Бу саҳифада Present Simple (ҳозирги оддий замон) бўйича 40 та машқ бор, улар тўрт босқичга бўлинган: феълнинг шакли, инкор ва сўроқ, хатони топиш ва ўзбекчадан таржима. Ҳар бир жавобнинг изоҳи бор, охирида эса натижангизни баҳолайдиган жадвал. Машқни бошлашдан олдин учта қоидани эсланг: he/she/it билан феълга -s қўшилади, инкор ва сўроқда do/does келади, does бор жойда асосий феъл -s сиз қолади.
Қоиданинг ўзини ҳали яхши билмасангиз, аввал презент симпл қоидаси мақоласини ўқиб чиқинг, кейин шу ерга қайтинг. Машқни қоғозга ёзиб ишланг: жавобни фақат кўз билан топиш билан қўлда ёзиш бир хил эмас.
Бир дақиқалик қизиқиш: расмга қараб гапиринг
Қуйидаги расмларга қаранг ва ҳар бири ҳақида «у» билан битта гап айтинг. Инглизча гап ёнида берилган, лекин аввал ўзингиз айтиб кўринг.
Бешта гапнинг бештасида ҳам феъл охирида -s ёки -es бор: exercises, washes, tastes, comes, has. Энди машқларга ўтамиз.
1-босқич: феълнинг тўғри шакли (1–10)
Қавс ичидаги феълни Present Simple шаклида ёзинг.
- 1. My grandmother ______ (bake) non in the tandir on Saturdays.
- 2. The school bus ______ (go) past our house at 7:40.
- 3. Our teacher ______ (teach) us ten new words every lesson.
- 4. My cousin ______ (study) medicine in Andijan.
- 5. My neighbours ______ (grow) tomatoes in their garden.
- 6. Zarina ______ (enjoy) long walks in the evening.
- 7. The baby ______ (cry) when he is hungry.
- 8. My father ______ (wash) his car every Friday.
- 9. We ______ (have) dinner at seven.
- 10. Aziz ______ (do) his homework after football training.
2-босқич: инкор ва сўроқ (11–20)
А. Гапни инкор шаклга айлантиринг.
- 11. My brother drinks coffee.
- 12. They sell fresh fish at this bazaar.
- 13. The lift works.
- 14. I understand this word.
- 15. Nilufar has a car.
Б. Сўроқ гап тузинг. 16 ва 17 га қисқа жавоб ҳам ёзинг.
- 16. your parents / live / in Tashkent? (ҳа)
- 17. Kamola / speak / Korean? (йўқ)
- 18. where / your sister / work?
- 19. how often / you / go / to the gym?
- 20. what time / the bank / close / on Saturdays?
3-босқич: хатони топинг ва тузатинг (21–30)
Ҳар бир гапда битта хато бор.
- 21. She teachs English at a lyceum.
- 22. My son don't like carrots.
- 23. Does your husband works on Sundays?
- 24. We are live near Chorsu.
- 25. Timur go to work by metro.
- 26. The pharmacy on our street open at nine.
- 27. Every morning I am drink green tea.
- 28. My parents doesn't watch TV.
- 29. What does she wants for her birthday?
- 30. Always I forget my keys.
4-босқич: ўзбекчадан инглизчага (31–40)
- 31. Опам касалхонада ишлайди.
- 32. Биз якшанба куни эрта турмаймиз.
- 33. Бувим ҳар куни эрталаб чой дамлайди.
- 34. Сиз қаерда яшайсиз?
- 35. Дадам гўшт емайди.
- 36. Метро соат олтида очиладими?
- 37. Улар ҳар доим ўз вақтида келишади.
- 38. Укам футболни яхши кўради, лекин баскетболни ёқтирмайди.
- 39. Онангга қанчалик тез-тез қўнғироқ қиласан?
- 40. Бу автобус Юнусободга борадими? — Йўқ.
Жавоблар ва изоҳлар
1-босқич
- 1. bakes. My grandmother = she, демак -s.
- 2. goes. -o билан тугаган феълга -es: go → goes.
- 3. teaches. -ch дан кейин -es, ўқилиши «тиичиз».
- 4. studies. Ундош + y: y тушади, -ies қўшилади.
- 5. grow. My neighbours — кўплик (улар), -s керак эмас. Кўп учрайдиган хато: эганинг охиридаги -s ни кўриб, феълга ҳам қўшиш.
- 6. enjoys. Унли + y: y сақланади, фақат -s.
- 7. cries. Cry ундош + y, шунинг учун cries.
- 8. washes. -sh дан кейин -es.
- 9. have. We билан шакл ўзгармайди.
- 10. does. Do → does, ўқилиши «даз».
2-босқич
- 11. My brother doesn't drink coffee. Doesn't келгач, drinks яна drink бўлади.
- 12. They don't sell fresh fish at this bazaar. They — don't.
- 13. The lift doesn't work. The lift = it.
- 14. I don't understand this word. I билан ҳар доим do/don't.
- 15. Nilufar doesn't have a car. Has инкорда have га қайтади: doesn't has хато.
- 16. Do your parents live in Tashkent? — Yes, they do. Қисқа жавобда асосий феъл такрорланмайди.
- 17. Does Kamola speak Korean? — No, she doesn't. Жавобда исм эмас, олмош: she.
- 18. Where does your sister work? Савол сўзи + does + эга + феъл.
- 19. How often do you go to the gym? How often тезликни сўрайди, жавоби twice a week каби бўлади.
- 20. What time does the bank close on Saturdays? The bank = it, шунинг учун does.
3-босқич
- 21. teaches. -ch дан кейин -es, teachs деган шакл йўқ.
- 22. doesn't. My son = he.
- 23. work. -s аллақачон does да турибди, иккинчи марта керак эмас.
- 24. We live near Chorsu. «Яшаймиз» ни are live деб таржима қилиш ўзбек ва рус тилида гапирадиганларда жуда кўп учрайди. Present Simple да am/is/are фақат сифат ёки от олдида келади: We are neighbours.
- 25. goes. Timur = he.
- 26. opens. Эга узун бўлса ҳам (the pharmacy on our street), асосий сўз битта дорихона, демак -s.
- 27. I drink green tea every morning. Am ортиқча. Вақтни гап охирига қўйиш табиийроқ, лекин Every morning I drink green tea ҳам тўғри.
- 28. don't. My parents — улар.
- 29. want. Does бор, асосий феъл -s сиз.
- 30. I always forget my keys. Always, usually, often, never эга билан феъл орасида туради.
4-босқич
- 31. My older sister works at a hospital. «Опа» инглизчада older sister, «сингил» — younger sister. Шунчаки My sister ҳам тўғри.
- 32. We don't get up early on Sundays. Кун номи олдида on.
- 33. My grandmother makes tea every morning. «Чой дамламоқ» — make tea, brew ҳам бор, лекин кундалик нутқда make кўп ишлатилади.
- 34. Where do you live? Where you live? — ўзбекча тартиб. Do ни тушириб қолдирманг.
- 35. My dad doesn't eat meat.
- 36. Does the metro open at six? Жадвал ва иш вақтлари ҳам Present Simple да айтилади.
- 37. They always come on time. «Келишади» кўплик, лекин инглизчада they come, қўшимча йўқ.
- 38. My younger brother loves football, but he doesn't like basketball. Иккинчи қисмда эгани (he) такрорланг.
- 39. How often do you call your mum? «Сен» ва «сиз» инглизчада битта: you.
- 40. Does this bus go to Yunusabad? — No, it doesn't. Bus = it.
Натижангиз: баллар жадвали
Ҳар бир тўғри жавобга 1 балл беринг. 16 ва 17 да қисқа жавоб ҳам тўғри бўлсагина балл ҳисобланади.
| Балл | Нима дегани | Кейинги қадам |
|---|---|---|
| 36–40 | Қоида ўрнашган | Энди нутқда ишлатинг ва бошқа замонлар билан аралаш тестга ўтинг |
| 28–35 | Асос бор, битта-иккита «тешик» бор | Хато қилган босқичингизни бир ҳафтадан кейин қайта ишланг |
| 20–27 | -s ёки do/does ҳали чалкаш | Қоида жадвалини қайта ўқинг, кейин 2 ва 3-босқични қайтаринг |
| 0–19 | Мавзу янги | Қоидани мисоллари билан ўрганинг, кейин 1-босқичдан бошланг |
Хатоларингизни бир жойга ёзиб боринг. Одатда бир одам бир хил хатони такрорлайди: кимдир -s ни унутади, кимдир does дан кейин ҳам -s қўшади. Ўзингизникини билсангиз, ярим иш битди.
Энди аралаш машққа ўтинг
Present Simple ни алоҳида билиш бир нарса, уни бошқа замонлар орасида танлаш бошқа. Кейинги қадам — инглиз тили замонлари бўйича тест: у ерда Present Simple, Present Continuous, Past Simple ва бошқалар аралаш келади. Сўроқ гапларнинг ҳамма турини инглиз тилида сўроқ гаплар мақоласида машқ қилиш мумкин. Лотин ёзувида бошқа мисоллар билан ишламоқчи бўлсангиз, present simple mashqlari саҳифасини очинг. Кун тартибингизни шу замонда тасвирлашни эса менинг куним инглиз тилида мақоласи кўрсатади.
-s ни гапираётганда ҳам ушлаб қолиш
Ёзма машқда 40 дан 40 олиш мумкин, лекин тез гапирганда she work яна чиқиб қолади. BandMate иловасида Банди сиздан оилангиз ва кун тартибингиз ҳақида сўрайди: What does your mother do? What time does your day start? Сиз овоз чиқариб жавоб берасиз, суҳбатдан кейин эса тушиб қолган -s ва do/does хатоларини кўрасиз. Бу AI изоҳи, ўқитувчи баҳоси эмас, лекин қайси жойда тўхтаб қолишингизни аниқ кўрсатади.
