Sevimli kitobingiz haqidagi matn besh savolga javob beradi: kitob qanday ataladi va uni kim yozgan (It is called… It was written by…), bu qanday kitob (a novel, a fairy tale, an adventure story), nima haqida (It tells the story of a boy who…), qaysi qahramon yoqdi va kimga tavsiya qilasiz. Syujetni present simple bilan aytasiz (Jim finds a map), kitobni o‘zingiz qachon o‘qiganingizni esa past simple bilan (I read it last summer).
Quyida sharh yozish uchun 14 ta ibora, uch kitob haqida uch darajadagi matn va tarjimasi, xatolar, shablon, bir daqiqalik og‘zaki variant va mashq bor. Namunalarda kitoblar mazmuni o‘z so‘zlarimiz bilan aytib berilgan, asarlardan iqtibos keltirilmagan.
Kitob haqida gapirish: 14 ta sharh iborasi
| Ibora | Tarjima | Misol |
|---|---|---|
| It is called… | … deb ataladi | The book is called Treasure Island. |
| It was written by… | … yozgan | It was written by Robert Louis Stevenson. |
| It is a novel / a fairy tale | bu roman / ertak | It is an adventure novel. |
| It is set in… | voqealar … da bo‘lib o‘tadi | The story is set in a small village. |
| It tells the story of… | … haqida hikoya qiladi | It tells the story of a lazy schoolboy. |
| The main character is… | bosh qahramon — … | The main character is a young pilot. |
| At the beginning… | boshida | At the beginning, Jim lives with his mother. |
| It made me think about… | … haqida o‘ylashga majbur qildi | It made me think about friendship. |
| I couldn’t put it down. | qo‘limdan qo‘ya olmadim | I couldn’t put it down until midnight. |
| a page-turner | o‘qigan sari o‘qigingiz keladigan kitob | It is a real page-turner. |
| The ending surprised me. | yakuni meni hayron qoldirdi | The ending surprised me a lot. |
| What I liked most was… | eng yoqqani … bo‘ldi | What I liked most was the humour. |
| It is a bit slow in places. | ba’zi joylari zerikarliroq | It is a bit slow in the middle. |
| I would recommend it to… | … ga tavsiya qilardim | I would recommend it to teenagers. |






Kitobni darajangizga qarab qanday tanlash haqida ingliz tilida kitoblar darajaga qarab sahifasida yozganmiz.
A1: The Little Prince
My favourite book is The Little Prince. It is a short book by Antoine de Saint-Exupéry. It is about a pilot and a little boy. The boy lives on a very small planet. He has a rose there. He visits other planets and meets strange people. The book is sad and beautiful. There are nice pictures in it. I read it in Uzbek first and then in easy English. I love it! (72 so‘z)
Tarjimasi. Mening sevimli kitobim "Kichkina shahzoda". Bu Antuan de Sent-Ekzyuperining kichik kitobi. U uchuvchi va kichkina bola haqida. Bola juda kichik sayyorada yashaydi. U yerda uning atirguli bor. U boshqa sayyoralarga borib, g‘alati odamlarni uchratadi. Kitob g‘amgin va go‘zal. Unda chiroyli rasmlar bor. Men uni avval o‘zbek tilida, keyin oson inglizchada o‘qidim. Uni juda yaxshi ko‘raman!
E’tibor bering: kitob nomidagi asosiy so‘zlar katta harf bilan yoziladi (The Little Prince), muallif by bilan beriladi (a book by…), syujet present simple da (lives, visits, meets), o‘qish tajribasi esa past simple da (I read it).
Syujet qaysi zamonda aytiladi
O‘zbek tilida kitob mazmunini ko‘pincha o‘tgan zamonda aytamiz: "Hoshimjon qalpoqchani topib oldi". Ingliz tilida esa kitob, film va ertak syujeti odatda present simple bilan aytiladi: voqea har safar kitob ochilganda qaytadan "hozir" sodir bo‘ladi.
| Nima haqida | Zamon | Misol |
|---|---|---|
| syujet, qahramonlar | present simple | Hoshimjon finds a magic hat. |
| kitob qachon yozilgan | past simple (majhul) | It was written in the 1920s. |
| siz qachon o‘qigansiz | past simple | I read it in the seventh grade. |
| hozirgacha tajribangiz | present perfect | I have read it three times. |
Asosiysi, syujetni aytayotganda zamonni o‘zgartirmang: present simple da boshladingizmi, xatboshining oxirigacha shu zamonda davom eting.
A2: Sariq devni minib
My favourite book is Sariq devni minib by Khudoyberdi Tokhtaboev. In English the title means "Riding the Yellow Giant". It tells the story of Hoshimjon, a schoolboy who doesn’t like studying. One day he gets a magic hat. When he puts it on, nobody can see him. At first he thinks the hat will solve all his problems, but it takes him into many funny and strange adventures. Slowly he understands that a magic hat can’t replace knowledge. I read this book when I was eleven, and I laughed a lot. I would recommend it to every pupil who hates homework! (101 so‘z)
Tarjimasi. Mening sevimli kitobim Xudoyberdi To‘xtaboyevning "Sariq devni minib" asari. Ingliz tilida nomi "Riding the Yellow Giant" degan ma’noni beradi. U o‘qishni yoqtirmaydigan maktab o‘quvchisi Hoshimjon haqida hikoya qiladi. Bir kuni u sehrli qalpoqcha topib oladi. Uni kiyganda hech kim uni ko‘rmaydi. Avvaliga u qalpoqcha barcha muammolarini hal qiladi, deb o‘ylaydi, lekin qalpoqcha uni ko‘plab kulgili va g‘alati sarguzashtlarga olib kiradi. Asta-sekin u sehrli qalpoqcha bilimning o‘rnini bosa olmasligini tushunadi. Bu kitobni o‘n bir yoshimda o‘qiganman va ko‘p kulganman. Uy vazifasini yomon ko‘radigan har bir o‘quvchiga tavsiya qilardim!
E’tibor bering: a schoolboy who doesn’t like studying — who qahramonni bir gap ichida tanishtiradi. At first… Slowly… qahramon qanday o‘zgarganini ko‘rsatadi. Matnda kitobning yakuni aytilmagan: sharhda buni ochib bermaslik odat, ingliz tilida no spoilers deyishadi.
B1: O‘tkan kunlar
If I had to choose one book to take to a desert island, it would be O‘tkan kunlar ("Days Gone By") by Abdulla Qodiriy. It is often called the first Uzbek novel. It was written in the 1920s, but the story is set in the middle of the nineteenth century.
At its centre is the love story of Otabek, a young merchant from Tashkent, and Kumush, a girl from Margilan. Their marriage should be the happy ending, but family traditions, jealousy and the political chaos of that time keep getting in their way.
What I admire most is how real the characters feel. Otabek is honest but not perfect, and the book shows why people make bad choices, not only that they make them. The language is quite old, so some pages were hard for me, and I had to ask my grandfather about several words. Honestly, the ending hit me hard, and I didn’t want to talk to anyone for the rest of the day. I would recommend it to anyone who wants to understand how people in our region lived and loved, but keep a dictionary nearby. (189 so‘z)
Tarjimasi. Agar kimsasiz orolga faqat bitta kitob olib ketishim kerak bo‘lsa, bu Abdulla Qodiriyning "O‘tkan kunlar" romani bo‘lardi. Uni ko‘pincha birinchi o‘zbek romani deb atashadi. U 1920-yillarda yozilgan, ammo voqealar XIX asr o‘rtalarida bo‘lib o‘tadi.
Asar markazida toshkentlik yosh savdogar Otabek va marg‘ilonlik qiz Kumushning muhabbat qissasi turadi. Ularning nikohi baxtli yakun bo‘lishi kerak edi, lekin oila an’analari, rashk va o‘sha davrdagi siyosiy notinchlik ularga qayta-qayta to‘sqinlik qiladi.
Menga eng yoqqani — qahramonlarning jonli chiqqani. Otabek halol, lekin benuqson emas, kitob esa odamlar noto‘g‘ri tanlov qilishinigina emas, nega shunday qilishini ham ko‘rsatadi. Tili ancha eski, shuning uchun ba’zi sahifalar menga qiyin bo‘ldi, bir nechta so‘zni bobomdan so‘rashga to‘g‘ri keldi. Rostini aytsam, yakuni menga qattiq ta’sir qildi, o‘sha kuni hech kim bilan gaplashgim kelmadi. Mintaqamizdagi odamlar qanday yashagani va sevganini tushunmoqchi bo‘lgan har kimga tavsiya qilardim, faqat lug‘atni yoningizda tuting.
Nega bu B1: gipotetik kirish (If I had to choose…, it would be…), qarama-qarshilik (but, not only…), muvozanatli baho (kamchilik ham aytilgan: some pages were hard) va shartli tavsiya. Yaxshi sharh faqat maqtamaydi, kitob kimga mos kelmasligini ham aytadi.
Kitob sharhidagi xatolar: "roman" va "the book name"
| Xato | To‘g‘ri |
|---|---|
| The book name is Treasure Island. | The book is called Treasure Island. |
| This book wrote Stevenson. | This book was written by Stevenson. |
| It is very interesting roman. | It is a very interesting novel. |
| In this book tells about a boy. | This book is about a boy. |
| I recommend you to read it. | I recommend reading it. / I recommend it to you. |
| Hoshimjon found a hat and becomes invisible. | Hoshimjon finds a hat and becomes invisible. |
| The book was very interested. | The book was very interesting. |
O‘zbekcha va ruscha "roman" inglizchada novel. Rus tilidagi новелла bilan adashtirmang: inglizcha novel katta asar, qisqa hikoya esa short story. Interested odamga (I was interested), interesting esa kitobga tegishli.
Shablon: o‘z sevimli kitobingiz haqida
My favourite book is ______ by ______. It is a ______ (novel / fairy tale / adventure story / book of poems). It is set in ______. It tells the story of ______, who ______. At the beginning, ______. Then ______. The main character is ______ and ______ (brave / funny / lonely). What I liked most was ______. The only thing I didn’t like was ______. I first read it when ______. I would recommend it to ______ because ______.
Syujet qismini ikki-uch gapdan oshirmang, aks holda matn sharh emas, qayta hikoyaga aylanib qoladi. Mazmunni qisqa va aniq berish alohida ko‘nikma: uni qisqa mazmun yozish sahifasida bosqichma-bosqich ko‘rsatganmiz.
Bir daqiqalik og‘zaki variant
Og‘zaki javobda muallif, bir-ikki gapli syujet, bitta yoqqan jihat va tavsiya yetarli.
Namuna (taxminan 1 daqiqa): OK, so the book I’d like to talk about is Treasure Island by Robert Louis Stevenson. I read it last summer in a simplified English version. It’s an adventure story about a boy called Jim who finds a map of an island with hidden pirate treasure. He sails there on a ship, but some of the sailors are actually pirates. What I loved was the ship’s cook, Long John Silver, because you never know if he’s a good guy or a bad guy. It’s a real page-turner. I think anyone who likes adventure films would enjoy it, even people who don’t usually read.
IELTS Speaking Part 2 da kitob haqida ikki daqiqa gapirish so‘raladi; reja va kengroq namuna describe a book sahifasida.
Mashq: sharh iboralarini to‘ldiring
1. The book is ___ Shum bola.
2. It was written ___ G‘afur G‘ulom.
3. The story is set ___ a small village.
4. It tells the ___ of a clever, naughty boy.
5. I couldn’t put it ___.
6. I would recommend it ___ my classmates.
7. The ending was very ___ (surprise).
8. Zamonni to‘g‘rilang: "In the end, the pirates lost and Jim goes home."
9. Tarjima qiling: "Bu kitob do‘stlik haqida."
Javoblar
1. called 2. by 3. in 4. story 5. down 6. to 7. surprising 8. In the end, the pirates lose and Jim goes home. (syujet butunlay present simple da) 9. This book is about friendship.
O‘qigan kitobingizni Bandi bilan muhokama qiling
Kitob haqida yozish bir narsa, uni suhbatda tushuntirish boshqa. BandMate ilovasida Bandi What’s the best book you’ve read recently? deb so‘raydi, keyin Who is your favourite character? yoki Would you recommend it? kabi savollar bilan davom etadi. Suhbatdan keyin grammatika va talaffuz bo‘yicha izoh chiqadi; u mashq uchun, rasmiy baho emas.
Bugungi qadam: shablonni o‘zingiz yaxshi ko‘rgan kitob bilan to‘ldiring va uni bir daqiqalik og‘zaki javobga qisqartiring. Keyin fikrni kengaytirmoqchi bo‘lsangiz, kitob o‘qishning foydasi haqidagi argumentli matnga o‘ting.
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling


