Har kuni inglizcha gapirish odati irodaga emas, aniq tetikka va tayyor rutinga tayanadi: "ertalab choy qo‘yganimdan keyin 5 daqiqa ovoz chiqarib gapiraman". Buning uchun uch hajmdagi rutin tayyorlang — minimal 5, asosiy 15 va to‘liq 30 daqiqa. Band kunda 5 daqiqaligini bajarasiz, bo‘sh kunda 30 daqiqaligini; asosiysi, gapirish kun tartibidan tushib qolmaydi.
Bu sahifa odatni qanday qurish haqida. Har kun uchun tayyor mavzular kerak bo‘lsa, 30 kunlik speaking challenge jadvalidan foydalaning; quyidagi rutin istalgan mavzu bilan ishlaydi.
Odat qancha vaqtda shakllanadi
"21 kunda odat bo‘ladi" degan gap ko‘p aytiladi, lekin tadqiqot boshqacha ko‘rsatadi. Lally va hamkasblarining 2010-yilgi tadqiqotida ishtirokchilar kundalik oddiy harakatni tanladi; harakat avtomatik bo‘lishi uchun o‘rtacha 66 kun ketdi, alohida odamlarda esa 18 kundan 254 kungacha. Bir kunni o‘tkazib yuborish jarayonga sezilarli ta’sir qilmagan.
Amaliy xulosa: birinchi ikki oyda tetik va vaqtni o‘zgartirmang, bir kun o‘tkazib yuborsangiz, ertasiga odatdagi rutinga qayting.
1-qadam: rutinni kundalik ishga bog‘lang
Formula: "[mavjud ish]dan keyin, [joy]da, [rutin]ni bajaraman." Mavjud ish har kuni bo‘ladigan narsa bo‘lsin.
| Tetik | Joy | Nima qilasiz | Izoh |
|---|---|---|---|
| Ertalab choy qo‘ygandan keyin | Oshxona | 5 daqiqalik rutin | Choy qaynaguncha tugaydi |
| Metroga yoki avtobusga chiqqanda | Transport | Naushnikda shadowing yoki ichki nutq | Ovoz chiqarish shart emas |
| Tushlik tanaffusi boshida | Ish joyi, ochiq havo | 15 daqiqalik rutin | Naushnik taqsangiz, telefonda gaplashayotgandek ko‘rinasiz |
| Kechki ovqat pishirayotganda | Oshxona | Qilayotgan ishingizni inglizcha tasvirlash | Qo‘l band, og‘iz bo‘sh |
| Uxlashdan oldin | Xona | 1 daqiqalik "bugun nima qildim" | Past simple mashqi |
Oila oldida gapirishga uyalsangiz, kechki sayr yoki mashinada yolg‘iz ketayotgan vaqtni tanlang.
2-qadam: uch hajmdagi rutin
Minimal kun: 5 daqiqa
- 1 daqiqa. Bugungi uch rejangizni ayting: "Today I'm going to... After that, I need to... In the evening, I'd like to..."
- 3 daqiqa. Bitta savolga javob bering va telefonga yozib oling. Savolni pastdagi haftalik jadvaldan oling.
- 1 daqiqa. Yozuvdan bitta noto‘g‘ri yoki noqulay gapni tanlab, to‘g‘ri variantini ikki marta ayting.
Asosiy kun: 15 daqiqa
- 2 daqiqa — qizish. Istalgan inglizcha matndan besh qatorni ovoz chiqarib o‘qing.
- 3 daqiqa — tasvirlash. Atrofingizda ko‘rganingiz yoki qilayotgan ishingizni to‘xtamay gapiring: "I'm sitting by the window. There's a bus stop outside, and a man is waiting with two bags."
- 6 daqiqa — uchta savol. Kun mavzusidan uchta savol, har biriga 2 daqiqagacha javob. Hammasini yozib oling.
- 4 daqiqa — tuzatish. Yozuvni tinglang, daftarga ikkita yaxshilangan gap yozing va ularni ovoz chiqarib ayting.
To‘liq kun: 30 daqiqa
15 daqiqalik rutin + 10 daqiqa jonli suhbat (sherik, speaking club yoki AI) + 5 daqiqa qaydlar: suhbatda qaysi so‘z yetishmadi, qaysi gapni tuzata olmadingiz.
Qaysi rutinni bajarishni kun boshida emas, tetik kelganda hal qiling: "hozir 5 daqiqaligi yoki 15 daqiqaligi?"
3-qadam: haftalik mavzu aylanmasi
Har kuni yangi mavzu o‘ylash vaqt oladi. Hafta kunlariga mavzu va grammatikani bog‘lab qo‘ying.
| Kun | Mavzu | Grammatika | Savollar |
|---|---|---|---|
| Dushanba | Ish yoki o‘qish | Present simple | What do you do on a typical workday? What's the hardest part of your job? What do you like about it? |
| Seshanba | O‘tgan voqea | Past simple | What did you do last weekend? When did you last feel really tired? What was the best meal you had this month? |
| Chorshanba | Rejalar | going to, will | What are you going to do this weekend? Where would you like to travel? What will you do after work today? |
| Payshanba | Fikr bildirish | because, for example | Is it better to live in a city or a village? Should children have phones? Is public transport in your city good? |
| Juma | Tasvirlash | there is/are, sifatlar | Describe your street. Describe a person you work with. Describe your favourite place in your city. |
| Shanba | Jonli suhbat | aralash | Sherik, club yoki AI bilan 10 daqiqa |
| Yakshanba | Solishtirish | — | Dushanbadagi yozuvni qayta tinglang va o‘sha savolga yana javob bering |
Yakshanbadagi solishtirish muhim: bir hafta oldingi yozuv bilan hozirgisini tinglab, o‘zgarishni o‘z qulog‘ingiz bilan eshitasiz.
Namuna: seshanba, 3 daqiqalik tasvirlash qismi
Mashq uchun namuna. So‘zlarni o‘zingizning hayotingizga moslang.
Last Saturday I went to Chorsu Bazaar with my mum. We wanted to buy fruit and some spices for plov. It was really crowded, so we got there early, at about nine. First we bought grapes and melons, and then my mum spent twenty minutes choosing rice. I was a bit bored, to be honest, but the samsa near the entrance was amazing. We came home at about twelve, and in the evening my dad cooked plov.
Bu javobda murakkab so‘z yo‘q, lekin past simple, vaqt iboralari (first, then, in the evening) va sabab-natija (so) bor. Ikkinchi urinishda bitta yangi ibora qo‘shing, masalan it took ages yoki we ended up.
Kuzatish daftari
Kalendarda belgi qo‘yish ketma-ket kunlarni ko‘rsatadi, lekin rivojlanishni ko‘rsatmaydi. Oddiy jadval yuriting:
| Sana | Daqiqa | Mavzu | Yangi ibora | Tuzatilgan xato |
|---|---|---|---|---|
| 1-oktabr | 15 | Ish | I'm in charge of... | I work here since 2024 → I've worked here since 2024 |
| 2-oktabr | 5 | O‘tgan voqea | it took ages | I goed → I went |
| 3-oktabr | 30 | Rejalar | I'm planning to... | I will go tomorrow to cinema → I'm going to the cinema tomorrow |
Oy oxirida "Tuzatilgan xato" ustunini o‘qing. Bir xil xato uch marta takrorlansa, unga bitta hafta ajrating.
Kun o‘tkazib yuborsangiz
- Ertasiga 30 daqiqa bilan "qarzni to‘lamang" — odatdagi rutinni bajaring.
- Ikki kun ketma-ket o‘tkazib yubormaslikka harakat qiling; ikkinchi kuni faqat minimal 5 daqiqa bo‘lsa ham yetadi.
- Tetik ishlamayotgan bo‘lsa (masalan, ertalab doim shoshilasiz), vaqtni emas, tetikni almashtiring.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Faqat tinglashni gapirish deb hisoblash. Podcast foydali, lekin og‘zingiz ishlamasa, bu gapirish odati emas.
- Yozib olmaslik. Yozuvsiz qaysi xato takrorlanayotganini bilmaysiz. Yozuvlarni tahlil qilish usuli IELTS Speaking audio yozuvini tahlil qilish sahifasida bor.
- Ideal sharoit kutish. Sokin xona, bir soat bo‘sh vaqt va yaxshi kayfiyat bir vaqtda kam uchraydi. 5 daqiqalik rutin shu uchun kerak.
- Har gapni o‘zbekchadan tarjima qilish. Ichki nutqni inglizcha qilish uchun inglizcha o‘ylash mashqlaridan foydalaning.
Mashq: kundalik ishlarni inglizcha ayting
Kun davomida o‘zingizga aytadigan gaplarni inglizchaga o‘giring. Avval ovoz chiqarib ayting, keyin javob bilan solishtiring.
- 1. Men hozir choy qo‘yyapman.
- 2. Kalitlarimni topa olmayapman.
- 3. Avtobus kechikyapti, ishga kech qolaman.
- 4. Bugun juda charchadim, erta yotaman.
- 5. Non tugabdi, do‘konga borishim kerak.
- 6. Ertaga soat to‘qqizda uchrashuvim bor.
- 7. Bu kitobni o‘tgan haftada boshlaganman.
- 8. Telefonimni quvvatlashim kerak.
Javoblar
- 1. I'm making tea. (yoki: I'm putting the kettle on.)
- 2. I can't find my keys.
- 3. The bus is late. I'm going to be late for work.
- 4. I'm really tired today. I'm going to bed early.
- 5. We've run out of bread. I need to go to the shop.
- 6. I have a meeting at nine tomorrow.
- 7. I started this book last week.
- 8. I need to charge my phone.
5-gapdagi run out of va 4-gapdagi go to bed kabi iboralarni kuzatish daftaringizga yozing: ular har kuni kerak bo‘ladi.
BandMate bilan mashq
Shanbadagi jonli suhbat yoki 30 daqiqalik rutinning suhbat qismi uchun BandMate ilovasida Bandi bilan ovozli suhbatdan foydalanishingiz mumkin: haftaning mavzusini tanlaysiz, Bandi savol beradi, siz gapirasiz. Ilova talaffuz va gap tuzilishi bo‘yicha qisqa fikr beradi, darslar esa lug‘atni darajangizga mos takrorlatadi. Ilova rutinni siz uchun bajarmaydi: tetik, vaqt va kuzatish daftari baribir sizning ishingiz.
Manbalar
- Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., Wardle, J. How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 2010.



