Инглиз тилида ҳиссиётни айтишнинг энг оддий йўли: I'm + сифат. I'm happy — хурсандман, I'm tired — чарчадим, I'm worried — хавотирдаман. Юмшоқроқ айтмоқчи бўлсангиз, I feel ишлатинг: I feel tired today. Бошқа одам ҳақида: She's upset. He looks worried.
Ўзбек ўқувчиси учун асосий эслатма: инглизчада «хурсанд бўлдим», «хафа бўлдим» каби феъл йўқ, ҳаммаси be + сифат билан айтилади. I happy ёки I am worry эмас, I'm happy, I'm worried.
Кундалик ҳиссиётлар: 12 та асосий сўз
Бу сўзлар билан кунига бир неча марта ўз ҳолатингизни айта оласиз. Ҳар бирини ўзингиз ҳақингиздаги гап билан ўқинг.
| Инглизча | Ўзбекча | Мисол гап |
|---|---|---|
| happy | хурсанд, бахтли | I'm happy when my grandchildren visit. |
| sad | ғамгин, хафа | She was sad after the film. |
| angry | жаҳли чиққан | My neighbour is angry about the noise. |
| worried | хавотирда | I'm worried about my son's exam. |
| scared / afraid | қўрққан | My daughter is scared of dogs. |
| surprised | ҳайрон, кутилмаганда хурсанд | I was surprised to see him at the bazaar. |
| excited | ҳаяжонда (яхши маънода) | The children are excited about the trip. |
| bored | зериккан | I'm bored at home on rainy days. |
| tired | чарчаган | I'm always tired on Friday evening. |
| calm | хотиржам | Grandma is always calm. |
| nervous | ҳаяжонланган, асабийлашган | He's nervous before his interview. |
| proud | фахрланган | We're proud of our daughter. |
Тана ҳолати: оч, чарчаган, совқотган
Ўзбекчада «очман», «чанқадим», «совқотдим» деганда кўпинча феъл ишлатамиз. Инглизчада булар ҳам be + сифат:
- I'm hungry. — Қорним очди. (I want to eat ҳам бўлади, лекин I'm hungry табиийроқ.)
- I'm thirsty. — Чанқадим.
- I'm cold. — Совқотдим. I'm hot. — Исиб кетдим.
- I'm full. — Тўйдим. Меҳмондорчиликда яна ош қўйишса: No, thank you, I'm full.
- I'm sick ёки I don't feel well. — Мазам йўқ.
- I'm sleepy. — Уйқум келяпти. Tired эса «чарчадим».
- I'm busy. — Бандман.
«Хафа» тузоғи: sad, upset ёки offended?
Ўзбекча «хафа» сўзи бир нечта ҳисни билдиради. Инглизчада улар алоҳида сўзлар:
| Ўзбекча гап | Аслида нима ҳис | Инглизча |
|---|---|---|
| Кино охирида хафа бўлдим. | ғамгинлик | I felt sad at the end of the film. |
| Тўйга айтмагани учун хафа бўлдим. | аразлаш, ранжиш | I was offended / hurt that they didn't invite me. |
| Имтиҳондан ўта олмай хафа бўлди. | кўнгли чўкди, ҳафсаласи пир | He was upset / disappointed about the exam. |
| Хафа бўлманг, бу сизнинг айбингиз эмас. | тасалли бериш | Don't be upset. It's not your fault. |
Яна бир нечта ўзбекча ибора, уларни сўзма-сўз ўгириб бўлмайди:
- «Соғиндим» — I miss you. Ота-онадан узоқда яшаётган фарзандга: We miss you very much. I missed you — «соғиндим» (энди кўришдик).
- «Юрагим сиқиляпти» — I feel anxious ёки I feel down. My heart is squeezing деса, инглиз суҳбатдоши юрак касаллиги деб ўйлаши мумкин.
- «Асабим бузилди» — I'm stressed ёки I'm annoyed. My nerves are broken демайди.
- «Кўнглим тўлди» — I'm satisfied ёки I'm happy with it.
- «Уялдим» — I was embarrassed (ноқулай вазият). Ashamed эса ёмон иш қилиб виждони қийналганда.
- «Зерикдим» — I'm bored. I'm boring эса «мен зерикарлиман» дегани, бу энг кулгили хато.
Охирги мисол ҳақида: -ed билан тугаган сўз одамнинг ҳисини, -ing билан тугагани нарсанинг хусусиятини билдиради. The lesson was boring, so I was bored. The news is surprising — I'm surprised. Бу жуфтликлар ва кучлилик даражалари (annoyed → angry → furious) лотин ёзувидаги ҳис-туйғулар инглизча мақоласида батафсил берилган.
Ҳиссиётдан кейин қайси предлог
Сифатдан кейин кимга ёки нимага нисбатан ҳис қилаётганингизни айтсангиз, предлог керак бўлади. Ўзбекчада бу келишик қўшимчаси билан ифодаланади («итдан қўрқаман»), инглизчада эса ҳар сифатнинг ўз предлоги бор:
| Сифат + предлог | Мисол |
|---|---|
| afraid of | I'm afraid of dogs. — Итдан қўрқаман. |
| worried about | She's worried about her mother. |
| angry with (одам), about (вазият) | He's angry with me. He's angry about the price. |
| proud of | I'm proud of you. — Сиз билан фахрланаман. |
| happy for | I'm so happy for you! — Сиз учун хурсандман! |
| tired of | I'm tired of this rain. — Бу ёмғирдан безор бўлдим. |
| interested in | My son is interested in robots. |
| excited about | We're excited about the wedding. |
I'm afraid from dogs ёки I'm proud with you — ўзбекча қўшимчадан таржима қилинган хато. Предлоглар ҳақида кўпроқ предлоглар мақоласида ўқинг.
Болангиз билан ҳиссиёт ҳақида гаплашиш
Ота-оналар учун қулай машқ: кечқурун болангиздан бугунги кайфиятини инглизча сўранг. Қисқа намуна:
A: How was your day, Sardor? — Кунинг қандай ўтди, Сардор?
B: Not good. I'm sad. — Яхши эмас. Хафаман.
A: Oh no. What happened? — Вой. Нима бўлди?
B: Aziz didn't play with me. — Азиз мен билан ўйнамади.
A: I see. Are you angry with him? — Тушундим. Ундан аразладингми?
B: A little. But I'm happy now, because you're here. — Бироз. Лекин ҳозир хурсандман, чунки сиз шу ердасиз.
Кичик боладан How do you feel? деб сўраб, юқоридаги расмларни кўрсатинг: у расмни танлайди, сиз сўзни айтасиз. Кейин ролларни алмаштиринг. Каттароқ фарзанд билан because қўшиб, сабабини ҳам айтишни сўранг.
Ҳиссиёт кучайишини айтиш учун very, so, a bit қўшилади: I'm a bit tired. I'm very happy. I'm so proud of you! Қиёслаш керак бўлса (happier, the happiest), сифат даражалари мақоласига қаранг.
Ҳиссиётни айтишдаги хатолар: ўзбекча қолипдан
| Нотўғри | Тўғри |
|---|---|
| I am worry about you. | I'm worried about you. |
| I feel myself bad. | I feel bad. / I don't feel well. |
| I'm boring at home. | I'm bored at home. |
| He angry. | He's angry. |
| I very miss you. | I miss you very much. |
| I'm afraid from the dark. | I'm afraid of the dark. |
| She was surprise. | She was surprised. |
I feel myself рус тилидаги «чувствую себя» дан ўтган. Инглизчада feel дан кейин тўғридан-тўғри сифат келади: I feel great. I feel sick.
Машқ: ҳиссиётни топинг
А. Ўзбекчадан инглизчага ўгиринг.
- 1. Чанқадим.
- 2. Ўғлим итдан қўрқади.
- 3. Сизни соғиндик.
- 4. Сиз билан фахрланаман.
- 5. Бу ёмғирдан безор бўлдим.
Б. Тўғри сўзни танланг.
- 6. The film was very (bored / boring).
- 7. I'm (interested / interesting) in history.
- 8. She's worried (about / of) the test.
В. Хатони тузатинг.
- 9. I am tire today.
- 10. Don't be angry on me.
Жавоблар
1 — I'm thirsty. 2 — My son is afraid (scared) of dogs. 3 — We miss you. 4 — I'm proud of you. 5 — I'm tired of this rain.
6 — boring; 7 — interested; 8 — about.
9 — I'm tired today. 10 — Don't be angry with me.
Изоҳлар:
- 3-гап: «соғиндик» ўтган замонда бўлса ҳам, ҳали ҳам соғинаётган бўлсангиз, ҳозирги замон: We miss you.
- 6-гап: фильм ҳис қилмайди, у бошқаларни зериктиради, шунинг учун -ing.
- 10-гап: одамга нисбатан angry with.
Кайфиятингизни Банди билан инглизча айтинг
Ҳиссиёт сўзлари фақат гапда ишлатилганда эсда қолади. BandMate иловасида ҳар куни Банди билан суҳбатни битта гап билан бошланг: Today I feel a bit tired, because... Банди сабабини сўрайди, сиз жавоб берасиз, ва бир неча кундан кейин worried about, proud of каби бирикмалар ўз-ўзидан чиқа бошлайди. Саломлашганда How are you? га қандай жавоб беришни инглизча саломлашиш мақоласида кўрасиз.
