Инглиз тилида ранглар: номлари, туслари ва «кўк» тузоғи

Инглиз тилидаги асосий ранглар: red (қизил), orange (тўқ сариқ), yellow (сариқ), green (яшил), blue (кўк, ҳаворанг), purple (бинафша), pink (пушти), brown (жигарранг), black (қора), white (оқ) ва grey (кулранг). Гапда ранг от олдида туради ва ўзгармайди: a red apple, two red apples — reds apples эмас. Рангни сўраш учун: What colour is it? — It's green.

Ўзбек ўқувчиси учун энг муҳим огоҳлантириш: ўзбекча «кўк» инглизчада иккита рангга бўлинади. Осмон — blue, кўк чой эса — green tea.

11 асосий ранг

Инглизча	Ўқилиши	Ўзбекча	Мисол гап
red	ред	қизил	Pomegranates are red inside and outside.
orange	ориндж	тўқ сариқ	Carrots in our bazaar are orange or yellow.
yellow	йеллоу	сариқ	Many Uzbek melons are yellow.
green	грийн	яшил	I drink green tea after plov.
blue	блу	кўк, ҳаворанг	The domes in Samarkand are blue.
purple	пёрпл	бинафша	These grapes are dark purple.
pink	пинк	пушти	Apricot trees have pink and white flowers.
brown	браун	жигарранг	My father has brown eyes.
black	блэк	қора	He always wears a black doppi.
white	уайт	оқ	Cotton is white and soft.
grey	грей	кулранг	The sky is grey today.

Grey Британия ёзуви, Америкада gray. Сўзнинг ўзи ҳам шундай: colour (Британия) ва color (Америка). Иккаласи ҳам тўғри, фақат битта матнда бир хилини ишлатинг.

Orange ҳам мева, ҳам ранг: an orange — битта апельсин, orange — тўқ сариқ ранг. Purple ва violet кундалик гапда кўпинча бир маънода, purple кўпроқ ишлатилади.

red — a pomegranate — қизил — анор — **red — a pomegranate**қизил — анор

yellow — yellow carrots — сариқ — сариқ сабзи — **yellow — yellow carrots**сариқ — сариқ сабзи

green — a green apple — яшил — яшил олма — **green — a green apple**яшил — яшил олма

blue — a blue tile — кўк — кўк кошин — **blue — a blue tile**кўк — кўк кошин

white — cotton — оқ — пахта — **white — cotton**оқ — пахта

black — a doppi — қора — дўппи — **black — a doppi**қора — дўппи

«Кўк» тузоғи: blue ёки green

Ўзбек тилида «кўк» сўзи қадимдан ҳам осмон рангига, ҳам ўт-ўлан рангига ишлатилади. Инглиз тилида эса бу иккита алоҳида ранг. Қуйидаги жуфтларни ёдлаб олинг:

Ўзбекча	Инглизча	Ранг
кўк осмон	blue sky	blue
кўк кўзлар	blue eyes	blue
кўк чой	green tea	green
кўкат (кўк пиёз, укроп)	greens, herbs	green
кўк ўт, майса	green grass	green
кўкламда кўкарган дарахт	trees turn green in spring	green
ҳаворанг кўйлак	a light blue shirt	light blue

Қоида: ўсимлик, чой ва табиат рангида green, осмон, сув ва кўз рангида blue. Иккиланиб қолсангиз, светофорни эсланг: юришга рухсат берадиган чироқ green.

Бошқа таржима тузоқлари

Баъзи ўзбекча ибораларни сўзма-сўз ўгирсангиз, маъно бузилади:

«Қора кўз» — dark eyes ёки brown eyes. Black eye инглизчада «кўкарган кўз», яъни урилишдан кейинги кўкариш.
«Сариқ соч» — blond ёки fair hair. Yellow hair деб айтилмайди.
«Тўқ сариқ» — orange. Dark yellow дейилса, суҳбатдош бошқа рангни тасаввур қилади.
«Қора нон» — brown bread ёки rye bread, black bread эмас.
«Оқ кофе» — Британияда white coffee сутли кофе дегани.
«Қора чой» — бу ерда тузоқ йўқ: black tea.

Туслар: light, dark, bright, pale

Ўзбекча «оч» ва «тўқ» инглизчада light ва dark бўлади:

light blue — оч кўк, ҳаворанг; dark blue — тўқ кўк (navy — жуда тўқ кўк, форма ранги).
light green — оч яшил; dark green — тўқ яшил.
bright red — ёрқин қизил; pale pink — хира пушти.

Рангга -ish қўшилса, «-имтир, -роқ» маъноси чиқади: greenish — яшилимтир, reddish — қизғиш, greyish — кулранг тусли. Бу кундалик нутқда жуда қулай: аниқ номини билмасангиз, It's kind of bluish-green дейиш кифоя.

Қўшимча ранглар: gold (тилла ранг), silver (кумуш ранг), beige (беж), cream (оч сарғиш оқ), dark red ёки burgundy (тўқ қизил).

orange carrots — тўқ сариқ сабзи — **orange carrots**тўқ сариқ сабзи

a yellow melon — сариқ қовун — **a yellow melon**сариқ қовун

golden honey — тилларанг асал — **golden honey**тилларанг асал

dark blue glaze — тўқ кўк сир (кошинда) — **dark blue glaze**тўқ кўк сир (кошинда)

orange and red leaves — тўқ сариқ ва қизил барглар — **orange and red leaves**тўқ сариқ ва қизил барглар

green tea in a white teapot — оқ чойнакда кўк чой — **green tea in a white teapot**оқ чойнакда кўк чой

Ранг гапда: сўз тартиби ва саволлар

Рангни сўраш ва айтиш учун тайёр қолиплар:

What colour is your car? — It's white. (It's a white эмас)
What colour are her eyes? — They're brown.
What's your favourite colour? — Dark green.
Do you have this jacket in black? — Бу куртканинг қораси борми?
I'm looking for a blue dress. — Кўк кўйлак қидиряпман.

Ранг бир нечта сифат билан келса, у ўлчам ва ёшдан кейин, материал ва келиб чиқишдан олдин туради: a big old brown suitcase, a small blue ceramic bowl. Бу тартиб ҳақида кўпроқ маълумотни лотин ёзувидаги ранглар ва буюмни тасвирлаш мақоласида топасиз.

Ранг от ҳам бўла олади: Blue is my favourite colour. Red suits you. — Қизил сизга ярашади. In билан кийим рангини билдиради: the woman in red — қизил кийган аёл.

a black mug — қора кружка — **a black mug**қора кружка

a blue bowl — кўк коса — **a blue bowl**кўк коса

a red tomato — қизил помидор — **a red tomato**қизил помидор

a white plate — оқ ликопча — **a white plate**оқ ликопча

Кундалик вазиятларда ранг

Такси чақирганда. Иловада машина ранги ва модели ёзилади, ҳайдовчига эса қўнғироқ қилиб сўрашингиз мумкин: Hello, I'm waiting outside. What colour is your car? — A white Cobalt. — OK, I'm the man in a grey jacket.

Кийим дўконида:

A: Excuse me, do you have this shirt in light blue?

B: We have it in white and dark blue. The light blue ones are sold out.

A: Can I try the dark blue one, please?

B: Sure. The fitting room is over there.

Кийим номларини кийимлар инглизча мақоласида тўлиқ кўрасиз.

Йўқолган нарсани тасвирлаганда: I lost my bag in the metro. It's black, with a small red keyring. Ранг ва битта белги — ходимга энг керакли маълумот.

Бола билан ўйин. «I spy» ўйинида бири атрофдаги нарсани ўйлайди ва фақат рангини айтади: I spy with my little eye something green. Иккинчиси топишга ҳаракат қилади: Is it the teapot? Is it the plant? Бу ўйин кечки овқат пайтида ҳам, машинада ҳам ўйналади ва рангларни тезда мустаҳкамлайди.

Ранг номларидаги хатолар: ўзбекча ўйлаганда

Нотўғри	Тўғри
I like kok tea. / blue tea	I like green tea.
She has yellow hair.	She has blond hair.
My car is a white.	My car is white.
I bought two reds apples.	I bought two red apples.
What color it is?	What colour is it?
He has black eyes.	He has dark (brown) eyes.

Машқ: ранг номлари ва таржима

А. Ўзбекчадан инглизчага ўгиринг.

1. кўк осмон
2. кўк чой
3. тўқ сариқ сумка
4. оч пушти кўйлак
5. қора кўзли қиз
6. кулранг мушук

Б. Гапни тузатинг.

7. My new phone is a black.
8. Do you have this dress in the red?
9. Her hair is yellow and her eyes are blue.
10. In spring the trees become blue.

В. Саволга жавоб ёзинг (ўзингиз ҳақингизда).

11. What colour is your front door?
12. What colour are your eyes?

Жавоблар

1 — a blue sky; 2 — green tea; 3 — an orange bag; 4 — a light pink dress; 5 — a girl with dark (brown) eyes; 6 — a grey cat.

7 — My new phone is black. 8 — Do you have this dress in red? 9 — Her hair is blond and her eyes are blue. 10 — In spring the trees turn (become) green.

11–12 — намуна: My front door is brown. My eyes are dark brown.

Изоҳлар:

3-гап: orange унли билан бошланади, шунинг учун an orange bag.
5-гап: dark-eyed girl ҳам тўғри, лекин black-eyed эмас.
10-гап: дарахт ва ўт — green. Бу «кўк» тузоғининг айнан ўзи.

Рангларни ўрганганингиздан кейин darker, the brightest каби шаклларни сифат даражалари мақоласида машқ қилинг. Ранг билан боғлиқ ибораларни (feel blue, once in a blue moon) эса ранглар билан идиомалар мавзусида кўрасиз.

BandMate: атрофингиздаги нарсаларни ранги билан тасвирланг

Ранг номларини ёдлаш осон, уларни гапда тез ишлатиш эса машқни талаб қилади. BandMate иловасида Банди билан уйингиз, кийимингиз ёки шаҳрингиз ҳақида гаплашганда ҳар бир нарсанинг рангини ҳам айтинг: a white house with a green gate, blue tiles, a grey sky. Талаффуз бўйича фикр-мулоҳаза purple, yellow, brown каби сўзларни тўғри айтаётганингизни текширишга ёрдам беради.

Манбалар

BandMate’ни Google’да афзал манба қилинг