4000 Essential English Words — Paul Nation muallifligidagi, Compass Publishing chiqargan olti kitobli lug‘at kitoblari turkumi. Har bir unitda 20 ta so‘z bor: ta’rif, misol gap, mashqlar va shu so‘zlar ishlatilgan qisqa hikoya. Darajangiz A2 bo‘lsa 1-kitobdan boshlang, har ikki kunda bitta unit qiling va har bir unitni “yopiq kitob” bilan tekshiring. Shunda bitta kitob taxminan ikki oyda tugaydi va so‘zlar faqat tanish emas, ishlatiladigan bo‘lib qoladi.
Bu sahifa kitobning o‘rnini bosmaydi: bu yerda uning so‘z ro‘yxatlari yoki matnlari yo‘q. Quyida turkum qanday tuzilgani, qaysi kitobdan boshlash, unit bilan qanday ishlash va qachon boshqa manbaga o‘tish kerakligi.
Olti kitob qanday tuzilgan
| Nima | Ma’lumot |
|---|---|
| Muallif | Paul Nation (lug‘at o‘rganish bo‘yicha tanilgan tadqiqotchi) |
| Noshir | Compass Publishing; 2-nashri 2018-yilda chiqqan |
| Kitoblar soni | 6 ta |
| Unit tuzilmasi | Har unitda 20 ta so‘z: ta’rif, misol, mashqlar, hikoya |
| Har kitobda | 600 ta asosiy so‘z |
| Daraja | Noshir sahifasida 1-kitob A2, 6-kitob C1 deb belgilangan |
| Qo‘shimcha materiallar | Noshir saytida audio, javoblar kaliti va so‘z testlari |
Bir savol tez-tez beriladi: nega “4000”, agar 6 × 600 = 3 600 bo‘lsa? Noshir va sotuvchilarning tavsiflariga ko‘ra, dastlabki kitoblarning ilovasida qo‘shimcha so‘zlar bor. Amalda bu farq muhim emas: asosiy ish 600 talik ro‘yxatlar bilan bo‘ladi.
Kitoblar yuqori chastotali so‘zlarga qurilgan, ya’ni matnlarda eng ko‘p uchraydigan so‘zlarga. Shu sababli u “kam uchraydigan chiroyli so‘zlar” kitobi emas: ko‘p so‘zlar sizga tanish tuyuladi. Tanish tuyulish bilan gapda ishlata olish esa boshqa-boshqa narsa, reja aynan shu farqqa qaratilgan.
Qaysi kitobdan boshlash kerak
Kitob raqamini darajangizga qarab tanlang, keyin tekshiring:
| Sizning darajangiz | Boshlash | Izoh |
|---|---|---|
| A1 | Avval asosiy A1 lug‘atini oling | 1-kitob ta’riflari inglizcha, A1 uchun og‘ir bo‘lishi mumkin. |
| A2 | 1-kitob | Noshir 1-kitobni A2 deb belgilagan. |
| B1 | 2 yoki 3-kitob | Pastdagi test bilan aniqlang. |
| B2 | 4-kitob | IELTS 6–6.5 maqsadi uchun ham shu yerdan. |
| C1 | 5 yoki 6-kitob | Yoki akademik ro‘yxatlarga o‘ting. |
10 daqiqalik tekshiruv. Tanlagan kitobingizdan tasodifiy uchta unitni oching va faqat so‘zlar ro‘yxatiga qarang (ta’riflarni yoping). Har bir so‘z uchun o‘zingizga savol bering: “Men bu so‘z bilan hozir gap tuza olamanmi?” 60 tadan 45+ tasiga “ha” desangiz, keyingi kitobga o‘ting. 30 tadan kam bo‘lsa, bitta oldingi kitobga qayting.
Bitta unit bilan ishlash: 5 qadam, 35 daqiqa
Ko‘p o‘quvchi unitni “o‘qib, mashqni belgilab” o‘tib ketadi. Bu passiv tanishlik beradi. Faol yodlash uchun tartib:
- Ko‘rib chiqish, 5 daqiqa. 20 ta so‘zni audio bilan tinglang va baland ovozda takrorlang. Urg‘uga e’tibor bering.
- O‘z misolingiz, 10 daqiqa. Har bir so‘zga O‘zbekistondagi hayotingizdan bitta gap yozing. Kitobdagi misolni ko‘chirmang: I was late because the metro was crowded kabi o‘zingizning gapingiz eslab qolish uchun kuchliroq.
- Mashqlar, 10 daqiqa. Kitobdagi mashqlarni avval javoblarga qaramay bajaring, keyin kalit bilan tekshiring.
- Hikoya, 5 daqiqa. Unit oxiridagi hikoyani ovoz chiqarib o‘qing, so‘ng kitobni yopib, uni 4–5 gapda qayta aytib bering.
- Yopiq kitob testi, 5 daqiqa. Ertasi kuni faqat so‘zlarning o‘zbekcha ma’nosiga qarab inglizchasini eslang. Eslay olmaganlaringizni kartochkaga o‘tkazing.
Kartochkalarni qachon takrorlash kerakligi spaced repetition qo‘llanmasi da, raqamli kartochka uchun esa Anki sozlamalari da tushuntirilgan.
Kuniga nechta unit: uch temp
| Temp | Jadval | Bitta kitob | Kimga mos |
|---|---|---|---|
| Yengil | Haftasiga 2 unit | ~15 hafta | Ish yoki o‘qish bilan band odam |
| O‘rtacha | Har 2 kunda 1 unit | ~2 oy | Ko‘pchilik uchun eng barqaror |
| Jadal | Kuniga 1 unit | ~1 oy | Imtihongacha vaqti kam, kuniga 1 soat bera oladigan |
Jadal temp tuzoq bo‘lishi mumkin: har kuni 20 ta yangi so‘z qo‘shilsa, ikkinchi haftaga kelib takrorlanadigan kartochkalar soni tez oshib ketadi. Yangi unit qo‘shishdan oldin takrorlashni tugating. Takrorlash 30 daqiqadan oshsa, tempni pasaytiring.
8 haftalik namuna reja (1-kitob, o‘rtacha temp)
- 1–2-hafta: 1–7-unitlar. Har unitdan keyin 5 qadam. Dam olish kuni — faqat takrorlash.
- 3–4-hafta: 8–15-unitlar. Haftada bir marta 1–7-unitlardagi so‘zlardan 10 tasini tanlab, bir daqiqalik og‘zaki hikoya tuzing.
- 5–6-hafta: 16–23-unitlar. Har hafta oxirida bitta qisqa xat yoki post yozing, unda kamida 8 ta yangi so‘z bo‘lsin.
- 7–8-hafta: 24–30-unitlar va umumiy takrorlash. Noshir saytidagi so‘z testlaridan foydalaning yoki 1–30-unitlardan 60 ta tasodifiy so‘zni yopiq kitob usulida tekshiring.
8-hafta oxirida 600 tadan qanchasini gapda ishlata olishingizni hisoblang. Aniq raqam va’da qilib bo‘lmaydi, lekin foiz har oy o‘sishi kerak.
Kitobni qanday qonuniy olish mumkin
Kitob va uning audiosi mualliflik huquqi bilan himoyalangan. Telegram kanallaridagi skaner PDF’lar noqonuniy nusxa bo‘lishi mumkin, sifati ham past: rasmlar va mashqlar ko‘pincha o‘qib bo‘lmaydi. Kitobni kitob do‘konlari yoki noshirning rasmiy distributorlari orqali sotib oling; noshir saytida bepul audio va javoblar kaliti borligini tekshiring. Darsliklarni qonuniy topish haqida kitoblar qayerdan olinadi sahifasida yozganmiz.
Kitob bilan ishlashda o‘zbek o‘quvchilarning 4 tuzog‘i
| Tuzoq | Nega ishlamaydi | Nima qilish kerak |
|---|---|---|
| Faqat tarjima ro‘yxatini yodlash | So‘z kontekstsiz qoladi, gapda chiqmaydi | Har so‘zga o‘z gapingizni yozing |
| Hikoyani o‘tkazib yuborish | So‘zlar birga ishlatilganini ko‘rmaysiz | Hikoyani ovoz chiqarib o‘qib, qayta aytib bering |
| Oldingi unitlarga qaytmaslik | Bir oydan keyin ko‘p so‘z unutiladi | Takrorlash jadvali |
| Faqat yozma mashq | Gapirganda so‘z esga kelmaydi | Har unitdan keyin 1 daqiqa gapiring |
Muqobillar: kitob sizga to‘g‘ri kelmasa
- Oxford 3000 va 5000. Oxford Learner’s Dictionaries saytidagi bepul, CEFR belgili ro‘yxat. U darslik emas, ro‘yxat: mashq va hikoya yo‘q, lekin darajangizga mos so‘zlarni tanlash uchun qulay. Qanday ishlatish — Oxford 3000 qo‘llanmasi.
- English Vocabulary in Use. Cambridge nashriyotining mavzular bo‘yicha lug‘at kitoblari turkumi; so‘z birikmalariga ko‘proq e’tibor beradi.
- Graded readers. Darajaga moslashtirilgan kitoblar: yangi so‘zni hikoya ichida ko‘p marta uchratasiz.
Bir vaqtda ikkita lug‘at kitobini boshlamang: bitta asosiy manba va o‘qish yoki tinglash yetarli.
Mashq: unitni faol ishlash usulini sinab ko‘ring
Quyidagi so‘zlar kitobdan olinmagan, ular faqat usulni sinash uchun. Har gapdagi bo‘sh joyga mos so‘zni yozing, keyin har bir so‘z bilan o‘zingizning gapingizni tuzing.
arrive, careful, decide, explain, improve, necessary, prefer, receive
- 1. Be ___ — the floor is wet.
- 2. Did you ___ my message?
- 3. It isn’t ___ to bring your passport.
- 4. I ___ tea to coffee.
- 5. We couldn’t ___ where to go for dinner.
- 6. Can you ___ this rule again?
- 7. The train will ___ at 18:40.
- 8. Reading every day will ___ your vocabulary.
Javoblar
1 — careful; 2 — receive; 3 — necessary; 4 — prefer; 5 — decide; 6 — explain; 7 — arrive; 8 — improve.
Endi ikkinchi qism: kitobni yoping va shu sakkiz so‘z bilan kechagi kuningiz haqida 4–5 gap ayting. Buni qiyinsiz qila olsangiz, usul ishlayapti.
Unit so‘zlarini Bandi bilan og‘zaki takrorlash
Har unitdan keyin BandMate ilovasida Bandi bilan 3–5 daqiqa gaplashing va yangi so‘zlardan kamida beshtasini ishlatishni o‘zingizga vazifa qilib qo‘ying. Bandi mavzuni davom ettiradi, siz esa so‘zni yozuvdan nutqqa o‘tkazasiz; talaffuzdagi xatolarni ilova ko‘rsatadi.
Manbalar
- Compass Publishing: 4000 Essential English Words 2e, Book 1
- Compass Publishing: 4000 Essential English Words 2e, Book 6
- Oxford Learner’s Dictionaries: The Oxford 3000 and 5000
