A2 — ikkinchi boshlang‘ich daraja. Unda siz oila, xarid, ish, yashash joyi kabi yaqin mavzulardagi qisqa gaplarni tushunasiz, do‘kon, bekat yoki mehmonxonada oddiy ma’lumot almashasiz, o‘zingiz, oilangiz va o‘qishingizni bir necha sodda gap bilan tasvirlaysiz. A2 da ko‘pchilik “tushunaman, lekin gapira olmayman” degan bosqichga keladi; B1 ga o‘tish aynan shu bo‘shliqni yopishdan boshlanadi.
Tavsiflar Yevropa Kengashining CEFR umumiy shkalasi va o‘zini baholash jadvali asosida o‘zbekchada qayta bayon qilingan.
A2 can-do ro‘yxati
Tinglash. Shaxsiy ma’lumot, oila, xarid, mahalla va ish haqidagi eng ko‘p ishlatiladigan ibora va so‘zlarni tushunasiz. Qisqa, aniq e’lon yoki xabarning asosiy fikrini ilg‘aysiz: “The train to Samarkand leaves from platform 2.”
O‘qish. Juda qisqa, sodda matnlarni o‘qiysiz. Reklama, menyu, jadval, buklet kabi kundalik materialdan kerakli, oldindan taxmin qilsa bo‘ladigan ma’lumotni topasiz. Qisqa shaxsiy xatni tushunasiz.
Suhbat. Tanish mavzudagi oddiy, to‘g‘ridan-to‘g‘ri ma’lumot almashinuvini talab qiladigan vazifalarni bajarasiz: chipta sotib olish, yo‘l so‘rash, uchrashuv vaqtini kelishish. Juda qisqa ijtimoiy suhbatga qo‘shilasiz, lekin suhbatni uzoq o‘zingiz olib borishga hali tushunishingiz yetmaydi.
Monolog. Bir qator oddiy gap bilan oilangizni, yashash sharoitingizni, o‘qishingizni va hozirgi yoki oxirgi ishingizni tasvirlaysiz.
Yozish. Qisqa eslatma va xabar yozasiz, masalan, rahmat aytgan sodda shaxsiy xat.
A2 darajadagi til: ikki namuna
Do‘stga yozilgan xabar (tahririyat namunasi):
Hi Kamola,
Thank you for the book! I started it yesterday and I really like it. The story is funny and the English is not too difficult. This weekend I’m going to visit my grandparents in Jizzakh, so I can’t come to the cinema. Are you free next Saturday?
See you, Nodira
Kurs o‘qituvchisining “Tell me about your job” savoliga A2 javobi:
I work in a bank in Tashkent. I’m a cashier. I start at nine and finish at six. I like my job because my colleagues are friendly, but sometimes it’s very busy and I get tired. Before this, I worked in a shop for two years.
Ikkala matn ham A2 ga xos: bir nechta zamon bor (started, am going to, worked), sabab because bilan beriladi, lekin fikr hali qisqa. Tinglovchi “nega bu ishni tanladingiz?” deb so‘rasa, javob ikki-uch gapdan uzoqqa bormaydi.
A2 grammatikasi va lug‘ati
A1 dagi asoslarga quyidagilar qo‘shiladi:
| Mavzu | Misol |
|---|---|
| Past Simple, noto‘g‘ri fe’llar | We went to Chimgan and took a lot of photos. |
| Past Continuous (kirish) | I was cooking when you called. |
| Kelasi zamon: going to, will | I’m going to study in Seoul. I think it will rain. |
| Present Continuous kelajak ma’nosida | We’re meeting at 6 tomorrow. |
| Sifat darajalari | Samarkand is older than Tashkent. |
| some/any, much/many, a lot of | There isn’t much time. Are there any tickets? |
| have to, should, could | You have to show your passport. You should try somsa. |
| Present Perfect (tajriba) | Have you ever been to Khiva? |
Lug‘atda A2 kundalik hayotning keng doirasini qamraydi: sayohat va transport, sog‘liq va shifokorda, ob-havo, ish va kasblar, maktab va imtihonlar, telefon suhbati, xarid va narxlar. Mavzular bo‘yicha birikmalar va o‘zini tekshirish testi A2 darajadagi inglizcha so‘zlar sahifasida.
A2 dagi 6 ta tipik bo‘shliq
A2 o‘quvchilarining ko‘pchiligida bir xil joylar bo‘sh qoladi. O‘zingizda qaysilari borligini belgilang.
| Bo‘shliq | Qanday ko‘rinadi | Tez tuzatish |
|---|---|---|
| Passiv bilim | Testni yaxshi yechasiz, lekin gapirishda so‘z topolmaysiz | Har kuni 3 daqiqa o‘zingiz bilan inglizcha gaplashing: nima qildingiz, nima qilasiz |
| Noto‘g‘ri fe’llar | I goed, I buyed, I seed | 30 ta eng kerakli fe’lni o‘z hayotingizdan gaplar bilan yod oling. Qoida: Past Simple qoidasi |
| Savol tuzish | Where you went? What you want? | Kuniga 5 ta savol yozing va did/do ni bo‘yab belgilang |
| Tabiiy tezlikdagi nutq | Darslik audiosini tushunasiz, filmni yoki video qo‘ng‘iroqni yo‘q | Qisqa videoni avval subtitr bilan, keyin subtitrsiz ikki marta ko‘ring |
| Faqat and va but | Gaplar ro‘yxatdek: I went… I saw… I ate… | because, so, when, then, after that bilan 5 gaplik hikoya |
| Telefon va kutilmagan savol | Tayyorlangan dialogdan chiqib ketsa, to‘xtab qolasiz | Sorry, could you say that again?, Do you mean…? iboralarini mashq qiling |
O‘zbek o‘quvchilar uchun yana bir nozik joy: o‘zbek tilida gap fe’l bilan tugaydi, shuning uchun uzun gapda fe’l oxirga surilib qoladi: I every day to work by metro go. To‘g‘risi: I go to work by metro every day. Ingliz tilida ega va fe’l gap boshida yonma-yon turadi.
A2 ga qancha vaqt kerak?
Cambridge Assessment English ma’lumotiga ko‘ra, noldan A2 gacha taxminan 180–200, B1 gacha esa 350–400 soat o‘qituvchi rahbarligidagi dars kerak bo‘ladi. Demak A2 dan B1 ga yana taxminan 170–200 soat. Cambridge bu raqamlarni mo‘ljal deb ataydi: ular yosh, oldingi tajriba, dars zichligi va mustaqil mashq miqdoriga qarab o‘zgaradi.
O‘zingizni tekshiring
1-qism: can-do. Har bir “ha” uchun 1 ball.
- a. O‘tgan dam olish kunimni 5–6 gapda aytib bera olaman.
- b. Poyezd jadvalidan kerakli reys va vaqtni topa olaman.
- c. Do‘konda narxni so‘rab, boshqa o‘lchamni so‘ray olaman.
- d. Do‘stimga uchrashuvni boshqa kunga ko‘chirish haqida qisqa xabar yoza olaman.
- e. Qisqa audio e’londan vaqt va joyni eshitib olaman.
2-qism: grammatika. To‘g‘ri variantni tanlang, har biri 1 ball.
- 1. Yesterday I ___ my old teacher. (a) meet (b) met (c) have met
- 2. ___ you ever tried manti? (a) Did (b) Have (c) Are
- 3. This bag is ___ than that one. (a) cheaper (b) more cheap (c) cheapest
- 4. We don’t have ___ bread. (a) many (b) some (c) any
- 5. Next year I’m ___ study in Korea. (a) will (b) going to (c) go
- 6. Where ___ you buy that jacket? (a) did (b) do (c) were
- 7. You ___ show your ticket at the entrance. It’s the rule. (a) should (b) have to (c) could
- 8. I ___ TV when the lights went out. (a) watched (b) was watching (c) watch
Javoblar va natija
1 — b; 2 — b; 3 — a; 4 — c; 5 — b; 6 — a; 7 — b; 8 — b.
| Jami ball (13 dan) | Izoh |
|---|---|
| 11–13 | A2 mustahkam. B1 rejasiga o‘ting |
| 7–10 | A2 ichidasiz. Xato qilgan mavzular va “bo‘shliq” jadvalidagi belgilaringizdan boshlang |
| 0–6 | Avval A1 asoslarini takrorlang: A1 daraja nima |
Bu uyda o‘tkaziladigan taxminiy tekshiruv, sertifikat emas.
A2 dan B1 ga: bo‘shliqqa qarab reja
Hamma uchun bir xil reja o‘rniga yuqoridagi jadvaldan eng katta ikkita bo‘shliqni tanlang va har biriga 4 hafta ajrating. Kunlik mashg‘ulot 40–45 daqiqa:
- 15 daqiqa — tanlangan bo‘shliq bo‘yicha aniq mashq (masalan, 10 ta savol yozish yoki 30 ta fe’lni gapda aytish).
- 15 daqiqa — tinglash yoki o‘qish: bitta qisqa matn yoki audio, uch marta.
- 10 daqiqa — gapirish: shu kungi matn mavzusida bir daqiqalik yozuv.
- 5 daqiqa — xatolar daftariga bugungi 2 ta xatoni to‘g‘ri shaklda yozish.
B1 ga tayyor ekanligingizning belgisi: notanish odam bilan tanish mavzuda 3–4 daqiqa to‘xtamasdan gaplasha olasiz va o‘tgan voqeani sabablari bilan aytib berasiz. Hafta-hafta vazifalari va nazorat nuqtalari bilan to‘liq reja A2 dan B1 gacha 12 haftalik reja sahifasida. B1 da nimalar o‘zgarishini esa B1 daraja nima sahifasida o‘qing.
BandMate bilan
A2 dagi eng katta bo‘shliq — bilganni gapirishga aylantirish. BandMateda Bandi bilan har kuni qisqa ovozli suhbat qilasiz: o‘tgan kun haqida gapirasiz, savol berasiz, talaffuz bo‘yicha fikr olasiz. AI fikri rasmiy baho emas, lekin qaysi joyda to‘xtab qolayotganingizni ko‘rsatadi.
Manbalar
- Council of Europe: CEFR Global scale (Table 1)
- Council of Europe: Self-assessment grid (Table 2)
- Cambridge English: Guided learning hours
