Dunyo va madaniyatO‘zbekcha

Milliy kiyimlar inglizcha: do‘ppi, chopon, atlas va paranji

Milliy kiyimlar inglizcha: do‘ppi, chopon, atlas, adras, lozim va paranjini xorijlikka tushuntirish, bosh kiyimlar nomi, tayyor tavsif matnlari va mashq.

Do‘ppi va chetiga abr naqshli jiyak tikilgan to‘q ko‘k chopon kiygan yigit piyolaga choy quymoqda

O‘zbek milliy kiyimlarining nomi inglizchaga tarjima qilinmaydi: doppi, chapan, atlas, adras deb o‘zimizcha aytiladi, birinchi marta esa yoniga qisqa izoh qo‘shiladi. Masalan: A doppi is a small square cap with embroidery. A chapan is a long quilted robe. Umumiy so‘zlar ham kerak bo‘ladi: bosh kiyim — headwear, milliy kiyim — traditional clothes yoki national dress.

Hozir bitta gapni ovoz chiqarib ayting: At weddings, my grandfather wears a doppi and a chapan. Mehmonga to‘y haqida gapirganda shu bitta gap yetarli.

Bosh kiyimlar: 14 ta so‘z

InglizchaTalaffuzO‘zbekchaMisol
hat[het]shlyapa, qalpoq (umumiy)Take a hat, the sun is strong today.
cap[kep]kepkaHe wears his cap backwards.
beanie[BI-ni]to‘qilgan qishki shapkaMy mum knitted me a green beanie.
fur hat[fyor het]mo‘ynali telpakIn Karakalpakstan winters, a fur hat is a must.
straw hat[stro het]somon shlyapaFarmers in the field wear straw hats.
headscarf[HED-skarf]ro‘molShe tied her headscarf at the back.
veil[veyl]yuzga tushadigan parda; kelin pardasiThe bride lifted her veil.
turban[TYOR-bn]sallaThe old man in the miniature is wearing a white turban.
skullcap[SKAL-kep]do‘ppi (umumiy so‘z)A doppi is a type of skullcap.
hood[hud]kapyushonPut your hood up, it’s raining.
helmet[HEL-mit]dubulg‘a, kaskaAlways wear a helmet on a scooter.
beret[BE-rey]beretThe girl in the photo is wearing a red beret.
headband[HED-bend]soch bog‘ichiShe wears a headband when she runs.
crown[kraun]tojThe bride wore a small gold crown.

Hat va cap farqi: cap — oldida soyabon bor yumshoq bosh kiyim, hat — qolgan hammasi. Rus tilidagi “шапка”ni hat yoki beanie deysiz, “shapka” deb emas. Beret oxiridagi t o‘qilmaydi: [BE-rey].

a doppi — oq naqshli to‘q ko‘k do‘ppi
a doppioq naqshli to‘q ko‘k do‘ppi
a Chust-style doppi — oq qalampir naqshli qora do‘ppi
a Chust-style doppioq qalampir naqshli qora do‘ppi
a beanie — popugi bor to‘qilgan yashil shapka
a beaniepopugi bor to‘qilgan yashil shapka
a straw hat — qo‘lida somon shlyapa, yelkasi quyoshda kuygan yigit
a straw hatqo‘lida somon shlyapa, yelkasi quyoshda kuygan yigit
take off a doppi — issiqda do‘ppisini boshidan olayotgan erkak
take off a doppiissiqda do‘ppisini boshidan olayotgan erkak
a folded scarf — abr naqshli buklangan ro‘molni ushlagan qiz
a folded scarfabr naqshli buklangan ro‘molni ushlagan qiz

Do‘ppi: nomini saqlab, uch gap bilan tushuntiring

Xorijlik do‘ppini birinchi ko‘rganda Is that a hat? deb so‘raydi. Javob uch bosqichda quriladi: nima, qanday, qachon.

What: A doppi is a small, four-cornered cap that sits on top of the head.

How: It is usually embroidered. The best-known type, from Chust, is black with four white patterns that look like peppers.

When: Men and boys wear it every day in villages and on special days in cities: weddings, holidays, funerals.

Four-cornered so‘zini eslab qoling: do‘ppi odatda to‘rt burchakli, shuning uchun uni round cap deb aytish noto‘g‘ri. Qalampirsimon naqsh haqida ehtiyot bo‘ling: xalq orasida bu naqshni qalampir deb ham, bodom deb ham atashadi. People say the pattern shows peppers desangiz, xato qilmaysiz.

Do‘ppini kiyish fe’li — wear, boshga qo‘yish — put on, boshdan olish — take off: He took off his doppi and put it on the table. Qizlar ham do‘ppi kiyadi; ularnikiga ko‘pincha munchoq yoki zar tikiladi: Girls’ doppis are often decorated with beads or gold thread.

Chopon, atlas, adras va boshqalar: tavsif jadvali

Quyidagi jadvalda o‘ng ustundagi gap — xorijlikka birinchi marta aytadigan tayyor izoh. Keyin shunchaki nomini ishlatasiz.

O‘zbekchaInglizcha yozilishiTayyor izoh
choponchapana long robe, padded with cotton and stitched in lines, worn open or tied with a sash
to‘nrobean older word for a long robe; “to‘n kiydirish” means giving a robe as a mark of honour
belbog‘sasha long cloth tied around the waist over a chapan
nimchawaistcoat, vesta short sleeveless jacket, often worn by women and dancers
ko‘ylakdressa long, loose dress, often made of atlas
lozimtrousersloose trousers worn under a dress, with an embroidered hem
atlasatlas silk, ikat silka shiny silk fabric with a blurred, bright pattern
adrasadrasa fabric with a silk surface and cotton inside, heavier than atlas
beqasamstriped fabrica striped fabric often used for chapans
zardo‘zigold embroideryembroidery with gold thread, famous in Bukhara
kavush / mahsileather overshoes / soft bootssoft leather boots (mahsi) with overshoes (kavush) on top

Chopon ingliz tilida ko‘pincha chapan deb yoziladi, chunki bu so‘z Markaziy Osiyo va Afg‘oniston kiyimlari haqidagi matnlardan o‘tgan. Ikat — atlas va adrasdagi abr naqshining xalqaro nomi. Uning nimasi o‘ziga xos? Ip to‘qilishidan oldin bo‘yaladi, shuning uchun naqsh chekkalari xira, “oqib turgandek” ko‘rinadi. Inglizcha: The threads are dyed before weaving, so the edges of the pattern look soft and blurred.

Mato nomlari va made of silk tuzilmasi materiallar nomi inglizcha sahifasida, Marg‘ilon hunarmandlari haqida gapirish esa hunarmandchilik inglizcha sahifasida.

a traditional wedding — abr naqshli choponli kuyov va zar tojli kelin
a traditional weddingabr naqshli choponli kuyov va zar tojli kelin
a quilted robe — do‘ppi va to‘q ko‘k choponli bobo nabirasi bilan
a quilted robedo‘ppi va to‘q ko‘k choponli bobo nabirasi bilan
an ikat dress — abr naqshli uzun ko‘ylak
an ikat dressabr naqshli uzun ko‘ylak
ikat silk — abr ro‘molli qiz ko‘k abr ipakni ko‘rsatmoqda
ikat silkabr ro‘molli qiz ko‘k abr ipakni ko‘rsatmoqda
atlas — cho‘pga osilgan qizil-sariq abr ipak
atlascho‘pga osilgan qizil-sariq abr ipak
a waistcoat — do‘ppi va nimcha kiygan usta mis laganga naqsh o‘ymoqda
a waistcoatdo‘ppi va nimcha kiygan usta mis laganga naqsh o‘ymoqda

Paranji: tarixni xolis tushuntirish

Paranji haqida savol ko‘pincha muzeyda yoki eski surat oldida chiqadi. Bu mavzuda baho bermay, faktni aytgan ma’qul: nima edi, kim kiyardi, qachon kiymay qo‘yildi.

The paranji was a long robe that women in the towns of Central Asia wore over their clothes when they went outside. It covered the head and body, and the sleeves hung down the back and were not used. A net veil made of horsehair, called a chachvon, covered the face. In the late 1920s the Soviet government started a campaign against it, and within a few decades it almost disappeared. Today you can see paranjis in museums and in old photographs.

Matndagi foydali so‘zlar: over their clothes — kiyim ustidan, hung down the back — orqaga osilib turardi, horsehair — ot qili, campaign — kampaniya, disappeared — yo‘qolib ketdi. Kampaniya tarixda hujum nomi bilan qolgan; u haqda aniq sana va raqamlarni ensiklopediya yoki muzey manbasidan tekshirib keyin ayting.

O‘tgan zamon uchun used to qulay: Women used to wear a paranji in the street. Bu “avval shunday edi, endi yo‘q” degan ma’noni beradi.

Tayyor tavsif: to‘ydagi kiyimlar

IELTS Speaking yoki mehmon bilan suhbatda milliy kiyimni to‘liq tasvirlash uchun namuna (mashq uchun yozilgan matn):

At my cousin’s wedding last summer, most of the older men wore a doppi and a dark blue chapan with a sash. The bride changed her clothes three times. For the morning ceremony she wore a white dress and a long veil, and in the evening she came out in an atlas dress with a gold crown. My grandmother wore a velvet waistcoat over her dress and a silk headscarf. I wore a suit, but I put on a doppi for the photos.

Tuzilishiga e’tibor bering: kim → nima kiygan → rangi va materiali. Wore — wear ning o‘tgan zamoni; came out in — “... kiyib chiqdi”. To‘y urf-odatlarini to‘liq tushuntirish uchun Uzbek traditions in English sahifasiga o‘ting.

Chapan yoki gown: milliy kiyimni tasvirlashdagi chalkashliklar

Noto‘g‘riTo‘g‘riIzoh
He dressed doppi.He wore / put on a doppi.dress — “kiyintirmoq”, bosh kiyim bilan ishlatilmaydi.
Chapan is national our clothes.The chapan is our national robe.Sifat otdan oldin, our boshida.
a round hat doppia four-cornered cap called a doppiDo‘ppining shakli to‘rt burchakli.
Atlas is a dress.Atlas is a fabric; the dress is made of atlas.Atlas — mato, kiyim emas.
women were forced to wear (tekshirmasdan)women in towns woreTarixiy baho o‘rniga fakt ayting.
a gown (chopon uchun)a robegown — ko‘pincha kechki ko‘ylak yoki xalat.

Umumiy kiyim nomlari va wear / put on / try on farqi kiyimlar nomi inglizcha sahifasida batafsil.

Mashq: izohni to‘ldiring

A. Bo‘sh joyga mos so‘zni qo‘ying: sash, veil, skullcap, fabric, robe, trousers

  • 1. A doppi is a type of ______.
  • 2. A chapan is a long quilted ______.
  • 3. A belbog‘ is a ______ tied around the waist.
  • 4. Lozim are loose ______ worn under a dress.
  • 5. Adras is a ______ with silk and cotton.
  • 6. The chachvon was a horsehair ______ that covered the face.

B. Tuzating.

  • 7. My grandfather dresses doppi every day.
  • 8. Atlas is a traditional Uzbek dress.

C. Tarjima qiling.

  • 9. Kuyov do‘ppi va chopon kiygan edi.
  • 10. Ilgari shaharlarda ayollar ko‘chaga paranji kiyib chiqishardi.

Javoblar

1 — skullcap; 2 — robe; 3 — sash; 4 — trousers; 5 — fabric; 6 — veil; 7 — My grandfather wears a doppi every day.; 8 — Atlas is a traditional Uzbek fabric. yoki An atlas dress is a traditional Uzbek dress.; 9 — The groom wore a doppi and a chapan.; 10 — In the past, women in towns used to wear a paranji when they went out.

Oilangizdagi kiyimni Bandiga tasvirlab bering

BandMate ilovasida Bandiga oilangizdagi bitta milliy kiyim haqida gapirib bering: kim kiyadi, qachon, nimadan tikilgan. Masalan: My grandmother has an old atlas dress. She wears it only at weddings. Bandi What colour is it?, Who made it? kabi savollar bilan suhbatni davom ettiradi, ilova esa chapan, embroidered, veil so‘zlarining talaffuzini tekshiradi. Keyingi qadam sifatida IELTS’dagi urf-odat savollariga IELTS Speaking Part 3: culture and traditions sahifasida tayyorlaning.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling