Grammatika mashqlariO‘zbekcha

Past Continuous mashqlari: when, while va 30 ta topshiriq

Past Continuous mashqlari: was/were + -ing, when va while, Past Simple bilan aralash gaplar va qishki hikoya. 30 ta topshiriq, izohli javoblar va ball jadvali.

Oq bulut va qor parchalari: it was snowing heavily that evening

Eslatma: Past Continuous was/were + fe’l-ing shaklida bo‘ladi va o‘tmishdagi ma’lum paytda davom etayotgan ishni bildiradi (At nine I was ironing my shirt). Uzoq ish qisqa voqea bilan bo‘linsa, uzun qismi Past Continuous’da, qisqasi Past Simple’da turadi: I was ironing my shirt when the lights went out. Qoidaning to‘liq izohi Past Continuous qoidasi sahifasida.

Pastdagi 30 ta topshiriq bitta kechadan boshlanadi: mahallada soat 21:00 da chiroq o‘chib qoldi, o‘sha paytda kim nima qilayotgan edi? Keyin when va while, ikki zamonni aralash tanlash va oxirida qishki hikoya. Javoblar sahifa oxirida.

1-bosqich: chiroq o‘chganda kim nima qilayotgan edi (1–8)

Kecha soat 21:00 da mahallada elektr o‘chdi. Qavsdagi fe’lni was/were + -ing shaklida yozing.

  • 1. Grandma ______ (knit) socks for the new baby.
  • 2. My brothers ______ (play) FIFA on the console.
  • 3. I ______ (iron) my shirt for the next day.
  • 4. Our neighbours ______ (have) a party in their courtyard.
  • 5. Dad ______ (not / watch) TV. He ______ (fix) the gate.
  • 6. ______ you ______ (study) when the lights went out?
  • 7. The dog next door ______ (bark) all evening.
  • 8. What ______ your sister ______ (do) at that moment?

2-bosqich: when yoki while (9–16)

9–14 da when yoki while ni qo‘ying. 15–16 da ikki qismni bitta gapga birlashtiring.

  • 9. ______ I was waiting for the bus, it started to rain.
  • 10. I was waiting for the bus ______ my old teacher drove past.
  • 11. ______ the plane landed, everyone clapped.
  • 12. My phone rang ______ I was driving through the tunnel.
  • 13. Nigora cut her finger ______ she was chopping onions.
  • 14. ______ we got to the stadium, the fans were singing.
  • 15. I / take / a shower — the water / go off
  • 16. we / walk / in Babur Park — we / see / a famous singer

3-bosqich: Past Simple yoki Past Continuous (17–24)

Har gapda ikki fe’l bo‘lishi mumkin. Qaysi biri “fon”, qaysi biri “voqea” ekanini aniqlang.

  • 17. When I ______ (open) the door, my little brother ______ (hide) behind it.
  • 18. At midnight I ______ (still / write) my essay.
  • 19. She ______ (fall) off her bike while she ______ (ride) down the hill.
  • 20. When the teacher ______ (ask) the question, nobody ______ (know) the answer.
  • 21. I ______ (see) Laylo at Korzinka yesterday. She ______ (buy) watermelons.
  • 22. While Dad ______ (drive), Mum ______ (check) the route on her phone.
  • 23. When the guests ______ (arrive), we ______ (still / lay) the table.
  • 24. He ______ (break) his leg when he ______ (play) football.

4-bosqich: qishki kechadagi hikoya (25–30)

It (25) ______ (snow) heavily that evening. I (26) ______ (stand) at the bus stop near Novza metro station, and everyone around me (27) ______ (look) at their phones. Suddenly an old man (28) ______ (slip) on the ice. Two students (29) ______ (run) to help him. While they (30) ______ (help) him up, the bus finally arrived.

Javoblar

1-bosqich

1 — was knitting; 2 — were playing; 3 — was ironing; 4 — were having; 5 — wasn’t watching / was fixing; 6 — Were … studying; 7 — was barking; 8 — was … doing.

  • 2 va 4. Ega ko‘plikda (my brothers, our neighbours), demak were. Brothers was — tez-tez uchraydigan xato.
  • 4. Have a party — harakat, shuning uchun having bo‘la oladi. “Ega bo‘lmoq” ma’nosidagi have esa -ing olmaydi.
  • 6. You bitta odam bo‘lsa ham doim were: Were you…? Farqlar haqida: was va were.

2-bosqich

9 — While; 10 — when; 11 — When; 12 — while; 13 — while; 14 — When.

  • 9, 12, 13. While dan keyin davom etayotgan uzun ish keladi: while I was waiting, while I was driving.
  • 10 va 14. When dan keyin qisqa voqea: when my teacher drove past, when we got to the stadium.
  • 11. Ikkala ish ham qisqa va ketma-ket: avval qo‘ndi, keyin qarsak. Bunday gapda ikkala fe’l ham Past Simple, bog‘lovchi when.
  • 15. I was taking a shower when the water went off. (Yoki: While I was taking a shower, the water went off.)
  • 16. We were walking in Babur Park when we saw a famous singer.

Ikki bog‘lovchining farqi alohida sahifada: when va while.

3-bosqich

  • 17. opened / was hiding. Ukam eshik ochilishidan oldin ham yashirinib turgan edi — fon.
  • 18. was still writing. Aniq payt (at midnight) va hali tugamagan ish. Still was bilan fe’l orasida turadi.
  • 19. fell / was riding. Yiqilish — qisqa voqea, tepadan tushib kelish — fon.
  • 20. asked / knew. Know holat fe’li, was knowing bo‘lmaydi, hatto fon ma’nosida ham.
  • 21. saw / was buying. Ko‘rgan paytimda u xarid qilayotgan edi.
  • 22. was driving / was checking. Ikki ish bir vaqtda parallel davom etgan, ikkalasi ham davomli.
  • 23. arrived / were still laying. Lay – laying: y o‘zgarmaydi. Lying boshqa fe’l (lie, yotmoq).
  • 24. broke / was playing. O‘zbekcha “futbol o‘ynayotganda oyog‘ini sindirib oldi” — xuddi shu tartib.

4-bosqich

25 — was snowing; 26 — was standing; 27 — was looking; 28 — slipped; 29 — ran; 30 — were helping.

  • 25–27. Hikoya boshida “sahna” chiziladi: ob-havo, kim qayerda turgan. Bu doim Past Continuous.
  • 27. Everyone grammatikada birlik: was looking, garchi odamlar ko‘p bo‘lsa ham.
  • 28–29. Suddenly dan keyin voqealar boshlanadi — Past Simple. Slip – slipped: undosh ikkilanadi.
  • 30. While bilan uzun ish, avtobusning kelishi esa qisqa voqea.

Ball va keyingi mashq

BallHolatKeyingi qadam
27–30Fon va voqeani ajratasizHikoyani og‘zaki aytishga o‘ting, yoki Past Simple mashqlari bilan V2 shakllarini tekshiring
20–26Shakl joyida, tanlashda ikkilanasizPast Simple va Past Continuous farqi sahifasini o‘qib, 3-bosqichni qayta ishlang
12–19was/were yoki when/while chalkash1–2-bosqichni bir kundan keyin qaytadan yozing
0–11Zamon hali yangiQoida sahifasidan boshlang

“-yotgan edi” va boshqa tuzoqlar

O‘zbekchadagi “o‘qiyotgan edim”, “kutayotgan edik” shakli Past Continuous’ga juda yaqin, bu zamonni o‘zlashtirishni osonlashtiradi. Qiyinchilik boshqa joyda: o‘zbek tilida “-ganda” qo‘shimchasi ikkala zamonga ham to‘g‘ri keladi. “Uyga kelganimda, onam ovqat pishirayotgan edi” — bu yerda “kelganimda” qisqa voqea, shuning uchun When I came home, my mum was cooking. When I was coming home desangiz, ma’no o‘zgaradi: “yo‘lda kelayotganimda”. Yana bir xato — was ni tashlab ketish: I watching TV emas, I was watching TV.

O‘zingiz haqingizda beshta savol

Mashqni o‘z hayotingizga ko‘chiring. Quyidagi savollarga to‘liq gap bilan javob yozing, har birida was/were + -ing bo‘lsin:

  • What were you doing at seven o’clock yesterday morning?
  • Where were you going when you last took a taxi?
  • What was the weather like on your last birthday? Was it raining or snowing?
  • What were your friends doing when you arrived at the last wedding you went to?
  • Were you sleeping at midnight last night, or were you still looking at your phone?

Javoblarni yozgach, ularni ovoz chiqarib o‘qing: har bir was va were aniq eshitilsin.

Hikoyangizni Bandiga ovoz chiqarib ayting

Yozma hikoyada vaqt bor, og‘zakida esa was/were ni tez qo‘yish kerak. BandMate ilovasida Bandi sizdan eslab qolgan biror voqeani so‘raydi, masalan, eng kulgili to‘y yoki yo‘lda bo‘lgan hodisa. Siz aytib berasiz, keyin ilova qaysi joyda zamon adashganini ko‘rsatadi. Bu sun’iy intellekt izohi, o‘qituvchi bahosi emas. Bugungi vazifa: 4-bosqichdagi hikoyaga o‘xshab, o‘z hayotingizdan bitta voqeani “sahna” (ikki davomli gap) va “voqea” (uch oddiy gap) bilan ayting.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling