Ingliz tili qiyin mi? O‘zbeklar uchun halol javob va vaqt

Ingliz tilini boshlash oson, yaxshi o‘zlashtirish esa o‘rtacha qiyin. O‘zbek tilida so‘zlashuvchi uchun boshlang‘ich grammatika yengil: grammatik jins yo‘q, kelishik qo‘shimchalari yo‘q, yozuv lotin alifbosida, ko‘p so‘zlar esa allaqachon tanish. Ko‘proq vaqtni talaffuz va imlo, artikllar, zamonlar tizimi, phrasal verbs va jonli nutqni eshitib tushunish oladi. Oddiy suhbat darajasiga (A2) bir necha oyda chiqish mumkin, erkin ishlatish darajasi (B2) esa odatda bir necha yillik muntazam ishni talab qiladi.

Ishonmasangiz, mana bu so‘zlarni o‘qing: taxi, bank, internet, football, doctor, programmer, hotel, metro, computer, music. Hammasini tarjimasiz tushundingiz. Ingliz tilidagi birinchi yuz so‘zning bir qismini siz allaqachon bilasiz.

“Qiyin” uch narsaga bog‘liq

Bir tilning “qiyinligi” faqat tilning o‘ziga emas, sizga ham bog‘liq.

Internetda tillarning “qiyinlik reytinglari” uchraydi. Ularning mashhuri — AQSh Davlat departamentining Foreign Service Institute (FSI) ro‘yxati — ingliz tilida so‘zlashuvchilar boshqa tillarni o‘rganishi uchun tuzilgan. O‘zbeklar ingliz tilini o‘rganishi uchun bunday rasmiy jadval yo‘q, shuning uchun “ingliz tili X soatda o‘rganiladi” degan aniq raqamlarga ehtiyot bo‘ling.

Oson va qiyin tomonlar: umumiy xarita

Har bir oson tomon misollar bilan ingliz tilining oson tomonlari sahifasida, har bir qiyin qism esa aniq yechim bilan ingliz tilining eng qiyin qismlari sahifasida.

Rus tilini bilsangiz

Ko‘p o‘zbekistonlik rus tilini ham biladi va bu ingliz tilini o‘rganishga ikki xil ta’sir qiladi.

Yordam beradi: university, problem, project, director, economics kabi ko‘plab xalqaro so‘zlar rus tili orqali tanish. Rus tilidagi fe’l zamonlari va predloglar tizimi bilan ishlash tajribasi ham grammatikani tushunishni osonlashtiradi.

Xalaqit beradi: “soxta do‘st” so‘zlar. Magazine — jurnal, do‘kon emas. Family — oila, familiya emas. Accurate — aniq, “akkuratniy” (ozoda) emas. Rus tilidagi so‘z tartibi erkinroq bo‘lgani uchun What means this word? kabi xatolar ham shu yerdan keladi (to‘g‘risi: What does this word mean?).

Nimaga ko‘proq vaqt ketadi

To‘rt ko‘nikma bir xil tezlikda o‘smaydi. Ko‘pchilik o‘zbek o‘rganuvchilarda manzara taxminan shunday:

Shuning uchun ko‘p o‘rganuvchi “matnni tushunaman, lekin gapira olmayman” degan holatga tushadi. Bu qobiliyatsizlik emas: o‘qishga ko‘proq, gapirishga kamroq soat ajratilgan bo‘ladi.

Qancha vaqt kerak: taxminiy soatlar

Cambridge English o‘zining “Guided learning hours” sahifasida har bir CEFR darajasiga noldan yetish uchun taxminiy soatlarni beradi: A2 uchun taxminan 180–200, B1 uchun 350–400, B2 uchun 500–600 soat. Bu soatlar o‘qituvchi rahbarligidagi darslar va uy vazifasini o‘z ichiga oladi taxminiy yo‘l-yo‘riq xolos: haqiqiy vaqt o‘rganuvchining sharoiti, darslar jadalligi va darsdan tashqari mashqqa qarab farq qiladi. Aniq raqamlarni rasmiy sahifadan tekshiring.

Shu taxminiy raqamlarni kunlik vaqtga bo‘lsak (oddiy hisob, kafolat emas):

Ikki muhim eslatma. Birinchidan, maktabda yoki kursda o‘qigan bo‘lsangiz, noldan boshlamaysiz; avval darajangizni aniqlab oling. Ikkinchidan, mustaqil o‘rganishda bir soatning samarasi usulga bog‘liq: faqat so‘z yodlash va faqat video ko‘rish sekinroq natija beradi, gapirish va yozish bilan aralash mashq tezroq.

Imtihon yoki ish uchun muddatingiz qisqa bo‘lsa, ingliz tilini tez o‘rganish: real reja sahifasida bu soatlarni qanday taqsimlash haqida yozganmiz.

Qiyinlikni kamaytiradigan beshta qaror

• Kunlik vaqtni oldindan belgilang. Kam, lekin har kuni. Haftasiga bir marta 3 soat o‘tirishdan kuniga 25 daqiqa foydaliroq.
• Qiyin qismlarni erta boshlang. Talaffuz va artikllarni “keyinroq” deb qoldirsangiz, xatolar o‘rnashib qoladi.
• Birinchi kundan gapiring. Gapirish eng sekin o‘sadigan ko‘nikma, demak unga ertaroq start kerak.
• O‘zingizga yaqin materialni tanlang. Dasturchi bo‘lsangiz texnik videolar, oshpaz bo‘lsangiz retseptlar.
• O‘sishni o‘lchang. Har oy bir xil savolga javobingizni yozib oling va solishtiring.

Test: siz uchun ingliz tili qanchalik qiyin bo‘ladi

Har bir savolga mos javobni tanlang va ballni yozing.

• 1. Rus tilini bilasizmi? (a) yaxshi — 0; (b) biroz — 1; (c) yo‘q — 2
• 2. Boshqa chet tilini o‘rganganmisiz? (a) ha, yaxshi darajada — 0; (b) boshlagan edim — 1; (c) yo‘q — 2
• 3. Maktab yoki kursdagi ingliz tilidan nimadir esingizda qolganmi? (a) oddiy gaplarni tuza olaman — 0; (b) alifbo va bir necha so‘z — 1; (c) deyarli hech narsa — 2
• 4. Haftasiga qancha vaqt ajrata olasiz? (a) 5 soat va ko‘proq — 0; (b) 2–4 soat — 1; (c) 2 soatdan kam — 2
• 5. Inglizcha video yoki qo‘shiqlarni qanchalik tez-tez eshitasiz? (a) har kuni — 0; (b) ba’zan — 1; (c) deyarli hech qachon — 2
• 6. Gapirishda xato qilishdan qanchalik qo‘rqasiz? (a) qo‘rqmayman — 0; (b) biroz — 1; (c) juda qo‘rqaman — 2
• 7. Aniq maqsadingiz bormi (imtihon, ish, o‘qish)? (a) ha, sanasi bilan — 0; (b) umumiy maqsad — 1; (c) yo‘q — 2
• 8. Bir ishni har kuni qilish odatingiz bormi (sport, kitob o‘qish, erta turish kabi)? (a) ha — 0; (b) ba’zan — 1; (c) yo‘q — 2

Javoblar va talqin

• 0–5 ball. Sharoitingiz qulay. Qiyin qismlarga (artikllar, zamonlar, talaffuz) darhol o‘ting va gapirish mashqini kundalik rejaga kiriting.
• 6–10 ball. O‘rtacha. Ingliz tili siz uchun “sekin, lekin aniq” yo‘l bo‘ladi. Eng ko‘p ball olgan savolingizni toping: u birinchi ishlaydigan joyingiz.
• 11–16 ball. Yo‘l uzunroq, lekin yopiq emas. Ko‘p ballar 4, 7, 8-savollardan kelgan bo‘lsa, muammo tilda emas, tartibda: har kuni 15 daqiqa ingliz tili rejasidan boshlang. 6-savoldan 2 ball olgan bo‘lsangiz, gapirish qo‘rquvi bilan alohida ishlang.

E’tibor bering: testdagi 1–3-savollar o‘zgartirib bo‘lmaydigan o‘tmish, 4–8-savollar esa bugundan o‘zgartira oladigan narsalar. Qiyinlikning katta qismi aynan ikkinchi guruhda.

BandMate bilan boshlash

Gapirish eng sekin o‘sadigan ko‘nikma bo‘lgani uchun unga birinchi kundan vaqt ajrating. BandMate ilovasida darslar qoidani o‘zbekcha tushuntiradi, Bandi bilan esa ovozli suhbatda o‘rgangan so‘zlaringizni darhol ishlatasiz va talaffuz bo‘yicha qisqa fikr olasiz. Ilova qiyin qismlarni yo‘q qilmaydi, lekin ularni har kuni kichik bo‘laklarda mashq qilishni osonlashtiradi.

Manbalar

• Cambridge English. Guided learning hours (har bir daraja uchun taxminiy soatlar).

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling