IELTS ReadingO‘zbekcha

IELTS Reading table completion: jadval, note va flow-chart

Table, note va flow-chart completion: katak koordinatasi usuli, ustun qoidasi, sug‘orish usullari haqidagi matn va 8 savollik mashq javoblari bilan.

Qo‘l metall jo‘mrakni burab yopmoqda, jo‘mrakdan bitta suv tomchisi tomyapti

Table, note va flow-chart completion savollarida matnning bir qismi qisqa shaklga keltirilgan: jadval, konspekt yoki jarayon sxemasi. Siz bo‘shliqlarni matndan olingan so‘zlar bilan (ba’zan berilgan ro‘yxatdan) to‘ldirasiz. Jadvalda eng tez yo‘l: har bir bo‘shliqni ustun va qator sarlavhasi orqali “koordinata” sifatida o‘qish va ustundagi boshqa kataklarga qarab javob shaklini oldindan bilish.

Quyida rasmiy qoidalar, uchta format farqi, qadamlar va sug‘orish usullari haqidagi matnda jadval va flow-chart bo‘yicha 8 savollik mashq bor. Matn mashq uchun yozilgan, rasmiy IELTS materiali emas.

Rasmiy qoidalar

IELTS’ning rasmiy Reading formati summary, note, table va flow-chart completion’ni bitta turga birlashtiradi (2026-yil 1-oktabrda tekshirildi):

  • Sizga matnning bir qismi qisqartirilgan shaklda beriladi va uni matndan olingan so‘zlar bilan to‘ldirasiz.
  • Ba’zi variantlarda so‘zlar matndan emas, berilgan ro‘yxatdan tanlanadi.
  • Javoblar matndagi tartibda kelmasligi mumkin. Lekin ular odatda butun matndan emas, uning bir qismidan olinadi.
  • So‘z chegarasidan oshgan javob ball olmaydi. Defisli so‘z bitta so‘z hisoblanadi, qisqartirilgan shakllar tekshirilmaydi.
  • Savol turi matn bo‘lagining tafsilotlari va/yoki asosiy g‘oyalarini tushunishni tekshiradi.

Summary (xulosa matni) varianti alohida sahifada: summary completion. Bu sahifa jadval, konspekt va sxema haqida.

Uch format: nimasi bilan farq qiladi

FormatKo‘rinishiAsosiy ishora
Tableustun va qatorlarustun sarlavhasi javob turini, qator sarlavhasi matndagi joyni aytadi
Notessarlavha va qisqa bandlarband boshidagi so‘z (Cause:, Result:) va grammatik shakl
Flow-chartstrelkali bosqichlaroldingi va keyingi bosqich; fe’l yoki ot kutiladi

Note completion ko‘rinishiga misol:

Sprinkler systems

– suitable for: ______ fields

– depend on: electricity or fuel

– problem: spray lost on windy days

Bu yerda birinchi band sifat kutadi, chunki undan keyin fields turibdi.

Jadval uchun olti qadam va vaqt

Rasmiy vaqt taqsimoti yo‘q; tavsiya: 6–8 bo‘shliqli jadvalga 7–9 daqiqa.

  1. Sarlavhalarni o‘qing (30 soniya). Jadval nomi, ustun sarlavhalari, qator sarlavhalari. Bu matnning qaysi qismi haqida ekanini aytadi.
  2. Har bir bo‘shliqning koordinatasini yozing (1 daqiqa). Masalan, 3-bo‘shliq: Sprinkler qatori × Main advantage ustuni. Demak siz sprinklerning afzalligini izlaysiz.
  3. Ustun qoidasini qo‘llang. Ustundagi to‘ldirilgan kataklar qanday shaklda? Hammasi ot bo‘lsa, javob ham ot. Hammasi ko‘plikda bo‘lsa, javob ham ko‘plikda.
  4. Qator sarlavhasini matnda toping (2 daqiqa). Jadvalda qatorlar ko‘pincha matndagi xatboshilarga mos keladi.
  5. Matndagi so‘zni ko‘chiring. Jadvalda paraphrase bo‘lishi mumkin (needs almost no ↔ requires almost no), javob so‘zi esa matndagidek yoziladi.
  6. So‘z sonini va imloni tekshiring (30 soniya).

Flow-chart uchun qo‘shimcha qoida: strelkadan oldingi va keyingi bosqichni o‘qing. Bo‘shliq ikkita ma’lum bosqich orasida bo‘lsa, matnda ham javob o‘sha ikki bosqich tasviri orasida turadi.

Mashq: dalani sug‘orishning uch usuli

Matn (mashq uchun yozilgan):

Three ways to water a field

Farmers in dry regions have three main ways of delivering water to crops, and each involves a different balance of cost, labour and efficiency.

The oldest is furrow irrigation. Water is released from a canal into shallow channels dug between rows of plants and flows along them by gravity. It requires almost no equipment, which is why it remains the most common method on small farms. Its weakness is waste: a large share of the water soaks into the ground beyond the reach of the roots or evaporates before the plants can use it. On uneven land, the far end of a field may also receive much less water than the near end.

Sprinkler systems pump water through pipes and spray it over the crop like rain. Because the amount can be controlled, they suit sloping fields where furrows would not work. However, they depend on electricity or fuel for the pumps, and on windy days much of the spray is blown away.

The most efficient method is drip irrigation. Thin plastic tubes laid along each row release water drop by drop directly at the base of every plant. Losses are small, and fertiliser can be added to the water, a technique known as fertigation. The main barrier is the initial cost of the tubes and filters, and the tubes must be checked regularly because the tiny holes, called emitters, easily become blocked by sand.

Setting up a drip system follows a fixed order. Water is first passed through a filter to remove sand. A pressure regulator then reduces the force of the flow, so that the thin tubes do not burst. Finally, the water enters the main pipe and is distributed to the individual lines.

Savollar 1–6. Complete the table below. Choose NO MORE THAN TWO WORDS from the passage for each answer.

MethodHow water reaches plantsMain advantageMain disadvantage
Furrowflows along channels by (1) ______needs almost no (2) ______water soaks away or evaporates
Sprinklerpumped and sprayed like rainsuitable for (3) ______ fieldsspray lost on (4) ______ days
Dripreleased at the (5) ______ of each plantsmall losses; fertiliser can be addedhigh (6) ______

Savollar 7–8. Complete the flow-chart below. Choose ONE WORD ONLY from the passage for each answer.

Setting up a drip system
Water passes through a (7) ______ to remove sand
↓
A pressure regulator lowers the force so that the tubes do not (8) ______
↓
Water enters the main pipe and goes to the individual lines

Avval har bir bo‘shliqning koordinatasini va kutilgan so‘z turini yozing.

Javoblar va izohlar

  • 1 — gravity. Koordinata: Furrow × How water reaches plants. Matn: flows along them by gravity. By dan keyin ot.
  • 2 — equipment. It requires almost no equipment. Requires → needs. Canal tuzoq: u suv manbai, afzallik emas.
  • 3 — sloping. They suit sloping fields. Bo‘shliqdan keyin fields turibdi, demak sifat kerak. Suit → suitable for.
  • 4 — windy. On windy days much of the spray is blown away. Electricity or fuel ham kamchilik, lekin bo‘shliqdan keyin days bor, shuning uchun faqat windy mos.
  • 5 — base. Directly at the base of every plant. Directly at the base uch so‘z, chegaradan oshadi, the base esa jadvaldagi the bilan takrorlanadi. Faqat base.
  • 6 — initial cost. The main barrier is the initial cost of the tubes and filters. High jadvalda bosilgan, shuning uchun high cost yozsangiz, katakda high high cost bo‘lib qoladi. Matndagi birikma initial cost ikki so‘z, chegarada.
  • 7 — filter. Water is first passed through a filter to remove sand. Ko‘rsatma ONE WORD ONLY, a filter ikki so‘z bo‘lardi, a esa sxemada bosilgan.
  • 8 — burst. So that the thin tubes do not burst. Do not dan keyin fe’lning oddiy shakli, bursts xato.

Bu mashqda javoblar matnda deyarli tartib bilan keldi. Imtihonda esa jadval ustunlari matndagi fikrlar tartibidan farq qilishi mumkin, shuning uchun koordinata usuli tartibga tayanishdan ishonchliroq.

Natijani o‘qish: 8 tadan 7–8 bo‘lsa, yaxshi. 4 yoki 5-savolda xato qilgan bo‘lsangiz, bo‘shliqdan keyingi so‘zni (days, of each plant) o‘qimagansiz. Bu so‘zlar javob shaklini aytib turadi.

Jadvalda o‘zbek o‘quvchilar qiladigan xatolar

  • Jadvalni matn kabi chapdan o‘ngga o‘qish. Jadval ikki o‘lchamli: har bir katak qator va ustun kesishmasi. Faqat qatorni o‘qisangiz, afzallik o‘rniga kamchilikni yozib qo‘yasiz.
  • O‘zingiz bilgan so‘zni yozish. Dalada ishlaganlar ariq, zovur so‘zlarini yaxshi biladi va ularning inglizcha tarjimasini yozib yuborishi mumkin. Javob matndagi so‘z: channels, furrows.
  • Ko‘plik va fe’l shaklini o‘zgartirish. Do not burst o‘rniga bursts, fields oldida slope. Ustun va atrofdagi so‘zlar grammatikani belgilaydi.
  • Bosilgan so‘zni takrorlash. Sxemada through a (7) ______ turgan joyga a filter yozsangiz, a a filter bo‘ladi va ONE WORD ONLY chegarasi buziladi. Katak atrofidagi so‘zlarni javobga qo‘shmang.
  • Tartibga ishonish. Short answer’da javoblar tartibli keladi, bu yerda esa rasmiy qoida tartibni kafolatlamaydi.

Bog‘liq savol turlari

Jadval o‘rnida rasm bo‘lsa, diagram labelling usulini qo‘llang. Listening’da ham forma va jadval bor: form completion sahifasidagi so‘z chegarasi qoidalari u yerda ham ishlaydi. Jadvalni o‘zingiz tasvirlashni esa Writing Task 1 table sahifasida o‘rganasiz.

Taqqoslash tilini og‘zaki mashq qilish

Jadval savollari taqqoslashga qurilgan: more efficient, the main barrier, suits. BandMate ilovasida Bandi bilan ikki narsani taqqoslab gapiring, masalan, metro va avtobus yoki ikki universitet, har biri uchun bitta afzallik va bitta kamchilik ayting. Ilovada darslar, talaffuz bo‘yicha fikr va IELTS Speaking mock bor. Reading testini u o‘tkazmaydi, AI fikri rasmiy IELTS bahosi emas.

Manbalar

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling