Transport so‘zlarini bola eng tez ko‘chada o‘rganadi: avtobus o‘tganda A bus!, samolyot ovozi eshitilganda A plane! deysiz. Boshlash uchun beshta so‘z yetadi: car, bus, taxi, train, plane. Har biriga bitta ovoz bog‘lang — beep-beep, choo-choo, whoosh — va bola so‘zni ovoz bilan birga eslab qoladi. Quyida rasmlar, 20 ta so‘z jadvali, ovozlar o‘yini va sayr paytidagi mashq.
Hozir bir daqiqalik o‘yin: What goes beep-beep? deb so‘rang. Bola “mashina!” desa, birga ayting: A car! Beep-beep!
Ko‘chadagi transport: rasmlar
Rasmni ko‘rsating, so‘zni ayting, keyin ovozini chiqaring. Bola ovozni takrorlashni yaxshi ko‘radi, so‘z esa ovozga “yopishib” qoladi.
Sayr paytida kerak bo‘ladigan joylar va harakatlar:
20 ta transport so‘zi
Talaffuz — o‘zbek harflarida taxminiy. “Ovoz” ustuni ingliz tilidagi bolalar kitoblarida ko‘p uchraydigan taqlid so‘zlari.
| Inglizcha | Talaffuz | O‘zbekcha | Ovoz |
|---|---|---|---|
| a car | kaa | mashina | beep-beep |
| a bus | bas | avtobus | beep! |
| a taxi | teksi | taksi | beep-beep |
| a bike / a bicycle | bayk / baysikl | velosiped | ring-ring |
| a train | treyn | poyezd | choo-choo |
| the metro | metrou | metro | whoosh |
| a plane | pleyn | samolyot | whoosh / zoom |
| a helicopter | helikopta | vertolyot | chop-chop |
| a boat | bout | qayiq | toot-toot |
| a ship | ship | kema | toot! |
| a lorry / a truck | lori / trak | yuk mashinasi | rumble |
| a tractor | trekta | traktor | put-put |
| a motorbike | moutabayk | mototsikl | vroom |
| a scooter | skuta | samokat | — |
| an ambulance | embyulans | tez yordam | nee-naw |
| a fire engine | faya enjin | o‘t o‘chirish mashinasi | nee-naw |
| a police car | palis kaa | politsiya mashinasi | wee-oo |
| a tram | trem | tramvay | ding-ding |
| a rocket | rokit | raketa | 3, 2, 1 — whoosh! |
| a balloon | balun | havo shari | — |
Ikki so‘z, bir narsa. Lorry — britancha, truck — amerikacha. Bike va bicycle bir narsa; kundalik gapda bike ko‘proq ishlatiladi. Bolaga bittasini tanlab, doim o‘shani ayting.
Chiptalar, “kechikdi”, “tez” kabi kattalar iboralari transport turlari inglizcha sahifasida.
Ovozlar o‘yini (3–5 yosh)
Bu o‘yin uchun hech narsa kerak emas. 5–6 ta transportni tanlang va har biriga bitta ovoz va bitta harakat bering.
- 1-qadam. Tanishtirish: This is a car. Beep-beep! (rulni burayotganday qiling). This is a train. Choo-choo! (qo‘llar tirsakdan aylanadi). This is a plane. Whoosh! (qo‘llar qanot).
- 2-qadam. Siz faqat ovozni chiqarasiz: Choo-choo! Bola transportni aytadi: A train!
- 3-qadam. Teskarisi: siz so‘zni aytasiz — A boat! — bola ovoz chiqarib, harakat qiladi.
- 4-qadam. Tezlashtiring: ovozlarni ketma-ket, tez-tez ayting. Bola adashsa, birga kulib davom eting.
- 5-qadam. Oxirida bola “ovoz ustasi” bo‘ladi, siz topasiz.
Kattaroq bola bilan “Kimning ovozi?” variantini o‘ynang: telefonda haqiqiy transport ovozini qo‘ying (masalan, poyezd yoki vertolyot), bola taxmin qiladi: Is it a helicopter?
Ko‘chada sayr paytidagi mashq (4–8 yosh)
Uydan bekatgacha yoki bog‘chaga yo‘l — tayyor dars. Har gal 10 daqiqa, uch bosqichda.
1. Sanab boramiz (4+). Bitta transportni tanlang: Let’s count the buses! Har avtobus o‘tganda bola sanaydi: One bus… two buses! Uyga yetganda so‘rang: How many buses?
2. Rang va transport (5+). I can see a red car. What can you see? Bola javob beradi: I can see a white taxi! Bu mashq ranglarni ham takrorlaydi — ular bolalar uchun ranglar sahifasida.
3. Sayr bingosi (6–8). Uydan chiqishdan oldin qog‘ozga 3×3 katak chizing va har katakka transport rasmini chizing: bus, car, taxi, bike, lorry, scooter, ambulance, police car, bus stop. Yo‘lda ko‘rgan narsani bola inglizcha aytib, belgi qo‘yadi. To‘liq qator — Bingo!
Svetofor oldida. Har gal to‘xtaganda bitta gap: Red — stop! Green — go! Uyda buni “Red light, green light” o‘yiniga aylantirish mumkin: siz Green! desangiz, bola yuradi, Red! desangiz, qotib qoladi. Bu ko‘cha xavfsizligini ham eslatadi.
Toshkent metrosida bo‘lsangiz, bekatlarni birga sanang va har chiqishda ayting: Let’s get off here! Metro bekatlari bolaga katta muzeyday tuyuladi — bu qiziqishdan foydalaning.
Sayr uchun 10 ta tayyor ibora
| Inglizcha | O‘zbekcha | Qachon |
|---|---|---|
| Hold my hand. | Qo‘limni ushla. | Ko‘cha kesishda |
| Let’s wait for the bus. | Avtobusni kutamiz. | Bekatda |
| Here it comes! | Mana, kelyapti! | Avtobus ko‘ringanda |
| Let’s get on. | Chiqamiz. | Eshik ochilganda |
| Sit down, please. | O‘tir, iltimos. | Ichkarida |
| Look out of the window. | Derazadan qara. | Yo‘lda |
| Is it fast or slow? | Tezmi yoki sekinmi? | Mashina o‘tganda |
| Let’s get off here. | Shu yerda tushamiz. | Bekatga yetganda |
| Stop! It’s red. | To‘xta! Qizil. | Svetoforda |
| We’re walking today. | Bugun piyoda boramiz. | Piyoda yo‘lda |
Transport so‘zlaridagi 3 ta chalkashlik
- Noto‘g‘ri: I go with bus. To‘g‘ri: I go by bus. Transport bilan by ishlatiladi: by car, by train. Faqat piyoda — on foot.
- Noto‘g‘ri: Look, a machine! To‘g‘ri: Look, a car! O‘zbekcha “mashina” inglizcha machine emas; machine — umumiy “mexanizm, qurilma”.
- Noto‘g‘ri: Two bus. To‘g‘ri: Two buses. bus ko‘plikda -es oladi: buses. taxi esa oddiy -s oladi: taxis.
Qo‘shiqcha: “The Bus Goes Beep”
BandMate tahririyati yozgan qisqa qo‘shiqcha. Har qatorda bola transportning harakatini qiladi.
| Qator | O‘zbekcha ma’nosi | Harakat |
|---|---|---|
| The bus goes beep, the train goes choo, | Avtobus “bip” deydi, poyezd “chu”, | rul burash, qo‘l aylantirish |
| The plane goes whoosh up in the blue. | Samolyot “vush” — ko‘k osmonga. | qanot yoyish |
| The bike goes ring, the boat goes toot, | Velosiped “ding”, qayiq “tut”, | qo‘ng‘iroq chalish, qo‘l bilan karnay |
| And I go stomp, stomp in my boots! | Men esa etigimda “dup-dup” yuraman! | joyida qadam tashlash |
Ikkinchi marta aytganda bola bitta transportni o‘zi almashtirsin: The car goes beep, the tractor goes put-put… Qofiya buzilsa ham mayli, muhimi — so‘z va ovoz.
Ota-onaga uchta maslahat
- Bola nimaga qiziqsa, o‘shandan boshlang. Mashinalarni yaxshi ko‘radigan bolaga car, lorry, tractor, samolyotga qiziquvchiga plane, helicopter, rocket.
- O‘yinchoq transportni ishlating. Mashinachani stol ustida yurgizib: The car goes to the shop. Stop! Go!
- Sonlar bilan bog‘lang. Sanash mashqlari uchun tayyor o‘yinlar bolalar uchun sanash va sonlar sahifasida, boshqa harakatli o‘yinlar esa ingliz tili o‘yinlari ro‘yxatida.
Test: bu qaysi transport?
- 1. choo-choo qaysi transportning ovozi?
- 2. Vertolyot inglizcha qanday?
- 3. Bo‘sh joy: We go to school ___ bus.
- 4. Piyoda — inglizcha?
- 5. Tez yordam mashinasi inglizcha?
- 6. Gapni to‘g‘rilang: I see three bus.
- 7. lorry ning amerikacha varianti?
- 8. Svetoforda qizil chiroq yonsa nima deymiz?
Javoblar
- 1. a train
- 2. a helicopter
- 3. by
- 4. on foot
- 5. an ambulance
- 6. I see three buses.
- 7. a truck
- 8. Stop!
Transport so‘zlarini ovoz chiqarib takrorlash
Helicopter, ambulance, motorbike kabi so‘zlarda urg‘u birinchi bo‘g‘inga tushadi — bolaga aytishdan oldin buni o‘zingiz mashq qiling. BandMate ilovasida Bandi bilan “transport” va “shahar” mavzusidagi suhbatlarda ovoz chiqarib gapirasiz va talaffuz bo‘yicha fikr olasiz.
Ertaga bog‘chaga yoki do‘konga ketayotganda bitta transportni tanlang va yo‘lda birga sanang: One bus, two buses…
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling
