Milliy sertifikat (Multilevel) Speaking’da ballni eng ko‘p tushiradigan xatolar grammatikada emas, topshiriqni bajarishda bo‘ladi: yodlangan javob, uch savoldan birini tashlab ketish, Part 3 da faqat bir tomonni gapirish. Grammatika va talaffuz xatolari ham muhim, lekin ular odatda ikkinchi o‘rinda turadi. Quyida sakkizta xato, har birining misoli, tuzatilgan varianti va kalitli mashq bor.
Formatni eslatib o‘tamiz: 2024-yil sentabrdan amal qilayotgan Speaking formatida 8 ta savol bor — Part 1.1 (3 ta shaxsiy savol, 30 soniyadan), Part 1.2 (ikki rasm, 45 + 30 + 30 soniya), Part 2 (rasm va 3 savol, 2 daqiqa) va Part 3 (argumentning ikki tomoni, 2 daqiqa).
1. Yodlangan javob
Qanday eshitiladi: “My hometown is Tashkent. It is the capital of Uzbekistan and one of the most ancient cities in Central Asia with a population of…” — savol “Do you like your neighbourhood?” bo‘lsa ham.
Nega xavfli: agentlikning baholash shkalasida 0 ball tavsifida mavzuga umuman mos kelmaydigan javoblar misoli sifatida yodlangan javoblar keltirilgan. Yodlangan matn ko‘pincha savolga aniq javob bermaydi va ohangidan bilinadi.
Tuzatish: mavzu bo‘yicha matn emas, 3–4 ta shaxsiy fakt tayyorlang (qayerda yashaysiz, nima yoqadi, nima o‘zgargan) va har safar savolga moslab gapiring.
2. Savolni takrorlash va uzun kirish
Qanday eshitiladi: “Well, that's a very good question. What do I do in my free time? In my free time I…”
Nega xavfli: 30 soniyalik savolda 6–8 soniya ketadi, mazmun esa qo‘shilmaydi.
Tuzatish: birinchi so‘zlardan javob bering: “Mostly football — I play twice a week with friends from university.” Batafsil vaqt skriptlari Speaking’da vaqtni boshqarish qo‘llanmasida.
3. Rasmlarni sanab chiqish
Qanday eshitiladi: “In the first picture I can see a man, a car, a road. In the second picture I can see a bus and people.”
Tuzatish: “Both pictures show ways of getting to work. The main difference is that the man is driving alone, while the people in the second picture are sharing a bus, which is probably cheaper but slower.” To‘liq tuzilma ikki rasmni taqqoslash sahifasida.
4. Part 2 da bitta savolni tashlab ketish
Qanday eshitiladi: birinchi savolga 1 daqiqa 40 soniya gapirib, qolgan ikkitasiga vaqt qolmaydi.
Nega xavfli: baholash shkalasida Part 2 ning yuqori ballari uchun javob uchala savol bo‘yicha mavzuga mos bo‘lishi ko‘rsatilgan.
Tuzatish: tayyorgarlik daqiqasida har savolga bitta qator yozing va taxminan 40 soniyadan ajrating. O‘tishni ovoz bilan belgilang: “As for the second question…”
5. Part 3 da faqat bir tomon
Qanday eshitiladi: “I agree that social media is bad. Firstly, it wastes time. Secondly, it causes stress. Thirdly…”
Nega xavfli: Part 3 topshirig‘i argumentning ikki tomonini tahlil qilishni talab qiladi.
Tuzatish: “Social media clearly has benefits — it helps small businesses find customers, for example. However, it can also…” Pozitsiyangiz bo‘lishi mumkin, lekin qarshi tomonning eng kuchli fikrini ham ayting. Bu qism uchun Multilevel Speaking Part 3 sahifasiga qarang.
6. Ona tilidan ko‘chgan grammatika
O‘zbek va rus tillarida artikl yo‘q, fe’l shaxsga qarab ingliz tilidagidek o‘zgarmaydi, zamon ko‘pincha kontekstdan tushuniladi. Shuning uchun quyidagi xatolar tez-tez eshitiladi:
| Xato | To‘g‘ri |
|---|---|
| I am agree with this idea. | I agree with this idea. |
| My brother work in a bank. | My brother works in a bank. |
| Last summer I go to Samarkand. | Last summer I went to Samarkand. |
| People is very friendly here. | People are very friendly here. |
| I live in Chilanzar since 2019. | I've lived in Chilanzar since 2019. |
| It is more cheaper. | It is cheaper. / It is much cheaper. |
Grammatika xatolarining kengroq ro‘yxati CEFR grammar: takroriy xatolar sahifasida.
7. Tinglovchini qiynaydigan talaffuz
Aksent muammo emas; muammo — so‘z boshqa so‘zga o‘xshab qolganda.
| Tovush | Tipik xato | Mashq |
|---|---|---|
| W | work → “vork”, west → “vest” | Lablarni “u” deyotgandek yumaloqlang, tishlar labga tegmasin |
| TH | think → “sink” yoki “tink” | Til uchini tishlar orasiga chiqaring: think, three, thanks |
| Oxirgi undosh | worked → “work”, asked → “ask” | O‘tgan zamon oxiridagi -ed ni aniq ayting |
| So‘z urg‘usi | de-VE-lop o‘rniga DE-ve-lop | Yangi so‘zni urg‘usi bilan birga o‘rganing |
8. Vaqtni noto‘g‘ri ishlatish
Ikki ko‘rinishi bor: 30 soniyalik savolga 10 soniyada javob berib jim qolish yoki 2 daqiqalik javobda gap o‘rtasida to‘xtab qolish. Birinchisini “javob → sabab → misol” shakli tuzatadi, ikkinchisini — oxirgi 10 soniyaga qoldirilgan tayyor xulosa (“So, on balance…”).
Tuzatish jadvali
| № | Xato | Bir jumlalik tuzatish |
|---|---|---|
| 1 | Yodlangan javob | Matn emas, faktlar tayyorlang |
| 2 | Savolni takrorlash | Birinchi so‘zdan javob bering |
| 3 | Rasmlarni sanash | Umumiy mavzu → farq → sabab |
| 4 | Part 2 da savol tashlab ketish | Har savolga ~40 soniya |
| 5 | Bir tomonlama Part 3 | Qarshi tomonning eng kuchli fikrini ayting |
| 6 | Grammatik ko‘chirma | O‘zingizning 3 ta takroriy xatongiz ro‘yxati |
| 7 | Talaffuz | W, TH, oxirgi undosh, urg‘u |
| 8 | Vaqt | Tayyor yakun iborasi |
Mashq: transkriptdagi xatolarni toping
Quyidagi Part 1.1 javobida (practice savol: Do you like your neighbourhood?) beshta xato bor. Ularni toping va tuzating.
That is very interesting question. Do I like my neighbourhood? Yes, I am like it very much. I live here since my childhood. There is many shops and a big park, so it is more better than other areas.
Javob kaliti:
- “That is very interesting question. Do I like my neighbourhood?” — keraksiz kirish va savolni takrorlash (hamda a artikli tushib qolgan). Olib tashlang.
- “I am like it” → “I like it”.
- “I live here since my childhood” → “I've lived here since I was a child”.
- “There is many shops” → “There are a lot of shops”.
- “more better” → “much better”.
Tuzatilgan variant: “Yes, I really like it. I've lived here since I was a child, so I know almost everyone. There are a lot of shops and a big park nearby, which is great for my younger sister.”
E’tibor bering: tuzatilgan javobda “better than other areas” degan asossiz taqqoslash o‘rniga aniq sabab (singlisi uchun park) paydo bo‘ldi.
Qo‘shimcha mashq: bir tomonlama javobni muvozanatlang
Quyidagi Part 3 boshlanishi faqat bir tomonni aytadi. Unga qarshi tomonning bitta kuchli fikrini va shartli xulosani qo‘shing.
Online shopping is better than going to shops. It is faster, it is cheaper and you can do it at home.
Javob kaliti (namunaviy variant):
Online shopping is clearly faster, and it's often cheaper, especially for electronics. However, shops still have a real advantage when you need to see or try something, like clothes or shoes, and many people in smaller towns still don't trust online payment. So I'd say online shopping is better for routine purchases, but shops aren't going to disappear.
Tekshirish: javobda However yoki shunga o‘xshash o‘tish bormi, qarshi tomon misol bilan aytilganmi va xulosa ikkala tomonni hisobga oladimi?
Yozuvdan keyin 60 soniyalik tekshiruv
Har bir mashq yozuvidan keyin quyidagilarga “ha” yoki “yo‘q” deb javob bering:
- Birinchi gapim savolga to‘g‘ridan-to‘g‘ri javob berdimi?
- Part 2 da uchala savolga yetib bordimmi?
- Part 3 da ikkala tomon aytildimi?
- O‘tgan zamonni kerakli joyda ishlatdimmi?
- W va TH tovushlari aniq eshitildimi?
- Oxirgi gapim tugallandimi?
Ikki yoki undan ortiq “yo‘q” bo‘lsa, yangi savolga o‘tmang: shu savolga qayta javob bering va faqat bitta nuqtani tuzating.
BandMate bilan mashq
BandMateda Bandi bilan ovozli suhbatda gapirasiz, keyin talaffuz va javob bo‘yicha fikr olasiz — bu yuqoridagi 6- va 7-xatolarni o‘z yozuvingizda topishga yordam beradi. Ilova Multilevel’ning rasmiy savollarini bermaydi va AI bahosi rasmiy ball emas.
Manbalar
- UZBMB: Ko‘p darajali test — gapirish ko‘nikmasi yangi formati (PDF)
- UZBMB: Multilevel Speaking baholash shkalasi (PDF)
- UZBMB: Gapirish ko‘nikmasi sahifasi



