Inglizcha maqollar: 40 ta maqol va o‘zbekcha muqobillari

Ko‘p inglizcha maqolning o‘zbek xalq og‘zaki ijodida egizagi bor: Strike while the iron is hot = "Temirni qizig‘ida bos", Once bitten, twice shy = "Og‘zi kuygan qatiqni ham puflab ichadi". Ba’zilarida esa tasvir yoki ma’no farq qiladi, masalan Sticks and stones may break my bones o‘zbekcha "Til yarasi bitmas" ning teskarisini aytadi. Quyidagi 40 juftlik aynan shu o‘xshashlik va farqlarni ko‘rsatadi.

Ikki muhim eslatma. Birinchidan, jonli nutqda maqol ko‘pincha yarmigacha aytiladi: Well, when in Rome… yoki The early bird, you know. Ikkinchidan, ingliz tilida so‘zlashuvchilar maqolni o‘zbeklarga qaraganda kamroq ishlatadi va ko‘pincha yengil kinoya bilan aytadi. Shuning uchun maqolni tushunish uni gapda qo‘llashdan muhimroq.

"Izoh" ustunida bir xil degani ma’no deyarli to‘liq mos, farq esa diqqat qilish kerakligini bildiradi.

Mehnat, sabr va o‘qish haqida

Ehtiyotkorlik, tanlov va omad haqida

Odamlar, do‘stlik va qo‘shnilar haqida

So‘z, haqiqat va umid haqida

Ma’nosi o‘xshab ko‘rinadigan, lekin farq qiladigan juftliklar

Tarjimada eng ko‘p xato shu yerda bo‘ladi:

• Birds of a feather flock together ≠ "Yaxshi bilan yursang…". Inglizchasi faqat bir xil odamlar birga yurishini kuzatadi (ko‘pincha salbiy ohangda). O‘zbekchasi esa atrofdagilarning ta’siri haqida maslahat beradi. 22-raqamdagi A man is known by the company he keeps ga yaqinroq.
• Good fences make good neighbours ≠ "Qo‘shning tinch — sen tinch". Inglizchasi chegara va shaxsiy hudud muhimligini aytadi, o‘zbekchasi qo‘shnining osoyishtaligi seniki bilan bog‘liqligini. Biri masofani, biri yaqinlikni maqtaydi.
• Too many cooks spoil the broth "Kengashli to‘y tarqamas" bilan to‘qnash keladi: inglizchasi aralashuvchi ko‘p bo‘lsa ish buziladi deydi. Ikkalasi ham to‘g‘ri, lekin turli vaziyat uchun.
• Better late than never uchun o‘zbekcha xalq maqoli yo‘q; "hech qachondan ko‘ra kech yaxshi" — tarjima, maqol emas.

Maqolni gapda qanday ishlatish kerak

Inglizcha matnda maqol boshqacha ishlaydi. O‘zbek nutqida maqol gapni bezaydi va dalil sifatida keladi. Inglizcha insho yoki IELTS javobini maqol bilan boshlash (As the proverb says, “Knowledge is power”) esa siyqa yondashuv hisoblanadi. Suhbatda qisqa va hazil bilan: I know, I know: Rome wasn’t built in a day. Maqolni yoki uning bir qismini bir marta, vaziyatga mos ishlating.

Mashhur shaxslarning iqtiboslari maqol emas, ular muallifli gaplar. Ularni ingliz tilida hikmatli so‘zlar sahifasida topasiz. Maqolga yaqin, lekin qisqaroq qotib qolgan birikmalar esa idiomalar tarjimasi bilan sahifasida. Ko‘p maqollar ertak xulosasidan kelib chiqqan, buni inglizcha ertaklar tarjimasi bilan sahifasida ko‘rasiz.

Mashq: maqolni to‘ldiring

Har bir inglizcha maqoldagi tushirib qoldirilgan so‘zni yozing. Qavsda o‘zbekcha muqobili berilgan.

1. Strike while the ___ is hot. (Temirni qizig‘ida bos.)
2. Once ___, twice shy. (Og‘zi kuygan…)
3. Look before you ___. (Yetti o‘lchab, bir kes.)
4. The ___ is always greener on the other side of the fence. (Qo‘shnining tovug‘i g‘oz ko‘rinar.)
5. When in ___, do as the ___ do. (Qaysi elga borsang…)
6. Out of ___, out of mind. (Ko‘zdan yiroq…)
7. A friend in ___ is a friend indeed. (Do‘st boshga ish tushganda bilinar.)
8. Don’t count your ___ before they’re hatched. (Jo‘jani kuzda sanaydilar.)
9. ___ dogs seldom bite. (Hurgan it qopmas.)
10. There’s no smoke without ___. (Shamol bo‘lmasa…)
11. ___ we stand, divided we fall. (Birlashgan o‘zar…)
12. Don’t look a gift ___ in the mouth. (Tekin otning tishiga qaralmas.)

Javoblar

1. iron
2. bitten
3. leap
4. grass
5. Rome, Romans
6. sight
7. need
8. chickens
9. Barking
10. fire
11. United
12. horse

Maqolni suhbatda sinab ko‘rish

Bitta maqolni tanlang va u haqida kichik voqea aytib bering: Qachon "Og‘zi kuygan qatiqni ham puflab ichadi" holatiga tushgansiz? BandMate ilovasida Bandi’ga shu voqeani inglizcha aytib, oxirida mos maqolni qo‘llang. Bandi maqol o‘rinli tushdimi yoki oddiy gap yaxshiroqmi, shuni izohlab beradi.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling