OlmoshlarO‘zbekcha

This, that, these, those: bu va u farqi, rasmli mashq

This, that, these, those farqi: yaqin va uzoq, birlik va ko‘plik jadvali, this one, telefonda “This is Aziz”, these talaffuzi va javobli rasmli mashq.

Yigit tarelkadagi nonni barmog‘i bilan ko‘rsatyapti: this one, please

This, that, these, those — ingliz tilidagi ko‘rsatish olmoshlari. Tanlov ikki savolga bog‘liq: narsa yaqinmi yoki uzoqmi, bittami yoki ko‘pmi. Yaqindagi bitta narsa — this, yaqindagi bir nechta — these. Uzoqdagi bitta — that, uzoqdagi bir nechta — those.

O‘zbek tilida “bu” va “u” ko‘plikda o‘zgarmaydi: bu kitob — bu kitoblar. Ingliz tilida esa olmosh ot bilan birga ko‘plikka o‘tadi: this book — these books. This books deyish o‘zbek o‘rganuvchilarining eng tipik xatosi.

Hoziroq atrofingizga qarang: qo‘lingizdagi narsani This is my phone, xonaning narigi burchagidagi narsani That is a window deb ayting.

Yaqin va uzoq, bitta va ko‘p

Bitta (birlik)Bir nechta (ko‘plik)
Yaqin (qo‘l yetadi)this — this cupthese — these cups
Uzoq (qo‘l yetmaydi)that — that carthose — those cars

Fe’l ham olmoshga moslashadi: This is, that is; these are, those are.

  • This is my brother. These are my cousins.
  • That building is new. Those buildings are old.
  • Is this your bag? — Are these your keys?

“Yaqin” faqat masofa emas. Hozir qo‘lingizdagi, hozir boshdan kechirayotgan narsa ham this: This lesson is interesting. Gapirayotganingizdan uzoqlashgan, o‘tib ketgan narsa — that: That lesson yesterday was boring.

Bu, shu, o‘sha, u: o‘zbekcha qanday mos keladi

O‘zbek tilida to‘rtta ko‘rsatish so‘zi bor, ingliz tilida esa ikki juftlik. Taxminiy moslik:

O‘zbekchaQachonInglizcha
buyonimda, qo‘limdathis / these
shuyonimda yoki hozirgina aytilganthis / these (ba’zan that)
o‘shaavval aytilgan, ikkalamiz bilamizthat / those
u, ana uuzoqda, ko‘rsatibthat / those

O‘sha kuni — that day; o‘sha paytlarda — in those days; shu hafta — this week. Ingliz tilida “o‘sha” ma’nosi uchun alohida so‘z yo‘q, uni ham that bajaradi.

Ot bilan va otsiz: that yoki that one

Ko‘rsatish olmoshi ot oldidan kelishi mumkin (this bag) yoki yolg‘iz turishi mumkin (This is expensive). Tanlov taklif qilinganda ko‘pincha one qo‘shiladi:

  • Which melon do you want? — This one, please. — Qaysi qovun? — Mana bunisi.
  • I don’t like these shoes. Can I try those ones? — Nariroqdagilarni kiyib ko‘rsam bo‘ladimi?

Odam haqida otsiz this/that asosan tanishtirish va “kim u?” savoliga javobda ishlatiladi: This is Nilufar. Who’s that? — That’s my neighbour. Odamni tasvirlaganda esa ot bilan aytish tabiiyroq: Those people are waiting for the bus.

Doim ko‘plikda turadigan otlar

Ba’zi narsalar o‘zbekchada birlikda, inglizchada esa har doim ko‘plikda: ko‘zoynak, shim, qaychi, quloqchin. Ular bilan these/those va are keladi:

  • These glasses are new. — Bu ko‘zoynak yangi.
  • Those jeans are too long. — U jinsi shim juda uzun.
  • Where are the scissors? — These? — Yes, thanks.

This glasses is new deb aytsangiz, ikki xato bo‘ladi: olmosh ham, fe’l ham. Birlik va ko‘plik haqida umumiy qoidalar ingliz tilida birlik va ko‘plik sahifasida.

Talaffuz: this va these bir xil emas

Bu ikki so‘z faqat unli va oxirgi tovush bilan farq qiladi:

So‘zTalaffuzNimaga e’tibor
this/ðɪs/qisqa i, oxiri jarangsiz s
these/ðiːz/cho‘ziq ii, oxiri jarangli z
that/ðæt/ochiq a, “zet” emas
those/ðəʊz/“o‘u” sirg‘alishi, oxiri z

To‘rttalasi ham th /ð/ bilan boshlanadi: tilning uchi tishlar orasida, tovush jarangli. Zis, dis, zet deyish tushunarli, lekin aksent kuchli eshitiladi. TH tovushini qanday mashq qilish ingliz tilida TH tovushi sahifasida. This va these qisqa-cho‘ziq farqini bilmasangiz, tinglovchi bitta narsa haqida gapiryapsizmi yoki ko‘p narsa haqidami, ajrata olmaydi.

Vaqt haqida: this week, those days

IboraMa’nosi
this morning / this week / this yearbugun ertalab / shu hafta / shu yil
that morning / that weeko‘sha kuni ertalab / o‘sha hafta (o‘tgan)
these dayshozirgi paytda, keyingi paytlarda
in those dayso‘sha paytlarda (ancha oldin)

These days everyone pays by card, but in those days we only used cash. — Hozir hamma karta bilan to‘laydi, o‘sha paytlarda esa faqat naqd pul ishlatardik.

Telefonda va tanishtirishda: This is Aziz

Telefonda o‘zingizni tanishtirganda I am emas, this is ishlatiladi. Qarshi tomondagi odam haqida so‘raganda — is that...?

  • Hello, this is Aziz from the language centre. — Assalomu alaykum, men til markazidan Azizman.
  • Is that Malika? — Malikamisiz?
  • Who’s calling, please? — Kim qo‘ng‘iroq qilyapti?

Birovni tanishtirganda ham shunday: Mum, this is my friend Kamila. She is my friend Kamila deyish tanishtirish emas, tavsif bo‘lib qoladi. Telefon suhbati iboralari: inglizcha telefon suhbati.

That: hozirgina aytilgan gapga ishora

Suhbatda that ko‘pincha narsani emas, suhbatdosh aytgan fikrni ko‘rsatadi. This esa hozir aytmoqchi bo‘lgan gapingizni:

  • I got the grant! — That’s great! — Grant oldim! — Zo‘r-ku!
  • That’s why I was late. — Shuning uchun kechikdim.
  • That’s not true. — Bu to‘g‘ri emas.
  • Listen to this: the metro is free tomorrow. — Mana buni eshiting.

Dialog: Chorsu bozorida

Tourist: Excuse me, how much are these apricots?

Seller: These? Thirty thousand a kilo. They’re from Fergana.

Tourist: And those, over there?

Seller: Those are dried apricots. Very sweet. Try this one.

Tourist: Mm, that’s delicious! I’ll take a kilo of those, please.

Seller: Here you are. Anything else? This melon is very good today.

Tourist: No, thanks. That’s all.

Sotuvchi qo‘lidagi o‘rikni these deydi, sayyoh uzoqroqdagi quritilgan o‘rikni those bilan ko‘rsatadi. That’s delicious — hozir tatib ko‘rgan narsaga baho.

Rasmli mashq: this is yoki these are?

Rasmlardagi narsalar qo‘lingizda turibdi deb tasavvur qiling. Har biri uchun This is a/an... yoki These are... bilan gap tuzing.

1 — cup — piyola
1 — cuppiyola
2 — keys — kalitlar
2 — keyskalitlar
3 — glasses — ko‘zoynak
3 — glassesko‘zoynak
4 — watch — soat
4 — watchsoat
5 — onions — piyoz
5 — onionspiyoz
6 — headphones — quloqchin
6 — headphonesquloqchin
7 — umbrella — soyabon
7 — umbrellasoyabon
8 — book — kitob
8 — bookkitob

Endi bo‘sh joyni to‘ldiring.

  • 9. Look at ______ mountains over there! They’re beautiful.
  • 10. ______ days I don’t have much free time.
  • 11. Hi, Dad, ______ is Kamola. Can you hear me?
  • 12. I lived in Nukus in 2015. ______ year I started school.
  • 13. Are ______ your shoes here, next to the door?
  • 14. A: I passed my driving test! B: ______’s fantastic!

Javoblar

1 — This is a cup. 2 — These are keys. 3 — These are glasses. 4 — This is a watch. 5 — These are onions. 6 — These are headphones. 7 — This is an umbrella. 8 — This is a book.

9 — those; 10 — These; 11 — this; 12 — That; 13 — these; 14 — That.

Izohlar:

  • 3 va 6-rasmlar: glasses va headphones doim ko‘plik, bitta narsa bo‘lsa ham these are.
  • 5-rasm: bir nechta piyoz — these are onions. Artiklsiz, chunki ko‘plik.
  • 7-rasm: umbrella unli tovush bilan boshlanadi — an umbrella. Bu qoida a va an farqi sahifasida.
  • 9-gap: over there — uzoq, mountains — ko‘plik: those.
  • 10-gap: these days — hozirgi paytda.
  • 11-gap: telefonda o‘zini tanishtirish — this is.
  • 12-gap: o‘tgan yil haqida — that year.
  • 14-gap: suhbatdoshning gapiga javob — that’s.

Ko‘rsatish, kishilik va egalik olmoshlarini aralash tekshirish uchun olmoshlar mashqlari sahifasiga o‘ting.

Ko‘rsatib gapirishni ovoz bilan mashq qiling

Qoidani tushunish oson, lekin tez gapirganda this va these ning unlisi hamda oxirgi s/z tovushi aralashib ketadi. BandMate ilovasida Bandi bilan xonangiz, xaridlaringiz yoki oilaviy suratlaringiz haqida gaplashing: “Bu kimning surati?”, “Nima sotib olding?” kabi savollarga javob berasiz, ilova esa talaffuz va grammatika xatolarini ko‘rsatadi. Bugun uyingizdagi beshta narsani ko‘rsatib, this/these bilan ovoz chiqarib ayting.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling