Инглиз тилида ҳафта кунлари: Monday (душанба), Tuesday (сешанба), Wednesday (чоршанба), Thursday (пайшанба), Friday (жума), Saturday (шанба), Sunday (якшанба). Улар доим бош ҳарф билан ёзилади ва олдида on туради: on Monday. Ой ва фасл олдида эса in: in May, in winter. Next, last, this, every сўзлари билан предлог умуман ишлатилмайди: next Monday, on next Monday эмас.
Шу учта қоида билан учрашув белгилаш, иш жадвалини айтиш ва сана сўрашнинг кўп қисмини уддалайсиз. Қуйида ҳар бир сўзнинг ўқилиши, эслаб қолиш усули ва ўзбеклар кўп адашадиган жойлар.
Ҳафтанинг етти куни
| Инглизча | Ўқилиши | Ўзбекча | Қисқа ёзуви |
|---|---|---|---|
| Monday | мандей | душанба | Mon |
| Tuesday | тьюздей | сешанба | Tue |
| Wednesday | уэнздей | чоршанба | Wed |
| Thursday | сёздей | пайшанба | Thu |
| Friday | фрайдей | жума | Fri |
| Saturday | сэтэдей | шанба | Sat |
| Sunday | сандей | якшанба | Sun |
Иккита талаффуз тузоғи бор:
- Wednesday ёзилишидаги биринчи d ва иккинчи e ўқилмайди: «уэнздей», «уэднесдей» эмас. Ёзишда эса ҳарфларни тўлиқ ёзинг: Wed-nes-day деб бўғинлаб ёдлаш ёрдам беради.
- Tuesday ва Thursday қулоққа ўхшаш эшитилади. Thursday даги th да тил учи тишлар орасига чиқади ва r товуши бор. Учрашувни телефонда белгилаганда шубҳа бўлса, санасини ҳам айтинг: Thursday, the ninth.
Эслаб қолиш учун: Sunday — қуёш (sun) куни, Monday — ой (moon) куни, Saturday — Сатурн куни. Бу номлар жуда қадимдан қолган.
Ўзбекистонда ҳафта душанбадан бошланади. АҚШ календарлари ва баъзи иловаларда эса ҳафта якшанбадан бошланиб кўрсатилади. Инглизча телефон созламаларида календарь нотўғри кўринса, сабаби шу.
12 ой
| Инглизча | Ўқилиши | Ўзбекча | Қисқа ёзуви |
|---|---|---|---|
| January | жэнюэри | январь | Jan |
| February | фебруэри | февраль | Feb |
| March | ма:ч | март | Mar |
| April | эйприл | апрель | Apr |
| May | мей | май | — |
| June | жу:н | июнь | Jun |
| July | жулай | июль | Jul |
| August | о:гаст | август | Aug |
| September | септембэ | сентябрь | Sep |
| October | октоубэ | октябрь | Oct |
| November | ноувембэ | ноябрь | Nov |
| December | дисембэ | декабрь | Dec |
Ойлар номи рус тили орқали ўзбек тилига ҳам кирган, шунинг учун таниш. Лекин талаффузи бошқача: July урғуси охирида (жулай), June эса «июн» эмас, «жу:н». Ойлар ҳам бош ҳарф билан ёзилади: in march эмас, in March.
Тўрт фасл
| Инглизча | Ўзбекча | Ўзбекистонда | Мисол |
|---|---|---|---|
| spring | баҳор | март, апрель, май | We celebrate Navruz in spring. |
| summer | ёз | июнь, июль, август | It's very hot in summer. |
| autumn / fall | куз | сентябрь, октябрь, ноябрь | Schools open in autumn. |
| winter | қиш | декабрь, январь, февраль | It sometimes snows in winter. |
Autumn — Британия сўзи, fall — Америка сўзи. Autumn охиридаги n ўқилмайди: «о:тэм». Фасл олдида артикл одатда керак эмас: in summer ва in the summer иккаласи ҳам тўғри.
Ҳаво ҳақида гапиришни об-ҳаво инглизча мақоласида давом эттиринг.
Предлоглар: on, in, at ва предлогсиз
| Нима | Предлог | Мисол |
|---|---|---|
| Ҳафта куни | on | on Friday, on Sunday morning |
| Сана | on | on 21 March, on my birthday |
| Ой | in | in October |
| Фасл | in | in winter |
| Йил | in | in 2027 |
| Дам олиш кунлари | at (Бр.) / on (Ам.) | at the weekend / on the weekend |
| next, last, this, every | — | next Tuesday, last week, this Friday, every Sunday |
| today, tomorrow, yesterday | — | See you tomorrow! |
Кун номи кўпликда келса, «ҳар ... куни» маъносини беради: I go to the gym on Mondays. — Душанба кунлари (ҳар душанба) спортзалга бораман. Shops close early on Sundays.
At, on, in нинг вақт ва жойдаги умумий қоидаларини инглиз тилида предлоглар мақоласида кўришингиз мумкин. Бу ерда эса календарга хос бир нечта ибора:
- from Monday to Friday — душанбадан жумагача (Америкада Monday through Friday ҳам).
- by Friday — жумагача (кечи билан жума куни тайёр бўлади).
- until Friday — жумагача (жума кунигача давом этади).
- twice a week — ҳафтада икки марта; every other day — кун ора.
- the day after tomorrow — индинга; the day before yesterday — ўтган куни (кеча эмас, ундан олдин).
- in two weeks — икки ҳафтадан кейин; for two weeks — икки ҳафта давомида.
Санани ёзиш: 05/06 қайси ой?
Бу кичик фарқ ҳужжат ва авиачиптада катта муаммо чиқариши мумкин:
- Ўзбекистон ва Британияда: кун / ой / йил — 05/06/2026 = 5 июнь.
- АҚШда: ой / кун / йил — 05/06/2026 = 6 май.
Шунинг учун инглизча хат ёки аризада ойни сўз билан ёзинг: 5 June 2026 ёки June 5, 2026. Сана оғзаки айтилганда тартиб сон ишлатилади: the fifth of June. Тартиб сонлар ва йилларни ўқишни инглиз тилида сонлар мақоласида машқ қилинг.
Ўзбекистон байрамлари инглизча
Санаси ҳар йили бир хил бўлган дам олиш кунлари:
- New Year's Day — 1 January
- International Women's Day — 8 March
- Navruz — 21 March
- Day of Remembrance and Honour — 9 May
- Independence Day — 1 September
- Teachers' and Mentors' Day — 1 October
- Constitution Day — 8 December
Ramadan Hayit (Рамазон ҳайити) ва Kurban Hayit (Қурбон ҳайити) ҳижрий календарга боғлиқ, шунинг учун санаси ҳар йили ўзгаради. Расмий рўйхат ва кўчирилган дам олиш кунларини lex.uz сайтидан текширинг. Гапда: Navruz is on the twenty-first of March. We don't work on Independence Day.
Қисқа суҳбат: шифокорга ёзилиш
A: Hello, I'd like to make an appointment with Dr Rakhimova.
B: Sure. Is Wednesday OK? We have a free slot on Wednesday at ten.
A: Sorry, I work on Wednesdays. What about Thursday?
B: This Thursday or next Thursday?
A: This Thursday, please. The ninth.
B: OK, Thursday the ninth at half past two. Please come ten minutes early.
A: Great, thank you. See you on Thursday.
Календар сўзларидаги хатолар
| Нотўғри | Тўғри | Сабаби |
|---|---|---|
| on next Monday | next Monday | next билан предлог йўқ |
| in Monday | on Monday | кун — on |
| on May | in May | ой — in |
| in the last week | last week | «ўтган ҳафта» — предлогсиз |
| I work in Saturdays. | I work on Saturdays. | ҳар шанба — on Saturdays |
| monday, january | Monday, January | бош ҳарф |
| Wensday, Febuary | Wednesday, February | ўқилмайдиган ҳарфлар |
Машқ: кунлар, ойлар ва предлоглар
А. Предлог қўйинг ёки «—» белгиланг.
- 1. I was born ______ April.
- 2. The shop is closed ______ Sundays.
- 3. We're going to Bukhara ______ next week.
- 4. My exam is ______ 15 June.
- 5. It often rains ______ spring.
- 6. See you ______ tomorrow!
Б. Инглизчага ўгиринг.
- 7. Ҳар жума куни онамникига бораман.
- 8. Ўтган шанба куни тўйда эдик.
- 9. Ҳисоботни пайшанбагача топширинг.
- 10. Индинга учрашамиз.
В. Америкача 03/04/2026 санаси ўзбекча қандай ёзилади?
- 11. ______
Жавоблар
1 — in; 2 — on; 3 — (предлог йўқ); 4 — on; 5 — in; 6 — (предлог йўқ).
7 — I visit my mother every Friday (ёки on Fridays). 8 — We were at a wedding last Saturday. 9 — Please hand in the report by Thursday. 10 — See you the day after tomorrow.
11 — 04.03.2026, яъни 4 март (америкача ёзувда аввал ой: March 4).
Изоҳлар:
- 3-топшириқ: next бор, шунинг учун to Bukhara next week.
- 9-топшириқ: «гача» — муддат бўлгани учун by, until эмас.
- 11-топшириқ: ҳужжатда санани ўқиганда аввал қайси мамлакатда ёзилганини аниқланг.
Ойлар ва кунлар ҳақида кўпроқ мисолни лотин ёзувидаги ҳафта кунлари ва ойлар мақоласида топасиз.
BandMate: ҳафтангиз режасини овоз чиқариб айтинг
Кун номларини жадвалда ўқиш осон, суҳбатда эса Tuesday ва Thursday ни тез ажратиш машқ талаб қилади. BandMate иловасида Банди билан келаси ҳафта режангиз ҳақида гаплашинг: On Monday I'm working late, on Wednesday I have an English class, at the weekend we're visiting my parents. Талаффуз бўйича фикр-мулоҳаза Wednesday ва Thursday ни қандай айтаётганингизни кўрсатади.
