Boshlovchilar uchunO‘zbekcha

Ingliz tili 3-dars: kun tartibi, Present Simple va soat

Ingliz tili 3-dars: kun tartibi haqida 20 ta so‘z rasmlar bilan, Present Simple qisqa qoidasi, soatni aytish, dialog, gapirish vazifasi va javobli mashq.

Get up — o‘rnidan turmoq: ingliz tili 3-dars, kun tartibi

Bu darsda o‘z kuningizni inglizcha aytishni o‘rganasiz: I get up at seven. I have breakfast at half past seven. I go to work by metro. Buning uchun ikkita narsa kerak: kundalik ishlar uchun 20 ta so‘z va Present Simple zamoni. Bu zamonda fe’l o‘zgarmaydi, faqat he, she, it bilan oxiriga -s qo‘shiladi: I work — she works.

Oldingi darsda oilangiz haqida gapirdingiz. Endi o‘sha odamlarning kuni qanday o‘tishini ham ayta olasiz: My father gets up at six. My sister goes to school at eight.

Bu darsda nimani o‘rganasiz

  • kundalik ishlarni bildiruvchi 20 ta so‘z va ibora;
  • Present Simple: darak, inkor va so‘roq gap (I work / I don’t work / Do you work?);
  • soatni aytish: seven o’clock, half past seven, quarter to eight;
  • always, usually, never so‘zlarini gapda to‘g‘ri joyga qo‘yish;
  • birovdan kun tartibini so‘rash va o‘zingiznikini bir daqiqa gapirib berish.

Darsga 40–50 daqiqa ajrating: 10 daqiqa so‘zlar, 10 daqiqa grammatika, 10 daqiqa dialog, qolgani gapirish va mashq.

Yangi so‘zlar

Har bir iborani ovoz chiqarib, misol gap bilan birga o‘qing. Fe’lni alohida emas, butun ibora sifatida yodlang: have breakfast, go to bed. O‘zbekchada "nonushta qilmoq" deymiz, inglizchada esa have breakfast (make breakfast emas).

So‘z yoki iboraTarjimaMisol
get upo‘rnidan turmoqI get up at six thirty.
brush my teethtishimni yuvmoqI brush my teeth after breakfast.
have a showerdush qabul qilmoqShe has a shower in the morning.
have breakfastnonushta qilmoqWe have breakfast at seven.
go to schoolmaktabga bormoqMy brother goes to school on foot.
go to workishga bormoqMy mother goes to work by bus.
startboshlamoq, boshlanmoqLessons start at eight.
finishtugatmoq, tugamoqI finish work at five.
have lunchtushlik qilmoqWe have lunch at one o’clock.
come homeuyga qaytmoqDad comes home at six.
cook dinnerkechki ovqat pishirmoqMy grandmother cooks dinner.
do homeworkuy vazifasini bajarmoqI do my homework in the evening.
watch TVtelevizor ko‘rmoqThey watch TV after dinner.
go to beduxlashga yotmoqI go to bed at eleven.
every dayhar kuniI read English every day.
alwayshar doimShe always drinks green tea.
usuallyodatdaI usually walk to the metro.
neverhech qachonHe never eats breakfast.
half past… yarimIt’s half past eight (sakkiz yarim).
quarter to…ga o‘n besh daqiqa qoldiIt’s quarter to nine (8:45).
get up — o‘rnidan turmoq
get upo‘rnidan turmoq
brush teeth — tish yuvmoq
brush teethtish yuvmoq
have breakfast — nonushta qilmoq
have breakfastnonushta qilmoq
go to school — maktabga bormoq
go to schoolmaktabga bormoq
go to work — ishga bormoq
go to workishga bormoq
have lunch — tushlik qilmoq
have lunchtushlik qilmoq
come home — uyga qaytmoq
come homeuyga qaytmoq
go to bed — uxlashga yotmoq
go to beduxlashga yotmoq
half past — … yarim
half past… yarim
quarter to — o‘n besh daqiqa qoldi
quarter too‘n besh daqiqa qoldi
What time is it? — Soat necha?
What time is it?Soat necha?

Grammatika

Present Simple: uchta shakl

Kundalik, takrorlanadigan ishlar uchun Present Simple ishlatiladi. Asosiy jadval:

I, you, we, theyhe, she, it
DarakI get up at seven.She gets up at seven.
InkorI don’t get up early.He doesn’t get up early.
So‘roqDo you get up early?Does she get up early?
Ha/yo‘q javobiYes, I do. / No, I don’t.Yes, she does. / No, she doesn’t.

Esda tuting: -s bir gapda bir marta keladi. She works, lekin Does she work? va She doesn’t work (bu yerda -s doesga o‘tgan). Imloning bir nechta qoidasi bor: go → goes, watch → watches, study → studies, have → has. To‘liq jadval va 20 ta misol Present Simple qoidasi sahifasida.

O‘zbek o‘quvchilarining uchta odatiy xatosi

XatoTo‘g‘riNega
I am get up at seven.I get up at seven.O‘zbekchadagi "-man" qo‘shimchasini am bilan tarjima qilmang. Fe’l bor gapda am kerak emas.
My sister go to school.My sister goes to school.O‘zbek fe’li har shaxsda o‘zgaradi, ingliz fe’li faqat u (he/she) bilan.
What time you get up?What time do you get up?So‘roqda do/does tushib qolmasin.

Always, usually, never qayerda turadi?

Bu so‘zlar oddiy fe’ldan oldin, lekin am/is/aredan keyin keladi: I usually have tea. / I am always tired on Monday. O‘zbekcha tartib bo‘yicha "Always I tea drink" deyish xato. Qolgan so‘zlar (sometimes, often, rarely) haqida chastota ravishlari sahifasida batafsil.

Soatni aytish

SoatOddiy usulBritancha usul
7:00sevenseven o’clock
7:10seven tenten past seven
7:15seven fifteenquarter past seven
7:30seven thirtyhalf past seven
7:45seven forty-fivequarter to eight
7:50seven fiftyten to eight

Soatdan oldin at keladi: at seven, at half past eight. Kun qismlari bilan esa in: in the morning, in the afternoon, in the evening, lekin at night. Rus tilini biladiganlar uchun ogohlantirish: "половина восьмого" inglizchada half past seven (7:30), half past eight emas. Soat so‘rash va javob berish iboralari ingliz tilida vaqt so‘rash sahifasida jamlangan.

Dialog

Madina universitetda o‘qiydi, Sardor esa bankda ishlaydi. Ular yangi qo‘shni va avtobus bekatida uchrashib qolishdi.

Sardor: Good morning! You’re always here at this time.

Madina: Good morning! Yes, my first class starts at half past eight.

Sardor: What time do you get up?

Madina: I usually get up at six thirty. I have breakfast, and I leave home at quarter to eight. What about you?

Sardor: I get up at seven. I don’t have breakfast at home. I have a coffee at work.

Madina: Does your wife work too?

Sardor: Yes, she does. She’s a teacher. She goes to school very early, at seven o’clock.

Madina: And when do you come home?

Sardor: I finish work at six, so I come home at about seven. We cook dinner together.

Madina: That’s nice. I never cook. My mother always cooks dinner for us!

Sardor: Here’s the bus. Have a good day!

Dialogni ikki marta o‘qing: birinchi marta Madina, ikkinchi marta Sardor bo‘lib. Keyin barcha does va -s shakllarining tagiga chizing: starts, does your wife work, she goes. Ular aynan uchinchi shaxsda chiqqanini ko‘rasiz.

Gapirish vazifasi

1-qadam (5 daqiqa). Qog‘ozga o‘z ish kuningizni 8 ta gapda yozing. Har gapda vaqt bo‘lsin: I get up at… I have breakfast at… I go to… by…

2-qadam (3 daqiqa). Oilangizdan bir kishini tanlang va uning kunini 4 ta gapda ayting: My father gets up at… He goes to work at… Har bir fe’lda -s borligini tekshiring.

3-qadam (2 daqiqa). Telefoningizga bir daqiqa gapirib, yozib oling. Qog‘ozga qaramasdan gapirishga harakat qiling. Keyin tinglang va o‘zingizga uchta savol bering:

  • he/she bilan hamma fe’lga -s qo‘shdimmi?
  • at seven, in the morning predloglari to‘g‘ri joydami?
  • usually, always fe’ldan oldin turdimi?

Juftlikda bo‘lsangiz, bir-biringizga savol bering: What time do you get up? Do you have breakfast at home? When do you go to bed? Javobni eshitib, uni uchinchi shaxsda qayta ayting: Aziz gets up at seven.

Mashq

A. Qavsdagi fe’lni to‘g‘ri shaklda yozing.

1. My mother ___ (get up) at six.

2. We ___ (not / watch) TV in the morning.

3. ___ your brother ___ (go) to school by bus?

4. Lessons ___ (start) at eight thirty.

5. She ___ (not / have) lunch at home.

6. My father ___ (watch) the news every evening.

B. Xatoni toping va tuzating.

7. I am go to work at nine.

8. He always is late.

9. What time she finishes work?

10. I have breakfast at the morning.

C. Soatni so‘z bilan yozing (britancha usulda).

11. 6:30

12. 9:15

13. 10:45

Javoblar

1. gets up. 2. don’t watch. 3. Does … go. 4. start (lessons — ko‘plik, -s kerak emas). 5. doesn’t have. 6. watches (-ch bilan tugagani uchun -es).

7. I go to work at nine. 8. He is always late (isdan keyin). 9. What time does she finish work? 10. I have breakfast in the morning.

11. half past six. 12. quarter past nine. 13. quarter to eleven.

10 tadan 8 tasi to‘g‘ri bo‘lsa, keyingi darsga o‘tishingiz mumkin. Ko‘proq xato 1–6-savollarda bo‘lsa, grammatika jadvalini yana bir marta ovoz chiqarib o‘qing.

Keyingi qadam

Bugungi natija: siz kuningizni bir daqiqa davomida inglizcha gapirib bera olasiz. Ertaga ertalab, tish yuvayotganda, ichingizda uchta gap ayting: I get up at… I brush my teeth… I have breakfast at… Bu yangi so‘zlarni kundalik hayotga bog‘laydi.

BandMate ilovasida Bandi bilan aynan shu mavzuda suhbat qilish mumkin: u What time do you usually get up? kabi savollar beradi, siz ovoz bilan javob berasiz va talaffuz hamda -s qo‘shimchasi bo‘yicha izoh olasiz. Bu mashq uchun qulay, lekin rasmiy baho emas.

Oldingi dars: 2-dars — oila va egalik. Keyingi dars: 4-dars — ovqat va xarid, unda narx so‘rash va some/any bilan tanishasiz.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling