Maktab darsining o‘zi ingliz tili uchun asos beradi, lekin kuniga 20–60 daqiqa darsdan tashqari mashq qo‘shilsa, natija ancha tez o‘sadi. Vaqt sinfga qarab ortadi: 5–6-sinfda 20 daqiqa, 7–8-sinfda 30 daqiqa, 9-sinfda 40 daqiqa, 10–11-sinfda 45–60 daqiqa. Har bosqichning o‘z maqsadi bor: avval so‘z va o‘qish, keyin grammatika va yozish, oxirida esa sertifikat yoki kirish imtihoniga tayyorgarlik.
Bu sahifa o‘quvchining o‘ziga ham, ota-onaga ham yozilgan. Jadvallarni birga ko‘rib chiqing.
Maktab qaysi darajani kutadi
Davlat ta’lim standartlari har bir bosqich uchun CEFR bo‘yicha mo‘ljal belgilaydi. 2013 yilda tasdiqlangan chet tillar standartida boshlang‘ich sinflar uchun A1, 9-sinf bitiruvchisi uchun A2 darajasi ko‘rsatilgan. 2026 yilda qayta ko‘rib chiqilgan maktab standartlarida esa, Gazeta.uz sharhiga ko‘ra, 11-sinf oxirida B1 darajasiga erishish ko‘zda tutilgan. Hujjatlar o‘zgarib turadi, shuning uchun amaldagi matnni lex.uz dan tekshiring (havolalar pastda).
B1 nimani bildiradi? Tanish mavzularda aniq gapirilgan nutqning asosiy fikrini tushunish, safar va kundalik vaziyatlarni hal qilish, tajriba va rejalarni qisqa tushuntirish. Oliy o‘quv yurtlariga kirishda va milliy sertifikatda ko‘pincha bundan yuqori daraja talab qilinadi. Demak, maktab dasturi — minimum, maqsad esa undan bir qadam yuqori bo‘lishi mumkin.
Sinfga qarab reja
| Sinf | Darsdan tashqari, kuniga | Asosiy e’tibor | Bosqich oxirida nima qila olasiz |
|---|---|---|---|
| 5–6 | 20 daqiqa | So‘z boyligi, ovoz chiqarib o‘qish, qo‘shiq va multfilm | O‘zingiz, oilangiz, maktabingiz haqida 8–10 gap |
| 7–8 | 30 daqiqa | Asosiy zamonlar, savol tuzish, 80–100 so‘zlik yozuv | Kechagi kun va kelajak rejalari haqida hikoya |
| 9 | 40 daqiqa | A2 ni mustahkamlash, maktab imtihoniga tayyorgarlik | Oddiy xat, 1–2 daqiqalik og‘zaki javob |
| 10–11 | 45–60 daqiqa | B1 va undan yuqori, sertifikat yoki kirish imtihoni formati | Fikr bildirish, esse, format bo‘yicha sinov testlari |
Grammatika mavzularini qaysi tartibda olish kerakligi grammatikani nimadan boshlash sahifasida sinflar kesimida ham qo‘l keladi.
Haftalik jadval: 8-sinf o‘quvchisi, kuniga 30 daqiqa
Jadval uy vazifasiga qo‘shimcha. Ingliz tili darsi bo‘lgan kuni uy vazifasi shu 30 daqiqaning bir qismi bo‘lishi mumkin.
| Kun | Nima qilinadi | Daqiqa |
|---|---|---|
| Dushanba | Darsdagi yangi so‘zlar: kartochka + har biriga 1 gap | 30 |
| Seshanba | Qisqa hikoya yoki graded reader, 2 sahifa ovoz chiqarib | 30 |
| Chorshanba | Grammatika: darsdagi mavzu bo‘yicha 10 ta o‘z gapingiz | 30 |
| Payshanba | Tinglash: 5 daqiqalik video, keyin 5 gapda qayta aytish | 30 |
| Juma | Yozish: 80–100 so‘z (kun, do‘st, sevimli fan haqida) | 30 |
| Shanba | Suhbat: oila a’zosi, do‘st yoki ilova bilan + haftaning so‘zlari | 30 |
| Yakshanba | Dam yoki inglizcha multfilm/serial | 0–30 |
Haftasiga 3 soat atrofida. Choraklik nazorat haftasida jadvalni qisqartiring: faqat so‘z takrorlash va shu chorak mavzulari.
Maktab hayotidagi inglizcha so‘zlar
Juma kungi yozuv uchun tayyor mavzular:
Imtihonlarga moslash
9-sinf. Yil oxiridagi imtihonga ikki oy qolganda jadvalning ikki kunini imtihon formatiga bering: o‘tgan yillardagi rasmiy namunalar yoki o‘qituvchi bergan topshiriqlar. Tarmoqda tarqalgan “javoblar”ga ishonmang va ularni qidirmang: ular ko‘pincha noto‘g‘ri va halol emas. Tayyorgarlik tartibi maktab imtihoniga tayyorlanish sahifasida.
10–11-sinf. Bu yerda ikki yo‘l bor: milliy sertifikat (Multilevel) yoki xalqaro sertifikat, va oliy o‘quv yurtiga kirish testi. Chet tili sertifikatiga ega abituriyentlarga kirish imtihonida imtiyoz berilishi mumkin, lekin aniq daraja va shartlar har yili e’lon qilinadi — ularni faqat uzbmb.uz dan tekshiring. Sertifikat formati Multilevel imtihon formati sahifasida, kirish testiga tayyorgarlik esa DTM ingliz tili testlari sahifasida.
10-sinf boshida o‘z darajangizni aniqlab, 11-sinf qishigacha sertifikat topshirishni rejalashtirsangiz, natija kutilganidan past bo‘lsa, qayta topshirishga vaqt qoladi.
Maktab o‘quvchisiga xos to‘siqlar
- Repetitor va to‘garaklar ko‘p. Kun to‘lib ketgan bo‘lsa, ingliz tili uchun alohida vaqt emas, mavjud vaqtni ishlating: maktabga yo‘lda audio, tanaffusda kartochka.
- Telefon. 30 daqiqa ingliz tilini ijtimoiy tarmoqdan oldin qiling, keyin emas. Telefonning birinchi ekraniga faqat o‘quv ilovasini qo‘ying.
- Choraklik va yakuniy nazoratlar. Boshqa fanlardan imtihon haftasida ingliz tilini 10 daqiqaga tushiring, lekin to‘xtatmang.
- “O‘qituvchi yoqmaydi, fan ham yoqmaydi”. Maktab darsi — faqat bitta manba. Sevimli mavzuingizdan (futbol, o‘yinlar, kino) inglizcha material toping.
- Olimpiada tayyorgarligi. Olimpiadaga tayyorlanayotganlar uchun jadval ikki baravar bo‘ladi, lekin asosiy qism baribir so‘z, o‘qish va yozish.
Ota-onaga: farzandingizni tekshirishingiz uchun ingliz tilini bilishingiz shart emas. Haftasiga bir marta so‘rang: “Shu hafta nima haqida yozding? Bir gapini inglizcha o‘qib ber.” Bu savol jadvaldan ko‘ra ko‘proq nazorat qiladi.
Mashq: maktab o‘quvchilarining tipik xatolari
Har gapdagi xatoni toping va tuzating.
- 1. I am go to school every day.
- 2. My favourite subject is a maths.
- 3. She have a lot of homework.
- 4. Yesterday I do my homework.
- 5. We have exam on Friday.
- 6. I very like English.
- 7. He is study in the 9th class.
- 8. Where you live?
Javoblar
- 1. I go to school every day. (am ortiqcha.)
- 2. My favourite subject is maths. (Fan nomi oldida a kerak emas.)
- 3. She has a lot of homework.
- 4. Yesterday I did my homework. (O‘tgan zamon: did.)
- 5. We have an exam on Friday. (Sanaladigan otdan oldin an.)
- 6. I like English very much. (O‘zbekcha “juda yoqtiraman” tartibidan kelgan xato.)
- 7. He studies in the 9th grade. / He is in Year 9. (is study emas; class — sinf xonasi yoki guruh, o‘qish yili esa grade yoki year.)
- 8. Where do you live?
7–8 ta to‘g‘ri bo‘lsa, siz A2 asoslarini bilasiz. 4–6 ta bo‘lsa, Present Simple va Past Simple mavzularini takrorlang. 3 va kam bo‘lsa, bir oy davomida chorshanba kungi grammatika blokini ikki marta qiling.
Choraklik o‘z-o‘zini tekshirish
Har chorak oxirida quyidagi 6 bandni belgilang. Har “ha” — 1 ball.
- 1. Chorak haftalarining ko‘pchiligida jadvalga amal qildim.
- 2. Shu chorakda kamida 8 ta 80–100 so‘zlik yozuv yozdim.
- 3. Kamida bitta kitob yoki 30 sahifa inglizcha matn o‘qidim.
- 4. Darsdagi yangi so‘zlarning ko‘pini kartochkasiz eslayman.
- 5. Kamida 4 marta kimdir bilan inglizcha gaplashdim.
- 6. Keyingi chorakda qaysi mavzu qiyin bo‘lishini bilaman va unga vaqt ajratdim.
Natijani baholash kaliti
- 5–6 ball: reja ishlayapti. Keyingi chorakda kunlik vaqtni 5–10 daqiqaga oshirishingiz mumkin.
- 3–4 ball: asos bor. Yozish (2-band) yoki suhbat (5-band) odatda orqada qoladi — ularni hafta boshiga ko‘chiring.
- 0–2 ball: jadval hozirgi kun tartibingizga to‘g‘ri kelmagan. Kunlik vaqtni 15 daqiqaga tushiring va ota-onangiz bilan qaysi vaqt eng qulay ekanini kelishing.
Keyingi qadam
Yuqori sinflarda yozish muhim bo‘lib boradi: maktab o‘quvchilari uchun esse namunalari shu bosqich uchun.
Shanba kungi suhbatni BandMate ilovasida o‘tkazish mumkin: Bandi maktab, sevimli fan yoki dam olish haqida so‘raydi, siz ovoz chiqarib javob berasiz va talaffuz bo‘yicha fikr olasiz. Darslar ham darajangizga mos keladi. Ilova maktab bahosi yoki sertifikat o‘rnini bosmaydi, lekin gapirishni har hafta mashq qilishga yordam beradi.
Bugun bitta ish qiling: jadvalning qaysi kunida qaysi vaqt bo‘shligini topib, 30 daqiqaga eslatma qo‘ying.
Manbalar
- Vazirlar Mahkamasining 124-son qarori (08.05.2013): Uzluksiz ta’lim tizimining chet tillar bo‘yicha davlat ta’lim standarti — bosqichlar bo‘yicha CEFR darajalari.
- Gazeta.uz: Maktablar uchun qayta ko‘rib chiqilgan davlat ta’lim standartlari (2026) — 11-sinf oxirida B1 mo‘ljali.
- Bilim va malakalarni baholash agentligi (uzbmb.uz) — milliy sertifikat va kirish imtihonlari.
- Council of Europe: CEFR umumiy shkalasi — B1 tavsifi.
