Yaxshi lug‘at daftarida har bir so‘z uchun beshta narsa bo‘ladi: urg‘u va talaffuz, birikma, o‘zingiz tuzgan gap, qisqa o‘zbekcha ma’no va qayta ko‘rish sanalari. Sahifani ikki qismga bo‘lasiz: chapda inglizcha, o‘ngda o‘zbekcha. Shunda daftarni istalgan payt yarmini yopib, o‘zingizni tekshira olasiz. Haftasiga ikki marta 10 daqiqa qayta ko‘rish daftarni “so‘z qabristoni”dan ishlaydigan vositaga aylantiradi.
Daftar tanlash va birinchi sahifa
A5 hajmdagi, katakli yoki chiziqli oddiy daftar yetadi. Birinchi sahifaga uchta narsa yozing:
- Rang kaliti (quyida) — nimani qaysi rang bildiradi.
- Qayta ko‘rish kunlari — masalan, “chorshanba va yakshanba, choy ichganda”.
- Mundarija — har mavzu qaysi sahifadan boshlanishi: “Ish — 3-bet, Sayohat — 11-bet”.
Mavzu bo‘yicha bo‘limlarga ajratish (har mavzuga 6–8 bet) so‘zlarni keyin topishni osonlashtiradi. Sana bo‘yicha ketma-ket yozish ham mumkin, lekin unda mundarija majburiy.
Sahifa shabloni: beshta ustun
| Ustun | Nima yoziladi | Namuna |
|---|---|---|
| 1. So‘z | So‘z, urg‘u (katta harf bilan) va turi | comMUTE (n., v.) |
| 2. Birikma | U bilan eng ko‘p keladigan 1–2 birikma | a long commute, commute to work |
| 3. Mening gapim | O‘zingiz haqingizda gap | My commute from Sergeli takes an hour. |
| 4. Ma’no | Qisqa o‘zbekcha ma’no | ishga qatnov (yo‘l) |
| 5. Sanalar | Qayta ko‘rish kunlari uchun kataklar | 3.10 ✓ 5.10 ✓ 9.10 ☐ |
Ustunlarni chizg‘ich bilan bir marta, butun daftarga chizib qo‘ying. Har safar chizish vaqt oladi va yozishga xalaqit beradi.
Talaffuzi qiyin so‘zlarga transkripsiya qo‘shing: comfortable /ˈkʌmftəbl/. Transkripsiyani o‘qish IPA jadvali sahifasida tushuntirilgan. Birikma va misol gaplarni ishonchli lug‘atdan oling; qaysi lug‘atni tanlash haqida inglizcha-o‘zbekcha lug‘at tanlash sahifasida yozamiz.
Namuna sahifa: “Ish va kundalik hayot”
| So‘z | Birikma | Mening gapim | Ma’no | Sanalar |
|---|---|---|---|---|
| DEADline (n.) | meet / miss a deadline | I missed the deadline for my project last month. | oxirgi muddat | 1.10 ✓ 3.10 ✓ |
| apPLY (v.) | apply for a job | I want to apply for a job at IT Park. | ariza topshirmoq | 1.10 ✓ 3.10 ☐ |
| SALary (n.) | a good salary, get a salary | My sister gets her salary on the 10th. | maosh | 1.10 ✓ 3.10 ✓ |
| reLIable (adj.) | a reliable colleague | Bobur is the most reliable person on our team. | ishonchli | 2.10 ✓ |
| PUT OFF (v.) | put off a meeting | We put off the meeting until Friday. | qoldirmoq, kechiktirmoq | 2.10 ✓ |
E’tibor bering: apply yonida 3.10 kuni ☐ turibdi — bu kuni eslay olmagan. Keyingi qayta ko‘rish ertaga, jadval shu so‘z uchun boshidan boshlanadi.
Sahifa tepasiga so‘zlar qayerdan olinganini ham qisqa yozib qo‘ying: “1.10 — ishdagi e-mail”, “2.10 — podkast, 14-epizod”. Keyinroq so‘zni eslay olmasangiz, qaysi vaziyatda uchraganini eslash ko‘pincha so‘zning o‘zini ham qaytaradi. Qaysi so‘zni daftarga olishni esa bitta savol hal qiladi: shu so‘zni bir oy ichida o‘zim gapirganda yoki yozganda ishlatamanmi? Javob “yo‘q” bo‘lsa, uni yozmang — tanib olishning o‘zi yetarli.
Rang kodlash: to‘rtta rang yetadi
Ko‘p rang daftarni chiroyli qiladi, lekin eslab qolishga yordam bermaydi. To‘rtta aniq vazifali rang oling:
| Rang | Nimani belgilaydi | Nega foydali |
|---|---|---|
| Ko‘k ruchka | Oddiy yozuv | Asosiy rang, ko‘z charchamaydi |
| Qizil ruchka | Siz qilgan xato yoki “soxta do‘st” (magazine ≠ magazin) | Xavfli joylar darhol ko‘rinadi |
| Yashil marker | Suhbatda o‘zingiz ishlatgan so‘z | O‘sishingizni ko‘rasiz |
| Sariq marker | 3 marta eslay olmagan so‘z | Keyingi takrorda birinchi shularni ko‘rasiz |
Asosiy g‘oya: rang so‘zning holatini ko‘rsatadi. So‘z turi (ot, fe’l) uchun rang ishlatmang — buni qavs ichidagi (n.) yoki (v.) allaqachon aytadi.
Bir oydan keyin sahifani varaqlang: yashil ko‘paygan bo‘lsa, so‘zlar nutqqa o‘tyapti. Sariq ko‘p bo‘lsa, bu so‘zlarni kartaga ko‘chirish vaqti keldi.
Qayta ko‘rish jadvali: 1-3-7-21
So‘zni yozgan kuningizdan keyin quyidagi kunlarda ko‘rib chiqing:
| Takror | Qachon | Qanday |
|---|---|---|
| 1 | Ertasi kuni | O‘ng yarmini yoping, 1-ustunga qarab ma’noni ayting |
| 2 | 3-kun | Endi chap yarmini yoping: o‘zbekcha ma’nodan inglizcha so‘z va birikmani ayting |
| 3 | 7-kun | Birikma bilan yangi gap tuzing, ovoz chiqarib |
| 4 | 21-kun | So‘zni 1 daqiqalik og‘zaki hikoyada ishlating |
Eslay olmagan so‘zingiz birinchi takrorga qaytadi. Nega oraliqlar kengayib boradi va bu qanday ishlaydi — spaced repetition sahifasida tushuntirilgan.
Haftalik tartib (10 daqiqa, haftasiga ikki marta):
- 2 daqiqa. Oxirgi sahifalardan bugun takrorlanishi kerak bo‘lgan so‘zlarni toping (sanalar ustuniga qarang).
- 5 daqiqa. Yarim sahifani yopib, ularni ovoz chiqarib eslang. Kataklarga ✓ yoki ☐ qo‘ying.
- 3 daqiqa. Sariq belgilanganlaridan ikkitasi bilan yangi gap tuzing.
Qog‘oz, telefon yoki ilova
| Vosita | Kuchli tomoni | Zaif tomoni |
|---|---|---|
| Qog‘oz daftar | Qo‘l bilan yozish, chalg‘ituvchi yo‘q, erkin tuzilma | Takrorlash sanasini o‘zingiz kuzatasiz |
| Telefon eslatmalari | Doim yoningizda, tez yoziladi | Tartib yo‘qoladi, qayta ko‘rish unutiladi |
| Kartochka ilovasi | Takror vaqtini o‘zi hisoblaydi | Kartani tuzishga vaqt ketadi |
Ko‘pchilik uchun eng yaxshi yechim — ikkalasi birga: yangi so‘z avval daftarga tushadi, sariq belgi olgan qaysar so‘zlar esa ilovaga ko‘chadi. Ilova bilan ishlash Anki bilan so‘z yodlash qo‘llanmasida.
Daftarni foydasiz qiladigan xatolar
- Faqat “so‘z — tarjima”. Deadline — muddat deb yozsangiz, meet a deadline ni bilmay qolasiz.
- Lug‘atdagi hamma ma’noni ko‘chirish. Run ning 20 ta ma’nosi kerak emas. Faqat siz uchragan ma’noni yozing.
- Bir kunda 40 ta so‘z. Bir sahifaga 8–10 ta so‘z kifoya.
- Hech qachon qayta ochmaslik. Sanalar ustuni aynan shu uchun bor: bo‘sh kataklar sizga eslatadi.
- Begona gaplar. Lug‘atdagi misol gapni ko‘chirish o‘rniga uni o‘zingizga moslang: shahar, ish, oila.
Mashq: yozuvni tuzating
Quyidagi yozuvlarning har birida kamchilik bor. Ularni shablon bo‘yicha qayta yozing.
- 1. advice — maslahat
- 2. make — qilmoq, yasamoq, tayyorlamoq, majbur qilmoq, erishmoq, …
- 3. comfortable — qulay
- 4. magazine — magazin
- 5. depend — bog‘liq bo‘lmoq. Everything depends from the weather.
Namuna javoblar
- 1. adVICE (n., sanalmaydi) | give advice, a piece of advice | My teacher gave me some good advice about IELTS. | maslahat. (An advice deyilmaydi — qizil ruchka bilan belgilang.)
- 2. Faqat uchragan ma’noni oling: make a decision | I need to make a decision about my studies. | qaror qabul qilmoq. Boshqa ma’nolar keyin, alohida qatorda.
- 3. COMfortable /ˈkʌmftəbl/ (adj.) | comfortable shoes | These shoes are comfortable for walking around Samarkand. | qulay. Transkripsiya shart: yozilishi talaffuzga o‘xshamaydi.
- 4. Xato: magazine — jurnal. Qizil ruchka bilan: “soxta do‘st, do‘kon — shop”. Gap: I bought a magazine at the airport.
- 5. dePEND (v.) | depend on | Our plans depend on the weather. | bog‘liq bo‘lmoq. Rus tilidagi “от” ta’sirida from yozilgan — qizil ruchka.
Daftardagi so‘zni ovozli suhbatda sinash
Daftar so‘zni saqlaydi, lekin yashil belgi uchun so‘zni real suhbatda ishlatish kerak. BandMate ilovasida Bandi bilan ovozli suhbatda bugungi sahifadagi ikki-uch so‘zni ishlatib ko‘ring va o‘xshasa, daftarda yashil bilan belgilang. Ilova talaffuz bo‘yicha qisqa fikr beradi. Serial yoki filmdan so‘z yig‘moqchi bo‘lsangiz, kino orqali ingliz tili sahifasida sahnadan so‘z olish usuli bor.
Bugun daftaringizning birinchi sahifasiga rang kalitini yozing va bitta mavzu uchun beshta ustunli sahifa chizing.
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling
