini takrorlash | Oxirgi ikki test o‘rtachasi 30 atrofida bo‘lsa, Academic 7 uchun mo‘ljal to‘g‘ri |
Bu reja 6 atrofidagi natijadan boshlaydiganlar uchun. 4 haftada natija 30 ga yetmasa, bu muvaffaqiyatsizlik emas: kodlar jadvali qaysi tur hali ham ball olib ketayotganini ko‘rsatadi va keyingi 2 haftani o‘shanga qaratasiz. Umumiy 7 ball rejasi (Writing va Speaking bilan) bu sahifada.
O‘zbek o‘quvchilarni 6 da ushlab turadigan odatlar
- Ichida tarjima qilish. Har bir gapni o‘zbekchaga o‘girish vaqtni ikki baravar oladi va usually / always, some / most kabi farqlarni yo‘qotadi. Kalit so‘zlarni tarjimasiz, inglizcha belgilashni odat qiling.
- Rus tilidagi o‘xshash so‘zlarga ishonish. Actual “aktual” emas, “haqiqiy”; sympathetic “simpatichniy” emas, “hamdard”. Bunday so‘zlar P kodi xatolarining bir qismi.
- Grammatika testlariga ko‘nikish. Maktab va milliy sertifikat testlarida grammatika kuchli bo‘lgan o‘quvchi Reading’da ham shunday usul bilan ishlaydi: so‘zma-so‘z mos kelganini qidiradi. IELTS esa ma’no mosligini tekshiradi.
- Faqat test yechish. 30 ta test yechib, birortasini kodlamaslik bir xil xatoni 30 marta takrorlash degani.
Juftlarni gapirishda ishlatish
Paraphrase juftlari og‘zaki ishlatilsa, tezroq faol lug‘atga o‘tadi. BandMate ilovasida Bandi bilan suhbatda haftaning 10 ta juftini ishlatishga harakat qiling: bir fikrni bir marta matndagi so‘z bilan, bir marta paraphrase bilan ayting. Ilovada IELTS Speaking mock, darslar va talaffuz bo‘yicha fikr ham bor. Ilova Reading testini o‘tkazmaydi va AI fikri rasmiy IELTS bahosi emas.
Manbalar
- IELTS: Scoring in detail — Listening va Reading o‘rtacha ball jadvallari — 2026-yil 1-oktabrda tekshirildi
- IELTS: Academic Reading formati — 2026-yil 1-oktabrda tekshirildi
