Tana a’zolarini bolaga o‘rgatishning eng yaxshi yo‘li — bola o‘z tanasiga tegib, so‘zni aytishi. Touch your nose! desangiz, u burniga tegadi va so‘z harakat bilan birga eslab qolinadi. 3–5 yoshda “tegin va ayt” va qo‘shiq, 6–8 yoshda Simon says va rasm o‘yinlari, 9–12 yoshda murakkab buyruqlar va “doktor” sahnasi eng foydali. Birinchi haftaga 6 ta so‘z yetadi: head, eyes, ears, nose, mouth, hands.
Hozir sinab ko‘ring: bolaga qarab sekin ayting: Touch your head… touch your nose… touch your ears! Keyin tezlashtiring. Bola kulib adashsa — o‘yin ishlayapti.
19 ta so‘z: tarjima va bola aytadigan gap
| Inglizcha | O‘zbekcha | Misol |
|---|---|---|
| head | bosh | Touch your head. |
| hair | soch | My hair is black. |
| face | yuz | Wash your face. |
| eye / eyes | ko‘z | Close your eyes. |
| ear / ears | quloq | I have two ears. |
| nose | burun | The elephant has a long nose. |
| mouth | og‘iz | Open your mouth. |
| tooth / teeth | tish | Brush your teeth. |
| neck | bo‘yin | My neck is long. |
| shoulder | yelka | Touch your shoulders. |
| arm | qo‘l (yelkadan bilakkacha) | Raise your arm. |
| hand | qo‘l (kaft) | Clap your hands. |
| finger | qo‘l barmog‘i | Show me five fingers. |
| tummy / stomach | qorin | My tummy is full. |
| back | orqa, bel | Lie on your back. |
| knee | tizza | Touch your knees. |
| leg | oyoq (sondan to‘piqqacha) | Stand on one leg. |
| foot / feet | oyoq (panja) | Stamp your feet. |
| toe | oyoq barmog‘i | Wiggle your toes. |
Qo‘l, oyoq, barmoq: o‘zbekchadagi bitta so‘z — inglizchada ikkita
O‘zbek tilida qo‘l butun qo‘lni ham, kaftni ham bildiradi. Ingliz tilida bu ikkita so‘z: arm (yelkadan bilakkacha) va hand (kaft va barmoqlar). Oyoq ham shunday: leg va foot. Barmoq esa qo‘lda finger, oyoqda toe.
| Bola aytadi | To‘g‘risi | Izoh |
|---|---|---|
| Clap your arms. | Clap your hands. | chapak kaft bilan chalinadi |
| My foot is long. (butun oyoq) | My legs are long. | uzun — leg |
| two foots | two feet | foot → feet |
| tooths | teeth | tooth → teeth |
| Touch your finger of foot. | Touch your toes. | oyoq barmog‘i — toe |
Buni bolaga tushuntirish shart emas — o‘yin davomida o‘zi ajratadi. Clap your hands va Wave your arms ni ketma-ket bersangiz, farq ko‘rinib turadi. Ichki a’zolar, kasallik so‘zlari va 60 ta so‘zlik to‘liq ro‘yxat tana a’zolari inglizcha sahifasida.
Rasmlar: bolaga ko‘rsating va “tegin” deng
Har bir rasmni ko‘rsatib, bola o‘sha a’zoga tegsin:
3–5 yosh: tegin, ayt, kuyla
- 1. Oynadagi o‘yin. Bola bilan oyna oldida turing. Siz burningizga tegib nose deysiz, bola takrorlaydi. Keyin faqat so‘zni aytasiz, bola o‘zi topadi.
- 2. Ayiqchaga buyruq. O‘yinchoqqa buyruq: Teddy, touch your ears! Bola ayiqchaning qulog‘iga tegadi. Kichik bolalar o‘yinchoq orqali tezroq ochiladi.
- 3. Cho‘milish vaqti. Hammomda: Wash your hands. Wash your face. Now your feet! Har kuni takrorlanadigan so‘zlar tez o‘rganiladi.
Tana a’zolari haqidagi eng mashhur bolalar qo‘shig‘i — Head, Shoulders, Knees and Toes. Uning matnini bu yerda keltirmaymiz; qo‘shiqni bolalar kanalidagi rasmiy yozuvidan birga tinglang va harakatlarni bajaring. Uning o‘rniga o‘zimiz tuzgan kichik sanoq:
| Inglizcha | Harakat |
|---|---|
| Touch your head, touch your nose, | boshga, keyin burunga tegish |
| Touch your knees and touch your toes, | tizzaga, keyin oyoq barmoqlariga |
| Clap your hands and stamp your feet, | chapak chalib, oyoq bilan urish |
| Turn around and take a seat! | aylanib, joyga o‘tirish |
Boshqa harakatli qo‘shiqlar va ularni qanday ishlatish bolalar uchun inglizcha qo‘shiqlar sahifasida.
Simon says: uch daraja buyruqlar
Qoida: bola faqat Simon says bilan boshlangan buyruqni bajaradi. Simon says touch your nose! — tegadi. Touch your nose! — qimirlamaydi. Adashgan bola o‘yindan chiqmaydi, faqat bir marta sakraydi va davom etadi — kichik bolalar uchun chiqib ketish juda xafa qiladi. O‘yinning umumiy qoidasi bolalar uchun ingliz tili o‘yinlari sahifasidagi 20 o‘yin ichida bor; bu yerda buyruqlarni darajalab beramiz.
| Daraja | Yosh | Buyruqlar |
|---|---|---|
| 1 | 4–6 | Touch your nose / head / ears / eyes. Open your mouth. Close your eyes. |
| 2 | 6–8 | Clap your hands. Stamp your feet. Shake your head. Wave your hand. Raise your arms. Bend your knees. |
| 3 | 8–12 | Touch your left ear with your right hand. Stand on one leg. Put your hands on your shoulders. Touch your toes without bending your knees. |
3-darajada left va right qo‘shiladi — bu kattalarni ham adashtiradi. Bola Simon bo‘lib buyruq bersa, uning nutqi yana ko‘proq ishlaydi.
Rasm o‘yinlari (6–12 yosh)
- 4. Yirtqichni chiz (Monster dice). Kubik tashlanadi, chiqqan son — a’zolar soni: Three eyes! Five arms! Two noses! Bola chizadi, oxirida yirtqichini tasvirlaydi: My monster has three eyes and five arms. Bu o‘yinda ko‘plik -s o‘z-o‘zidan mashq qilinadi.
- 5. Nimasi yetishmaydi? Yuz chizing, lekin burunni yoki bitta qulog‘ini chizmang. What’s missing? — The nose! Bola chizib qo‘yadi.
- 6. Katta qog‘ozdagi bola. Bola katta qog‘oz ustida yotadi, siz uning shaklini chizasiz. Bola a’zolar nomini yozilgan kartochkalarni to‘g‘ri joyga yopishtiradi.
- 7. Doktor o‘yini. Bola — shifokor, siz — bemor: Hello, doctor. My head hurts. — Open your mouth, please. Say “ah”. Keyin almashing. Kasallik so‘zlari uchun yuqoridagi It hurts here rasmi yordam beradi. (Bu faqat o‘yin; bolaning haqiqiy og‘rig‘i haqida shifokorga murojaat qiling.)
- 8. Robot (9–12 yosh). Bola robotni “dasturlaydi”: Robot, raise your right arm. Turn your head left. Take three steps forward. Siz aynan aytilganini bajarasiz — noto‘g‘ri buyruq kulgili natija beradi va bola aniqroq gapirishni o‘rganadi.
Katta bolalar uchun qiziq qadam — tana a’zolari bilan iboralar: break a leg, keep an eye on. Ular tana a’zolari idiomalari sahifasida.
Test bola uchun
- 1. Chapak nima bilan chalinadi: arms yoki hands?
- 2. One foot, two …?
- 3. One tooth, two …?
- 4. Oyoq barmoqlari inglizcha qanday?
- 5. Buyruqni bajaring: Simon says touch your knees! Keyin: Touch your ears! Ikkinchisida nima qilish kerak?
- 6. Gapni tuzating: My monster has three eye.
- 7. I see with my …, I hear with my …, I smell with my …
- 8. Rasmlardagi yigit qo‘lini qayeriga qo‘ygan: back yoki tummy?
Javoblar
- 1. Hands.
- 2. Feet.
- 3. Teeth.
- 4. Toes.
- 5. Hech narsa: buyruq Simon says bilan boshlanmadi.
- 6. My monster has three eyes.
- 7. Eyes, ears, nose.
- 8. Ko‘zoynakli yigit — back (beliga), sariq kofta kiygan bola — tummy (qorniga).
Buyruqlarni ota-onaning o‘zi ravon berishi uchun
Simon says o‘yinida siz tez va aniq gapirsangiz, o‘yin qiziqroq bo‘ladi. Mouth, teeth kabi TH tovushli so‘zlarni to‘g‘ri aytish uchun bolalar talaffuzi sahifasidagi o‘yinlarni ko‘ring. BandMate ilovasida esa Bandi bilan ovoz chiqarib mashq qilib, talaffuzingiz bo‘yicha fikr olasiz.
Bugun kechqurun oyna oldida 3 daqiqa “Touch your…” o‘ynang. Beshta so‘z — bosh, burun, quloq, ko‘z, og‘iz — va oxirida bola sizga buyruq bersin.
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling
