ArtikllarO‘zbekcha

A va an farqi: an hour, a university va kasblar oldida

A va an farqi: harfga emas, tovushga qarab tanlash, an hour, a university, an MBA, sifat qo‘shilganda o‘zgarishi, kasblar oldida a/an va 15 ta mashq.

Ilgichda osilgan yashil forma kiyim va kepka: a uniform — u harfi, lekin a

A va an — bitta artiklning ikki shakli, ma’nosi bir xil: “bitta, qandaydir”. Farq faqat keyingi so‘zning birinchi tovushida. Undosh tovushdan oldin a: a book, a car, a university. Unli tovushdan oldin an: an apple, an engineer, an hour.

Kalit so‘z — tovush, harf emas. University “yu” deb o‘qiladi, shuning uchun a university. Hour da h o‘qilmaydi, so‘z unli bilan boshlanadi, shuning uchun an hour. Qisqartmalarda ham harfning nomi hal qiladi: an MBA (“em-bi-ey”).

Hoziroq kasbingizni ayting: I’m a student. yoki I’m an accountant. O‘zbekchada “Men talabaman” da artikl yo‘q, inglizchada esa kasbdan oldin a/an shart.

Nega ikki shakl: talaffuz qulayligi uchun

A odatda kuchsiz /ə/ deb o‘qiladi. Unli bilan boshlanadigan so‘zdan oldin ikki unli ketma-ket kelib, orada to‘xtash paydo bo‘ladi: a apple — “ə-epl”. N tovushi ikki unlini bog‘laydi: an apple — “ə-nepl”. Shuning uchun nativ so‘zlovchilar an apple ni deyarli bitta so‘zdek aytadi.

Bu qoidani tushunish uchun unli tovushlarni eslang, harflarni emas. Ingliz tilida a, e, i, o, u harflari ba’zan undosh tovush beradi, h harfi esa ba’zan umuman o‘qilmaydi.

Harf aldaydigan so‘zlar

Yozuvda unli harf, lekin aNegaYozuvda undosh harf, lekin anNega
a university/juː/ — “yu”an hourh o‘qilmaydi
a uniform/juː/an honest manh o‘qilmaydi
a useful app/juː/an honourh o‘qilmaydi
a European country/jʊə/ — “yu”an MBA“em”
a one-way ticket/w/ — “uan”an SMS“es”
a Ukrainian student/juː/an X-ray“eks”
a unit/juː/an FBI agent“ef”

H bilan boshlanadigan so‘zlarning ko‘pchiligida h o‘qiladi, shuning uchun a: a hotel, a house, a hospital, a holiday, a hat. An talab qiladigan h li so‘zlar oz, ularni yodlab oling: hour, honest, honour, heir va ulardan yasalganlar (an hourly rate, an honourable decision). Eski britancha matnlarda an historic yoki an hotel ni uchratishingiz mumkin, lekin zamonaviy ingliz tilida a historic, a hotel ishlatiladi.

Qisqartmalar va raqamlar

Qisqartma harflab o‘qilsa, birinchi harfning nomi qaraladi. M, N, S, F, L, R, X, H harflari nomi unli bilan boshlanadi (em, en, es, ef, el, ar, eks, eych):

  • an MBA, an SMS, an HR manager, an IT specialist, an NGO, an MRI scan
  • lekin: a BMW, a PhD, a USB cable, a UN report — “bi”, “pi”, “yu” undosh bilan boshlanadi.

Qisqartma so‘z sifatida o‘qilsa, so‘zning tovushi qaraladi: IELTS “ayelts” deb o‘qiladi — an IELTS certificate. NATO “neytou” — a NATO meeting.

Raqamlarda ham o‘qilishi hal qiladi: an 8-year-old boy (“eyt”), an 11-hour flight (“ileven”), an 18th-century mosque, lekin a 7-day trip (“seven”), a 1-hour lesson (“uan”).

Sifat qo‘shilsa, artikl sifatga qaraydi

Artikl o‘zidan keyingi birinchi so‘zga moslashadi, otga emas. Ot oldiga sifat qo‘ysangiz, artikl o‘zgarishi mumkin:

Ot bilanSifat bilan
an applea big apple
a universityan old university
an houra whole hour
a doctoran excellent doctor
an engineera young engineer
a mistakean easy mistake

Bu gapirganda eng ko‘p unutiladigan qoida: o‘quvchi an engineer ni yodlab olgan, keyin an young engineer deb yuboradi.

Kasblar oldida: I’m a doctor, she’s an engineer

O‘zbek va rus tillarida kasb artiklsiz aytiladi: Men shifokorman. Я врач. Shu qolip bilan I’m doctor deyish juda keng tarqalgan xato. Ingliz tilida birlikdagi kasb oldidan a/an majburiy:

  • My father is a driver. — Otam haydovchi.
  • She works as an interpreter. — U tarjimon bo‘lib ishlaydi.
  • I want to be an architect. — Me’mor bo‘lmoqchiman.

Ko‘plikda artikl tushadi: My parents are teachers. Kasb yagona lavozim bo‘lsa, the keladi: He’s the director of our school.

A bilanAn bilan
a doctor — shifokoran engineer — muhandis
a nurse — hamshiraan accountant — buxgalter
a teacher — o‘qituvchian architect — me’mor
a programmer — dasturchian interpreter — og‘zaki tarjimon
a lawyer — yuristan economist — iqtisodchi
a driver — haydovchian electrician — elektrik
a university lecturer — oliygoh o‘qituvchisian IT specialist — IT mutaxassisi
a UX designer — UX dizayneran artist — rassom

Yana 80 ta kasb nomi misollar bilan: kasblar nomi inglizcha.

She’s an engineer. — U muhandis.
She’s an engineer.U muhandis.
He’s an artisan. — U hunarmand.
He’s an artisan.U hunarmand.
He’s a potter. — U kulol.
He’s a potter.U kulol.
She’s a doctor. — U shifokor.
She’s a doctor.U shifokor.
She’s a nurse. — U hamshira.
She’s a nurse.U hamshira.
He’s a driver. — U haydovchi.
He’s a driver.U haydovchi.
an umbrella — soyabon
an umbrellasoyabon
an apple — olma
an appleolma
an iron — dazmol
an irondazmol
an ATM — bankomat
an ATMbankomat
a uniform — forma kiyim
a uniformforma kiyim
a hotel — mehmonxona
a hotelmehmonxona

Birinchi eslatish: a, keyin the

A/an yangi, tinglovchi hali bilmaydigan narsani kiritadi. Keyingi safar o‘sha narsa haqida gapirganda the keladi:

Yesterday I took a taxi to the airport. The driver was an old man from Khorezm. He had an interesting story: the taxi was his first car, and he bought it thirty years ago.

Birinchi gapda a taxi — qandaydir taksi. Keyin the driver — o‘sha taksining haydovchisi, the taxi — o‘sha taksi. The airport esa shaharda bitta, tinglovchi qaysiligini biladi. The ning boshqa ishlatilishlari va uning kerak bo‘lmagan joylari the artikli qachon ishlatilmaydi sahifasida.

A/an yana “har bir” ma’nosida keladi: twice a day — kuniga ikki marta, 50,000 so‘m an hour — soatiga 50 ming so‘m, once a week — haftada bir marta.

A/an qo‘yilmaydigan joylar

  • Ko‘plik: a books emas, books yoki some books.
  • Sanalmaydigan otlar: an advice, an information, a furniture xato. To‘g‘risi: some advice, a piece of advice.
  • Egalik va ko‘rsatish so‘zi bilan: a my friend emas, my friend yoki a friend of mine.
  • Ovqatlar va sport: have breakfast, play football — artiklsiz.

Dialog: to‘ydagi tanishuv

Ravshan: Hi, I’m Ravshan. I’m a friend of the groom.

Emma: Nice to meet you! I’m Emma, I’m an exchange student at a university here.

Ravshan: Really? What are you studying?

Emma: Economics. I want to be an economist. And what do you do?

Ravshan: I’m an IT specialist. I work for a small company in IT Park.

Emma: Oh, my brother is a UX designer! He wants to work in Tashkent for a year.

Ravshan: Tell him to send me an email. We need a designer right now.

An exchange student — e unli tovush; a university — “yu”; an IT specialist — “ay”; a UX designer — “yu”; a year — /j/ undosh tovush.

Mashq: 15 ta savol

A. A yoki an?

  • 1. ______ hour
  • 2. ______ house
  • 3. ______ university student
  • 4. ______ umbrella
  • 5. ______ honest answer
  • 6. ______ European city
  • 7. ______ MBA
  • 8. ______ one-room flat
  • 9. ______ old university
  • 10. ______ 18-year-old boy

B. Xatoni tuzating.

  • 11. My sister is engineer.
  • 12. He gave me an useful advice.
  • 13. I waited for you a hour!
  • 14. She is a excellent teacher.
  • 15. They are an architects.

Javoblar

1 — an; 2 — a; 3 — a; 4 — an; 5 — an; 6 — a; 7 — an; 8 — a; 9 — an; 10 — an.

11 — My sister is an engineer. 12 — He gave me some useful advice. (yoki: a useful piece of advice) 13 — I waited for you an hour! 14 — She is an excellent teacher. 15 — They are architects.

Izohlar:

  • 1 va 5: hour, honest da h o‘qilmaydi — unli tovush, an.
  • 2: house da h o‘qiladi — a.
  • 3 va 6: university va European “yu” bilan boshlanadi — undosh tovush /j/, a.
  • 7: M harfi “em” deb o‘qiladi — an.
  • 8: one “uan” — /w/ undosh, a.
  • 9: artikl sifatga qaraydi: old — an.
  • 10: eighteen “eytin” — unli, an.
  • 11: kasb oldidan artikl shart; engineer — unli, an.
  • 12: advice sanalmaydi, a/an olmaydi; useful “yu” bilan boshlanadi.
  • 15: ko‘plikda artikl yo‘q.

A, an, the va artiklsiz holatlarni birgalikda tekshirmoqchi bo‘lsangiz, artikllar mashqlari sahifasiga o‘ting. Uchala artiklning umumiy tizimi — a, an, the qoidalari sahifasida.

“An engineer” ni bir so‘zdek aytishni mashq qiling

A va an ni yozuvda to‘g‘ri tanlash oson, lekin og‘zaki nutqda an ni keyingi so‘z bilan ulab aytish kerak: “ə-nenjinir”, “ə-nauə”. Ajratib, har so‘zni alohida aytganda nutq to‘xtab-to‘xtab eshitiladi. BandMate ilovasida Bandi siz bilan ish va o‘qish haqida suhbatlashadi: kasbingiz, orzuyingizdagi ish, oilangizdagilar nima bilan shug‘ullanishi. Ilova tushib qolgan artiklni va talaffuzdagi xatolarni ko‘rsatadi. Bugun oila a’zolaringizning kasbini bittadan gap bilan ayting va har gapda a yoki an borligini tekshiring.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling