Кун тартибингизни инглизча айтиш учун учта нарса керак: Present Simple (I get up, she works), вақт (at seven, at half past eight) ва кетма-кетлик сўзлари (first, then, after that, in the evening). Масалан: I get up at seven. First I have breakfast, then I go to work. I come home at six and go to bed at eleven. Шу тўрт гап билан «My day» матнининг скелети тайёр.
Қуйида уч хил одамнинг куни уч даражада ёзилган: мактаб ўқувчиси (A1), ҳамшира (A2) ва дастурчи (B1). Ҳар бирининг таржимаси, 12 та асосий ибора, ўзингиз тўлдирадиган шаблон, бир дақиқалик оғзаки вариант ва жавобли машқ бор.
Вақтни айтиш: 30 сонияда
| Соат | Инглизча | Мисол |
|---|---|---|
| 7:00 | seven o'clock | I get up at seven (o'clock). |
| 7:15 | a quarter past seven | The bus comes at a quarter past seven. |
| 7:30 | half past seven | Lessons start at half past seven. |
| 7:45 | a quarter to eight | I leave home at a quarter to eight. |
| 7:20 | twenty past seven | My alarm rings at twenty past seven. |
| 7:50 | ten to eight | I'm usually at work by ten to eight. |
Соат олдида at, кун қисмлари олдида in: in the morning, in the afternoon, in the evening, лекин at night. Кун номи олдида on: on Mondays. Кунлар ва предлоглар ҳақида батафсил ҳафта кунлари мақоласида.
A1 матн: Жасур, 7-синф ўқувчиси (85 сўз)
My name is Jasur. I am thirteen and I live in Jizzakh. I get up at half past six. I wash my face and brush my teeth. Then I have breakfast with my family: bread, eggs and tea. School starts at eight. I walk to school with my friend Sherzod. I have six lessons every day. I come home at two o'clock and have lunch. After lunch I do my homework. In the evening I play football in our yard. I go to bed at ten.
Таржимаси: Исмим Жасур. Ўн уч ёшдаман, Жиззахда яшайман. Олти яримда тураман. Юзимни юваман ва тишимни тозалайман. Кейин оилам билан нонушта қиламан: нон, тухум ва чой. Мактаб саккизда бошланади. Мактабга дўстим Шерзод билан пиёда бораман. Ҳар куни олтита дарсим бор. Соат иккида уйга келаман ва тушлик қиламан. Тушликдан кейин уй вазифасини бажараман. Кечқурун ҳовлимизда футбол ўйнайман. Соат ўнда ётаман.
Эътибор беринг: have breakfast, have lunch — овқат номи олдида артикл йўқ. Go to bed да ҳам the йўқ.
A2 матн: Малика, болалар касалхонасида ҳамшира (130 сўз)
My day starts early. I work as a nurse at a children's hospital in Bukhara, and my shift starts at seven, so I usually get up at half past five. First I make breakfast for my husband and our two sons. I leave home at twenty past six and take a bus to work. At the hospital I check the children, give them their medicine and talk to their parents. I have a short lunch break at noon. My shift finishes at three, but sometimes I stay longer when we are busy. In the evening I cook dinner and help my sons with their homework. On Wednesdays I go to an English class after work. I usually go to bed at about eleven, because I am always tired by then.
Таржимаси: Куним эрта бошланади. Бухородаги болалар касалхонасида ҳамшира бўлиб ишлайман, сменам еттида бошланади, шунинг учун одатда беш яримда тураман. Аввал эрим ва икки ўғлимга нонушта тайёрлайман. Олтидан йигирма ўтганда уйдан чиқаман ва ишга автобусда бораман. Касалхонада болаларни текшираман, дориларини бераман ва ота-оналари билан гаплашаман. Тушда қисқа тушлик танаффусим бор. Сменам учда тугайди, лекин иш кўп бўлса, баъзан кўпроқ қоламан. Кечқурун кечки овқат пишираман ва ўғилларимга уй вазифасида ёрдам бераман. Чоршанба кунлари ишдан кейин инглиз тили курсига бораман. Одатда ўн бирлар атрофида ётаман, чунки шу пайтга келиб доим чарчаган бўламан.
Нима янги: usually, sometimes, always — қанчалик тез-тез; so ва because билан сабаб ва натижа; when we are busy — шарт.
B1 матн: Бекзод, Тошкентдаги дастурчи (180 сўз)
On weekdays my alarm goes off at seven, but I rarely get up straight away. I'm a backend developer at a software company in Tashkent, and I work from the office three days a week. On those days I take the metro from Chilanzar, which takes about forty minutes, so I usually listen to an English podcast on the way.
My working day officially starts at nine, but the first thing I do is read messages from our clients in Europe. Because of the time difference, most of our calls happen in the afternoon. On the days I work from home, I save time on travelling, but it's harder to switch off in the evening.
That's why I've started going to the gym after work. I used to stay up until two in the morning scrolling through my phone. Now I try to be in bed by midnight, and I feel much better. At weekends I visit my parents in Chirchiq and help my father in the garden.
Таржимаси: Иш кунлари будильник еттида жиринглайди, лекин камдан-кам дарҳол тураман. Тошкентдаги дастурий таъминот компаниясида бэкенд дастурчиман ва ҳафтада уч кун офисда ишлайман. Шу кунлари Чилонзордан метрода бораман, йўл қирқ дақиқача олади, шунинг учун йўлда одатда инглизча подкаст эшитаман.
Иш куним расман тўққизда бошланади, лекин энг аввал Европадаги мижозларимиздан келган хабарларни ўқийман. Вақт фарқи туфайли қўнғироқларимизнинг кўпи тушдан кейин бўлади. Уйдан ишлаган кунларим йўлга кетадиган вақтни тежайман, лекин кечқурун ишдан узилиш қийинроқ.
Шунинг учун ишдан кейин спорт залига бора бошладим. Илгари телефонни варақлаб тунги иккигача ўтирардим. Энди ярим тунгача ётишга ҳаракат қиламан ва ўзимни анча яхши ҳис қиляпман. Дам олиш кунлари Чирчиқдаги ота-онамникига бораман ва дадамга боғда ёрдам бераман.
Нега бу B1: which takes about forty minutes (қўшимча маълумот), I've started going (Present Perfect), I used to stay up (илгариги одат), it's harder to switch off (қиёслаш) ва ўз ҳолатига баҳо: I feel much better.
12 та ибора: ҳар бири мисол билан
| Инглизча | Ўзбекча | Мисол |
|---|---|---|
| wake up | уйғонмоқ | I wake up before my alarm. |
| get up | ўрнидан турмоқ | I wake up at six but get up at half past. |
| get dressed | кийинмоқ | She gets dressed in five minutes. |
| leave home | уйдан чиқмоқ | We leave home at eight. |
| take the metro / a bus | метрода / автобусда бормоқ | I take the metro to Amir Temur Square. |
| get to work | ишга етиб бормоқ | I get to work at nine. |
| have a break | танаффус қилмоқ | We have a tea break at eleven. |
| finish work | ишни тугатмоқ | My mother finishes work at five. |
| get home | уйга етиб келмоқ | I get home at about seven. |
| do the housework | уй ишларини қилмоқ | On Saturdays we do the housework together. |
| relax | дам олмоқ | In the evening I relax with a book. |
| stay up late | кеч ётмоқ | I never stay up late before an exam. |
Wake up — кўзингизни очдингиз, get up — тўшакдан турдингиз. Кўпчилик иккаласини бир маънода ишлатади, лекин фарқни билиш гапни аниқ қилади. Home олдида to келмайди: go home, get home, come home.
Кун тартиби ҳақида гапирганда ўзбекча қолипдан келадиган хатолар
| Нотўғри | Тўғри | Сабаби |
|---|---|---|
| I wake up in 7. | I wake up at 7. | Соат олдида at |
| I go to home at 5. | I go home at 5. | home олдида to йўқ |
| I have a breakfast. | I have breakfast. | Овқат номи артиклсиз |
| After I go to school. | After that, I go to school. | «Кейин» — then ёки after that |
| I am going to school every day. | I go to school every day. | Одат — Present Simple |
| I sleep at 11. | I go to bed at 11. | Ётиш вақти — go to bed |
| My mother get up early. | My mother gets up early. | «У» учун -s |
Бу хатоларнинг кўпи «кейин» ва «уйга» сўзларини сўзма-сўз кўчиришдан келади. Present Simple даги -s ва do/does бўйича презент симпл қоидаси мақоласини ўқинг, кейин презент симпл машқлари саҳифасидаги 40 та машқ билан мустаҳкамланг.
Шаблон: ўз кунингизни ёзинг
On weekdays I get up at ______. First I ______, then I ______.
I leave home at ______ and go to ______ by ______ / on foot.
My lessons / My work start(s) at ______.
At ______ I have lunch. I usually eat ______.
I finish at ______ and get home at ______.
In the evening I ______ and ______.
I go to bed at ______.
At weekends I ______.
Бир маслаҳат: камида битта гапни ўзингизга хос қилинг. I buy hot somsa near the metro every morning ёки My grandmother calls me every day at lunchtime каби деталь матнни эсда қоладиган қилади.
Бир дақиқалик оғзаки вариант
IELTS ёки миллий сертификатнинг гапириш қисмида Describe your typical day каби савол келса, ёзма матнни ўқиб бергандек эмас, суҳбатдагидек гапиринг:
Well, on a normal weekday I get up quite early, at about half past six. I'm not really a morning person, so I need a cup of strong tea first. Then I get ready and leave home at around half past seven. I go to university by metro, and it takes me about half an hour. My classes usually finish at two, and after that I have lunch with my friends near the campus. In the afternoon I study in the library or work on my projects. I get home at about six, have dinner with my family and relax a bit. Before bed I usually spend twenty minutes practising English. I try to go to bed before midnight, but to be honest, it doesn't always happen.
Бу матн тахминан 125 сўз, яъни бир дақиқа. Well, to be honest, I'm not really a morning person каби иборалар нутқни табиий қилади. Лотин ёзувида кун тартиби бўйича тўлиқ савол-жавоблар IELTS Speaking daily routine саҳифасида.
Машқ
А. Предлогни қўйинг: at, in, on ёки ҳеч нарса (—).
- 1. I get up ______ half past six.
- 2. We have dinner ______ the evening.
- 3. I don't work ______ Sundays.
- 4. She comes ______ home at five.
- 5. I often read ______ night.
Б. Хатони тузатинг.
- 6. My father go to work by car.
- 7. I have a lunch at one.
- 8. I wake up in 7 o'clock.
В. Тартибга солинг ва тўлиқ гап тузинг.
- 9. usually / at / leaves / eight / home / my sister
- 10. after / do / I / dinner / my homework
Жавоблар
1 — at; 2 — in; 3 — on; 4 — — (comes home); 5 — at.
6 — My father goes to work by car. 7 — I have lunch at one. 8 — I wake up at 7 o'clock.
9 — My sister usually leaves home at eight. 10 — I do my homework after dinner. / After dinner I do my homework.
Изоҳлар:
- 4-гап: home олдида предлог йўқ, шунинг учун comes to home хато.
- 5-гап: in the night эмас, at night — бу турғун бирикма.
- 9-гап: usually эга ва феъл орасида туради: My sister usually leaves...
Кунингизни Бандига гапириб беринг
Шаблонни тўлдиргач, уни ёддан айтиб кўринг. BandMate иловасида Банди сиздан What time do you usually get up? What do you do after work? каби саволлар сўрайди ва жавобингизга қараб суҳбатни давом эттиради. Суҳбатдан кейин тушиб қолган -s ва предлог хатоларини кўриб, ўша гапларни яна бир бор тўғри айтинг.
BandMate’ни Google’да афзал манба қилинг
