Ўзбек таомининг номи инглиз тилига таржима қилинмайди: plov (ёки osh), somsa, manti, lagman деб ўзбекча қолдирилади, кейин битта гап билан тушунтирилади. Масалан: Manti are big steamed dumplings filled with meat and onion. — Манти гўшт ва пиёз солинган катта буғда пиширилган чучвара. Ош учун: Plov is rice cooked with lamb, yellow carrots and onions in a big pot.
Бу мақолада 16 та таомнинг тайёр тушунтириши, таом турини билдирадиган сўзлар, пишириш феъллари ва таъм сўзлари бор. Жами 42 та сўз ва ибора. Инглизча сўзларнинг ўқилиши кирилл ҳарфларида, урғули бўғин катта ҳарфда берилган; бу тахминий ёзув.
Таом турини билдирадиган 8 сўз
Ўзбек таомини тушунтиришдан олдин унинг турини айтасиз: бу шўрвами, чучварами, пирогми. Шу сўзлар керак бўлади:
| № | Инглизча | Ўқилиши | Ўзбекча | Мисол |
|---|---|---|---|---|
| 1 | dish | диш | таом, овқат | Plov is our national dish. |
| 2 | dumplings | ДАМП-лингз | чучвара, манти турдаги таомлар | Chuchvara are small dumplings. |
| 3 | pastry | ПЕЙС-три | хамирли пишириқ | Somsa is a savoury pastry. |
| 4 | noodles | НУУ-длз | угра, лағмон | The cook pulls the noodles by hand. |
| 5 | stew | стьюу | димланган овқат | Dimlama is a kind of meat and vegetable stew. |
| 6 | flatbread | ФЛЭТ-бред | нон (ясси нон) | Non is a round flatbread. |
| 7 | broth | брос | сорпа, шўрва суви | Chuchvara can be served in broth. |
| 8 | porridge | ПО-ридж | бўтқа, кичири | Moshkichiri is a thick porridge. |
Broth охиридаги th — тил учи тишлар орасида, «с» га яқин товуш.
16 таом: бир гапли тушунтириш
Ҳар бир таом учун битта тайёр гап. Меҳмонга шу гапни айтиб берсангиз, у нима ейишини тушунади.
| № | Таом | Инглизча тушунтириш |
|---|---|---|
| 9 | ош (plov) | Rice cooked with lamb, yellow carrots and onions in a big cast-iron pot; we often add chickpeas, raisins or a whole head of garlic. |
| 10 | сомса (somsa) | A pastry filled with chopped meat and onion and baked on the inside wall of a tandoor. |
| 11 | манти (manti) | Big dumplings filled with meat and onion, or with pumpkin, cooked in steam. |
| 12 | лағмон (lagman) | Long hand-pulled noodles with a sauce of meat, peppers and other vegetables. |
| 13 | чучвара (chuchvara) | Very small boiled dumplings, served in broth or with sour yoghurt. |
| 14 | шўрва (shurva) | A clear soup with large pieces of meat, potatoes and carrots. |
| 15 | мастава (mastava) | A thick soup with rice, meat and vegetables, usually served with qatiq. |
| 16 | норин (norin) | Thin strips of boiled dough mixed with finely cut meat, often horse meat; it is eaten cold. |
| 17 | димлама (dimlama) | Meat and vegetables cooked slowly in layers in their own juices. |
| 18 | кабоб (shashlik) | Pieces of meat grilled on skewers over charcoal. |
| 19 | нон (non) | A round flatbread from a tandoor with a pattern stamped in the middle. |
| 20 | аччиқ-чучук (achichuk) | A salad of thinly sliced tomatoes and onions that we serve with plov. |
| 21 | қази (kazy) | A sausage made of horse meat, served at weddings and big celebrations. |
| 22 | сумалак (sumalak) | A sweet brown paste cooked all night from sprouted wheat; we make it for Navruz. |
| 23 | мошкичири (moshkichiri) | Rice and mung beans cooked together into a thick porridge. |
| 24 | қатиқ (qatiq) | A thick sour yoghurt that we eat with soup or drink on its own. |
Сумалакка шакар солинмайди, ширинлиги ундирилган буғдойдан келади. Меҳмон «Is there sugar in it?» деб сўраса, No, the sweetness comes from the wheat деб жавоб беринг.
Таомни уч гапда таърифлаш андозаси
Меҳмон «What is this?» деб сўраса, узоқ ўйлаб ўтирманг. Тўртта саволга жавоб беринг:
- Бу нима? It's a kind of soup / dumpling / pastry.
- Нимадан? It's made with meat, onion and pumpkin.
- Қандай пиширилади? We cook it in steam / in a tandoor / in a kazan.
- Қачон ейилади? We usually eat it for lunch / at weddings / in winter.
Мана, манти учун тайёр жавоб: It's a kind of dumpling. It's made with lamb, onion and a little fat. We cook it in steam for about forty minutes. We usually eat it with sour cream or qatiq.
Is made with, is cooked, is served — мажҳул нисбат шакллари. Уларнинг тузилишини пассив қоидаси мақоласида кўришингиз мумкин. Таомлардаги мева ва сабзавот номлари эса мевалар ва сабзавотлар саҳифасида.
Ошхонада: 10 та пишириш феъли
| № | Инглизча | Ўқилиши | Ўзбекча | Мисол |
|---|---|---|---|---|
| 25 | fry | фрай | қовурмоқ | First we fry the meat in hot oil. |
| 26 | boil | бойл | қайнатмоқ | Boil the chuchvara for five minutes. |
| 27 | steam | стиим | буғда пиширмоқ | Manti are steamed in a special pot with several layers. |
| 28 | bake | бейк | (тандир ёки духовкада) пиширмоқ | My neighbour bakes non every Friday. |
| 29 | stew | стьюу | димламоқ | Let the vegetables stew slowly for an hour. |
| 30 | grill | грил | кабоб қилмоқ, чўғда пиширмоқ | My husband grills shashlik in the garden. |
| 31 | chop | чоп | майда тўғрамоқ | Chop the meat and onion for somsa by hand. |
| 32 | stuff, fill | стаф, фил | ичига солмоқ | We fill the dough with pumpkin and onion. |
| 33 | roll out | РОУЛ аут | (хамир) ёймоқ | Roll out the dough very thin. |
| 34 | stir | стёё | аралаштирмоқ, ковламоқ | Sumalak must be stirred all night. |
Ўзбекчада «пиширмоқ» битта сўз, инглизчада эса пишириш усулига қараб ҳар хил феъл танланади. Умумий «овқат қилмоқ» — cook: My mother cooks every day.
Таъм ва ҳолат: 8 сўз
| № | Инглизча | Ўқилиши | Ўзбекча | Мисол |
|---|---|---|---|---|
| 35 | tasty, delicious | ТЕЙС-ти, ди-ЛИ-шэс | мазали | This plov is delicious! |
| 36 | spicy | СПАЙ-си | аччиқ, зираворли | Lagman can be quite spicy. |
| 37 | filling | ФИ-линг | тўйимли | Norin is very filling. |
| 38 | oily | ОЙ-ли | ёғли | Some people find plov too oily. |
| 39 | tender | ТЕН-дэ | юмшоқ (гўшт) | The lamb is so tender it falls off the bone. |
| 40 | crispy | КРИС-пи | қарсиллоқ | The top of the somsa is golden and crispy. |
| 41 | juicy | ЖУУ-си | сершира | Good manti are juicy inside. |
| 42 | savoury | СЕЙ-вэри | шўр-мазали (ширин эмас) | Somsa is savoury, not sweet. |
Диалог: меҳмон дастурхонда
Дилбар опанинг ўғли ҳамкасби Маркни уйга таклиф қилди. Дилбар опа инглизчани яқинда ўргана бошлаган.
Mark: Everything looks wonderful. What is this dish?
Dilbar: This is dimlama. It's meat and vegetables, cooked slowly in a kazan.
Mark: It smells amazing. Is it spicy?
Dilbar: No, not spicy. Try it with some non.
Mark: Mmm, the meat is so tender! Did you cook all this yourself?
Dilbar: Yes, and my daughter-in-law made the somsa.
Mark: I can't eat any more. I'm full!
Dilbar: But there is plov at the end!
Mark: Plov too? Then just a little, please.
Таржимаси: — Ҳаммаси ажойиб кўриняпти. Бу қандай таом? — Бу димлама. Гўшт ва сабзавот, қозонда секин пиширилади. — Ҳиди зўр. Аччиқми? — Йўқ, аччиқ эмас. Нон билан еб кўринг. — Гўшти жуда юмшоқ экан! Ҳаммасини ўзингиз пиширдингизми? — Ҳа, сомсани эса келиним қилди. — Бошқа ея олмайман, тўйдим! — Охирида ош ҳам бор-ку! — Ош ҳам борми? Унда озгина, илтимос.
Дастурхонда «Раҳмат, жуда мазали бўлибди» дейиш учун тайёр гапларни раҳмат ва узр мақоласидан олинг.
«Soup drink»: таом ҳақидаги хатолар
| Нотўғри | Тўғри | Изоҳ |
|---|---|---|
| Let's drink shurva. | Let's have some shurva. | Шўрва инглизчада eat ёки have қилинади. |
| Plov is cooking from rice. | Plov is made with rice. | Мажҳул нисбат: is made, is cooked. |
| Manti is a dumpling. | Manti are dumplings. | Бир нечта дона бўлгани учун кўплик. |
| It is very delicious taste. | It tastes delicious. | Taste бу ерда феъл. |
| I'm satisfied. (тўйдим демоқчи) | I'm full. | Satisfied — «мамнунман». |
| Plov ни «пилаф» деб таржима қилиш | plov ёки osh | Pilaf бошқа халқларнинг гуручли таоми учун ҳам ишлатилади. |
Олтита асосий таомнинг кенгроқ тарихи ва кафе менюси намунаси лотин ёзувидаги ўзбек таомлари инглизча мақоласида бор.
Машқ
А. Таомни унинг тушунтириши билан топинг.
- 1. A clear soup with large pieces of meat and potatoes.
- 2. A pastry baked on the wall of a tandoor.
- 3. Big dumplings cooked in steam.
- 4. A salad of tomatoes and onions.
- 5. Meat grilled on skewers.
Б. Феълни танланг: boil, bake, steam, fry, stir.
- 6. We ______ non in a tandoor.
- 7. First ______ the onions until they are golden.
- 8. You must ______ sumalak all night so it doesn't burn.
- 9. ______ the water, then add the chuchvara.
В. Хатони тузатинг.
- 10. Plov is cooking from rice and meat.
- 11. Thank you, I'm satisfied, I can't eat more.
Жавоблар
1 — shurva; 2 — somsa; 3 — manti; 4 — achichuk; 5 — shashlik (кабоб).
6 — bake; 7 — fry; 8 — stir; 9 — boil.
10 — Plov is made (cooked) with rice and meat. 11 — Thank you, I'm full, I can't eat any more.
Изоҳ: 9-гапда steam ҳам мантиқан тўғри кўриниши мумкин, лекин чучвара сувда қайнатилади, буғда эмас.
Банди билан дастурхон ҳақида гаплашинг
BandMate иловасида Банди сиздан севимли таомингиз ва уни қандай пиширишингиз ҳақида сўрайди: What's your favourite dish? How do you make it? Юқоридаги тўрт саволли андоза бўйича жавоб беринг. Илова талаффуз ва гап тузилиши бўйича изоҳ беради, масалан delicious ёки vegetables урғуси нотўғри тушса.
BandMate’ни Google’да афзал манба қилинг
