A1 daraja nima: nimalarni bilasiz va A2 ga qanday o‘tasiz

A1 — CEFR shkalasidagi birinchi daraja. Unda siz o‘zingizni tanishtirasiz, ismingiz, yashash joyingiz, oilangiz haqida sodda savol-javob qilasiz, kundalik tanish iboralarni tushunasiz. Muhim shart bor: suhbatdosh sekin va aniq gapirishi, kerak bo‘lsa takrorlashi kerak. A1 dan A2 ga o‘tish uchun eng katta qadam — o‘tgan zamonni o‘rganish va bir-biriga bog‘langan 4–5 gap ayta olish.

Quyidagi tavsiflar Yevropa Kengashining CEFR o‘zini baholash jadvali asosida o‘zbekchada qayta bayon qilingan.

A1 da nima qila olasiz: to‘rt ko‘nikma

Yevropa Kengashining 2020-yilgi CEFR Companion Volume hujjatida A1 dan oldin Pre-A1 bosqichi ham tavsiflangan. Agar siz hozircha faqat alohida so‘zlarni (hello, thank you, book) bilsangiz, bu normal: siz A1 yo‘lining boshidasiz.

A1 darajadagi til qanday eshitiladi

A1 o‘quvchi yozgan qisqa tanishtiruv (tahririyat namunasi):

Hello! My name is Madina. I am 16. I am from Andijan, but now I live in Tashkent with my aunt. I am a student. I have one brother. His name is Bobur. I like music and plov. I can cook, but I can’t swim.

Bu matnda A1 ning barcha belgilari bor: gaplar qisqa, asosan am/is/are, have, like, can bilan tuzilgan, bog‘lovchi faqat and, but. Grammatik xato yo‘q, lekin matn hali hikoya emas, ro‘yxat.

Endi A1 darajadagi suhbat. Joy — o‘quv markazidagi ro‘yxatdan o‘tish stoli:

A: Hello. What’s your name, please?

B: Jasur Karimov.

A: How do you spell Karimov?

B: K-A-R-I-M-O-V.

A: Thank you. Where do you live?

B: Sorry? Can you speak slowly, please?

A: Where… do you… live?

B: Oh. I live in Sergeli.

A: And what’s your phone number?

B: It’s 90 123 45 67.

E’tibor bering: B ning “Can you speak slowly, please?” deb so‘rashi xato emas, balki A1 ning asosiy ko‘nikmasi. CEFR ham A1 muloqotini suhbatdoshning yordamiga tayanadigan muloqot sifatida tavsiflaydi.

Omon qolish iboralari

Darsda ham, hayotda ham A1 o‘quvchini eng ko‘p shu iboralar qutqaradi. Ularni yod oling va har kuni ovoz chiqarib ayting:

A1 grammatika minimumi

Yosh haqida alohida eslatma: o‘zbekcha “20 yoshdaman” so‘zma-so‘z I have 20 years bo‘lib qoladi. To‘g‘risi: I am 20 yoki I am 20 years old.

Present Simple A1 dagi eng muhim zamon. Uni jadval va 20 ta misol bilan Present Simple qoidasi sahifasida o‘rganing.

So‘z minimumi: qaysi mavzular

A1 da taxminan quyidagi mavzular bo‘yicha so‘zlarni faol ishlata olish kerak: salomlashish va tanishish, raqamlar va sanalar, oila, kasblar, uy va xonalar, ovqat va ichimliklar, kiyim, ranglar, kundalik ishlar, vaqt va hafta kunlari, shahar joylari, ob-havo. Aniq so‘z soni CEFR’da belgilanmagan; darsliklar har xil raqam beradi. Mavzular bo‘yicha tayyor ro‘yxat rasmlar bilan A1 darajadagi inglizcha so‘zlar sahifasida.

So‘zni “bildim” deb hisoblash uchun uch shart: uni eshitganda tanisangiz, to‘g‘ri yozsangiz va o‘zingiz haqingizda bitta gapda ishlata olsangiz.

A1 ga qancha vaqt kerak?

Cambridge Assessment English A2 darajasiga noldan taxminan 180–200 soat o‘qituvchi rahbarligidagi dars kerak deb hisoblaydi. A1 uchun alohida raqam berilmagan, u shu yo‘lning birinchi qismi. Cambridge bu soatlar taxminiy ekanini, natija yosh, oldingi til tajribasi va darsdan tashqari mashqqa bog‘liqligini ta’kidlaydi. Maktabda ingliz tilini o‘qigan bo‘lsangiz, ko‘p so‘z va qoidalar sizga tanish bo‘lib chiqadi va yo‘l qisqaradi.

O‘zingizni tekshiring

1-qism. Har bir gapni o‘qing. “Ha” bo‘lsa, 1 ball yozing.

• a. O‘zimni ism, yosh, shahar va kasb bilan 30 soniya tanishtira olaman.
• b. Ismimni harflab ayta olaman va telefon raqamimni inglizcha aytaman.
• c. Anketaga ismim, manzilim va millatimni yoza olaman.
• d. Sekin aytilgan savolda where, what, how old so‘zlarini eshitib, javob beraman.
• e. Tushunmaganimda buni inglizcha aytib, takrorlashni so‘ray olaman.

2-qism. Bo‘sh joyni to‘ldiring. Har to‘g‘ri javob 1 ball.

• 1. My brother ___ a doctor.
• 2. I ___ two sisters.
• 3. ___ you like tea?
• 4. She ___ in Samarkand.
• 5. There ___ three chairs in the room.
• 6. I can ___ English.
• 7. I get up ___ 7 o’clock.
• 8. This is Aziza. ___ phone is new.

Javoblar va ball kaliti

1 — is; 2 — have; 3 — Do; 4 — lives; 5 — are; 6 — speak; 7 — at; 8 — Her.

Ikkala qism ballarini qo‘shing (eng ko‘pi 13):

Bu test rasmiy natija emas; u faqat qayerdan davom etishni ko‘rsatadi.

A1 dan A2 ga: 8 haftalik reja

Kuniga 30–40 daqiqa, haftasiga 5–6 kun. Har hafta bitta grammatika mavzusi va bitta so‘z mavzusi.

Har hafta oxirida bitta sinov qiling: telefonga bir daqiqa o‘sha haftaning mavzusida gapirib yozib oling, keyin tinglab, ikkita xatoni daftarga yozing. 4 va 8-haftada yozuvlarni 1-hafta yozuvi bilan solishtiring: gaplar uzaydimi, and, but, because ko‘paydimi?

A2 da nimalar kutayotganini, qaysi bo‘shliqlar tez-tez uchrashini A2 daraja nima sahifasida o‘qing. Barcha darajalar bir jadvalda: ingliz tili darajalari A1–C2.

BandMate bilan

A1 da eng qiyini — birinchi marta ovoz chiqarib gapirish. BandMate ilovasida Bandi bilan sekin tempdagi sodda suhbatdan boshlaysiz, xato qilsangiz ham hech kim kulmaydi, talaffuz bo‘yicha esa fikr olasiz. Ilova A1 sertifikatini bermaydi, u faqat mashq qilishga yordam beradi.

Manbalar

• Council of Europe: Self-assessment grid (Table 2)
• Council of Europe: CEFR Global scale (Table 1)
• Council of Europe: CEFR Companion Volume, 2020 (PDF)
• Cambridge English: Guided learning hours

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling