Инглиз тилида сифатнинг учта даражаси бор: оддий (cheap — арзон), қиёсий (cheaper — арзонроқ) ва орттирма (the cheapest — энг арзон). Қисқа сифатларга -er ва -est қўшилади, узун сифатлар олдига more ва the most қўйилади: more expensive, the most expensive. Иккита нарсани солиштирганда ўзбекча «-дан» ўрнига than ишлатилади: The metro is faster than the bus.
Шу учта қоида билан кундалик солиштиришларнинг деярли ҳаммасини айта оласиз. Қолгани — ёзилишдаги кичик ўзгаришлар ва бир нечта нотўғри сифат.
Ўзбекча -роқ, энг ва инглизча шакллар
| Ўзбекча | Инглизча | Изоҳ |
|---|---|---|
| арзон | cheap | оддий даража |
| арзонроқ | cheaper | қиёсий даража |
| энг арзон | the cheapest | орттирма даража, the билан |
| Метро автобусдан тез. | The metro is faster than the bus. | -дан → than |
| Бу жуда арзон. | This is very cheap. | жуда — very, the most эмас |
| Бу бироз қимматроқ. | This is a bit more expensive. | фарқ кичик |
| Бу анча қимматроқ. | This is much more expensive. | фарқ катта |
Ўзбекча -роқ баъзан солиштирмасдан «сал, бироз» маъносини беради: «Каттароқ сумка керак» — битта сумкани бошқасига солиштирмаймиз, фақат «кичкина эмас» демоқчимиз. Инглизчада ҳам I need a bigger bag дейиш мумкин, лекин гапда солиштириш маъноси сақланади: ҳозиргидан каттароқ.
Энг кўп учрайдиган хато — «-дан» ни from деб ўгириш: Tashkent is bigger from Samarkand. Тўғриси: Tashkent is bigger than Samarkand.
Қайси сифат -er олади, қайсиси more
Бир бўғинли сифатлар: -er, -est
cheap → cheaper → the cheapest, old → older → the oldest, fast → faster → the fastest, tall → taller → the tallest.
Ёзилишда учта кичик қоида бор:
- -e билан тугаса, фақат -r, -st: nice → nicer → the nicest, large → larger → the largest.
- Битта унли + битта ундош билан тугаса, ундош иккиланади: big → bigger, hot → hotter, thin → thinner, sad → sadder.
- Ундош + y билан тугаса, y → i: easy → easier → the easiest, busy → busier, happy → happier, heavy → heavier. Бу қоида икки бўғинли -y ли сифатларга ҳам тегишли.
Икки ва ундан кўп бўғинли сифатлар: more, the most
expensive → more expensive → the most expensive, comfortable → more comfortable, interesting → more interesting, beautiful → the most beautiful, difficult → more difficult.
Бу сифатларга -er қўшилмайди: expensiver, beautifuller деган шакл йўқ.
Иккала йўл ҳам мумкин бўлганлари
Quiet, clever, narrow, simple, polite каби баъзи икки бўғинли сифатлар иккала шаклни ҳам олади: quieter ёки more quiet. Шубҳа бўлса, more ишлатинг — хато бўлмайди. Фақат -y билан тугайдиганларда (easy, busy, happy) -ier шакли анча табиийроқ.
Нотўғри сифатлар: ёд олинадиган олтита
| Оддий | Қиёсий | Орттирма | Мисол |
|---|---|---|---|
| good (яхши) | better | the best | This plov is better than yesterday's. |
| bad (ёмон) | worse | the worst | The traffic is worse in the evening. |
| far (узоқ) | further / farther | the furthest | Chilonzor is further than I thought. |
| little (оз) | less | the least | I spend less money now. |
| much / many (кўп) | more | the most | Who has the most books? |
| old (катта, кекса) | older / elder | the oldest / the eldest | My elder brother lives in Kazan. |
Elder фақат оила аъзолари олдида келади: my elder sister (опам). Солиштириш гапида эса older than: She is two years older than me. «Мендан уч ёш катта» — three years older than me.
Расмларда: солиштириш учун жуфтлар
Бозорда солиштириш: тайёр гаплар
Сифат даражалари энг кўп харид пайтида керак бўлади. Қуйидаги қисқа суҳбатни овоз чиқариб ўқинг:
A: How much are these two phones?
B: This one is 2 million soums, and that one is 3 million.
A: Why is the second one more expensive?
B: It's newer, and the camera is much better.
A: Is it the best phone you have?
B: No, the most expensive one is over there. But this one is the most popular.
A: Hmm. Do you have anything cheaper than this one?
B: Yes, this model is a bit cheaper, but the battery is smaller.
Суҳбатдаги нархлар мисол учун олинган. Дўконда керак бўладиган бошқа гапларни дўконда инглизча мақоласида топасиз, нархларни айтишни эса инглиз тилида сонлар мавзусида машқ қиласиз.
Орттирма даражада the ва in
Орттирма даража олдида деярли ҳар доим the туради: the tallest, the most famous. Кейин жой ёки гуруҳ келса, in; кўплик сўз келса, of:
- Tashkent is the largest city in Uzbekistan. — Тошкент Ўзбекистондаги энг катта шаҳар.
- She is the youngest of the three sisters. — У уч опа-сингилнинг энг кичиги.
- It was the best day of my life. — Бу ҳаётимдаги энг яхши кун эди.
The нинг бошқа ҳолатларини инглиз тилида артикллар мақоласида батафсил кўриб чиқамиз.
«...нинг энг яхшиларидан бири» — one of the best + кўплик: Registan is one of the most beautiful places in Central Asia.
Тенглик: as ... as
Икки нарса бир хил бўлса: My son is as tall as me. — Ўғлим мен билан бўйи баравар. Инкорда: The bus is not as fast as the metro. — Автобус метрочалик тез эмас. Бу шакл slower than га қараганда юмшоқроқ ва мулойимроқ эшитилади.
Солиштиришда ўзбекларнинг одатий хатолари
| Нотўғри | Тўғри | Сабаби |
|---|---|---|
| He is taller from me. | He is taller than me. | -дан → than |
| This is more cheaper. | This is cheaper. | иккита қиёсий белги |
| It's the most best choice. | It's the best choice. | best нинг ўзи орттирма |
| She is most beautiful girl. | She is the most beautiful girl. | the тушиб қолган |
| My flat is biger. | My flat is bigger. | ундош иккиланади |
| The film was very more interesting. | The film was much more interesting. | қиёсий олдида much, very эмас |
| He is the best student of our class. | He is the best student in our class. | жой ёки гуруҳ — in |
Машқ: than, -er ва the most
А. Қавс ичидаги сифатни қиёсий ёки орттирма шаклга қўйинг.
- 1. A taxi is ______ (expensive) than the metro.
- 2. July is usually the ______ (hot) month in Tashkent.
- 3. This exercise is ______ (easy) than the last one.
- 4. Who is the ______ (good) teacher in your school?
- 5. Today the traffic is ______ (bad) than yesterday.
- 6. My grandmother is the ______ (old) person in our family.
- 7. This road is ______ (narrow) than the old one.
- 8. Samarkand is one of the ______ (famous) cities in the world.
Б. Хатони топинг ва тузатинг.
- 9. My brother is more older than me.
- 10. This bag is cheaper from that one.
- 11. It was the worse day of the week.
- 12. English is not so difficult like Chinese.
Жавоблар
1 — more expensive; 2 — hottest; 3 — easier; 4 — best; 5 — worse; 6 — oldest; 7 — narrower (ёки more narrow); 8 — most famous.
9 — My brother is older than me. 10 — This bag is cheaper than that one. 11 — It was the worst day of the week. 12 — English is not as difficult as Chinese.
Изоҳлар:
- 2-гап: hot битта унли + битта ундош билан тугайди, шунинг учун t иккиланади: hottest.
- 11-гап: worse — қиёсий, worst — орттирма. The дан кейин орттирма шакл керак.
- 12-гап: тенглик as ... as билан айтилади, so ... like эмас.
BandMate: икки нарсани овоз чиқариб солиштиринг
IELTS Speaking ва кундалик суҳбатда солиштириш жуда кўп сўралади: шаҳар ёки қишлоқ, автобус ёки метро, илгари ва ҳозир. BandMate иловасида Банди билан шундай мавзуларда гаплашиб, than, more, the most ни тез ва тўғри ишлатишни машқ қилинг. Суҳбатдан кейин қайси гапда more cheaper ёки from ишлатганингизни кўриб, ўша гапларни қайта айтинг. Сунъий интеллект фикри расмий баҳо эмас, лекин хатони пайқашга ёрдам беради.
