So‘zlar dunyosiO‘zbekcha

Ingliz tilida qisqartmalar: ASAP, e.g., i.e., etc. va a.m./p.m.

ASAP, e.g., i.e., etc., CEO, a.m./p.m. va yana 50 ta inglizcha qisqartma: to‘liq shakli, ma’nosi, misol, chat qisqartmalari va qayerda ishlatmaslik, mashq.

Quloqchinli yigit telefonidagi ijtimoiy tarmoq postini barmog‘i bilan ko‘rsatmoqda

Eng ko‘p uchraydigan inglizcha qisqartmalar: ASAP — as soon as possible (imkon qadar tez), e.g. — for example (masalan), i.e. — that is (ya’ni), etc. — and so on (va hokazo), a.m. — tushgacha, p.m. — tushdan keyin. Ular uch turga bo‘linadi: harflab o‘qiladiganlar (BBC — “bi-bi-si”), so‘z kabi o‘qiladiganlar (NASA, IELTS — “ay-elts”) va qisqartirilgan so‘zlar (Mr, Dr, info).

I’m, don’t kabi apostrofli shakllar boshqa mavzu — ular qisqartmalar talaffuzi sahifasida. Bu sahifada harfli qisqartmalar: rasmiy, kundalik va chat uchun, har biri qachon joiz va qachon yo‘q.

ASAP — imkon qadar tez (soatiga qarayotgan yigit)
ASAPimkon qadar tez (soatiga qarayotgan yigit)
9 a.m. — ertalab soat 9 (tong otayotgan qishloq)
9 a.m.ertalab soat 9 (tong otayotgan qishloq)
9 p.m. — kechqurun soat 9 (quyosh botishi)
9 p.m.kechqurun soat 9 (quyosh botishi)
ATM — bankomat
ATMbankomat
SIM card — SIM-karta
SIM cardSIM-karta
Wi-Fi — Wi-Fi (router)
Wi-FiWi-Fi (router)
GP — umumiy amaliyot shifokori
GPumumiy amaliyot shifokori
ID card — shaxsni tasdiqlovchi karta
ID cardshaxsni tasdiqlovchi karta

Lotin tilidan kelgan qisqartmalar

Bu qisqartmalar rasmiy matnda ham uchraydi, lekin ularni to‘g‘ri ishlatish kerak.

QisqartmaTo‘liq shakliMa’nosiMisol
e.g.exempli gratiamasalanBring documents, e.g. your passport.
i.e.id estya’ni, boshqacha aytgandaCome early, i.e. before 8.
etc.et ceterava hokazopens, notebooks, rulers, etc.
a.m.ante meridiemtushgacha (00:00–11:59)The shop opens at 9 a.m.
p.m.post meridiemtushdan keyin (12:00–23:59)The lesson ends at 5 p.m.
P.S.post scriptumxat oxiridagi qo‘shimchaP.S. Say hi to your mum.
N.B.nota benediqqat qilingN.B. The exam starts at 10.
vs.versusqarshiUzbekistan vs. Iran
et al.et aliiva boshqalar (mualliflar)Smith et al. (2020)
No.numeroraqamRoom No. 5

e.g. va i.e. farqi — eng ko‘p adashtiriladigan juftlik. e.g. dan keyin bir nechta misoldan ba’zilari keladi; i.e. dan keyin aynan o‘sha narsa aniqlashtiriladi. I like citrus fruits, e.g. lemons and oranges (bular ulardan ba’zilari). The shop is closed on the first day of the week, i.e. Monday (haftaning birinchi kuni — bitta, u dushanba).

etc. qoidalari: oldidan and qo‘yilmaydi (and etc. — xato); e.g. bilan boshlangan ro‘yxat oxiriga ham qo‘yilmaydi, chunki e.g. o‘zi “ro‘yxat to‘liq emas” degan ma’noni beradi.

a.m./p.m. tuzog‘i: tushki 12 va yarim tun uchun 12 p.m. va 12 a.m. chalkashlik tug‘diradi. Aniqroq yozing: 12 noon yoki midnight. Vaqtni so‘rash va aytish iboralari soat necha inglizcha sahifasida.

Manzil, sana va o‘lchov qisqartmalari

QisqartmaTo‘liq shakliMa’nosi
Mr / Mrs / MsMister / Missis / —janob / xonim (turmushga chiqqan) / xonim (betaraf)
DrDoctordoktor (shifokor yoki fan doktori)
StStreet; Saintko‘cha; avliyo (St Petersburg)
Rd / AveRoad / Avenueyo‘l / shoh ko‘cha
Aptapartmentkvartira (Apt 12)
Mon, Tue, Wed…Monday, Tuesday, Wednesday…hafta kunlari
Jan, Feb, Mar…January, February, March…oylar (May qisqartirilmaydi)
min / maxminimum / maximumeng kam / eng ko‘p
approx.approximatelytaxminan
km, kg, hr/hrskilometre, kilogram, hour(s)o‘lchovlar
ext.extensionichki telefon raqami (ext. 204)

Britaniyada Mr, Mrs, Dr odatda nuqtasiz, Amerikada nuqta bilan yoziladi: Mr Smith (UK), Mr. Smith (US). Ikkalasi ham to‘g‘ri — bitta matnda bir xil uslubda qoling.

Ish va o‘qish qisqartmalari

QisqartmaTo‘liq shakliMa’nosiMisol
ASAPas soon as possibleimkon qadar tezPlease reply ASAP.
FYIfor your informationma’lumot uchunFYI, the meeting moved to 3 p.m.
CEOchief executive officerbosh ijrochi direktorShe became CEO in 2024.
HRhuman resourceskadrlar bo‘limiSend your CV to HR.
ITinformation technologyaxborot texnologiyalariHe works in IT.
PRpublic relationsjamoatchilik bilan aloqaa PR manager
CVcurriculum vitaerezyumeAttach your CV.
FAQfrequently asked questionsko‘p beriladigan savollarCheck the FAQ page first.
Q&Aquestions and answerssavol-javoba Q&A session after the talk
ETAestimated time of arrivaltaxminiy yetib kelish vaqtiWhat’s your ETA?
TBA / TBCto be announced / confirmedkeyin e’lon qilinadi / tasdiqlanadiVenue: TBC
RSVPrépondez s’il vous plaît (fransuzcha)javob berishingizni so‘raymizRSVP by 10 May.
N/Anot applicable / not availabletegishli emas / mavjud emasanketada: Middle name: N/A
cccarbon copynusxa (emailda)I’ll cc my manager.
BA / MA / PhDBachelor / Master of Arts; Doctor of Philosophybakalavr / magistr / falsafa doktoriShe has an MA in linguistics.

IELTS — International English Language Testing System, CEFR — Common European Framework of Reference for Languages. Ish xatlarida bu qisqartmalar qanday ishlashini ish xati namunalari sahifasida ko‘ring.

Kundalik hayotdagi qisqartmalar

QisqartmaTo‘liq shakliMa’nosi
ATMautomated teller machinebankomat
PINpersonal identification numberkarta kodi
SIMsubscriber identity moduleSIM-karta
GPSGlobal Positioning Systemsun’iy yo‘ldosh navigatsiyasi
USBUniversal Serial BusUSB ulagich
IDidentificationshaxsni tasdiqlovchi hujjat
GPgeneral practitioneroilaviy shifokor (Britaniyada)
DIYdo it yourselfo‘z qo‘li bilan yasash, ta’mirlash
UK / USA / UN / EUUnited Kingdom / United States of America / United Nations / European Uniondavlat va tashkilotlar

Wi-Fi ko‘pincha “wireless fidelity” deb ochiladi, lekin u aslida savdo nomi sifatida tanlangan va rasmiy to‘liq shakli yo‘q. PIN number deyish mantiqan takror (number ikki marta), lekin kundalik nutqda keng tarqalgan.

Chat qisqartmalari

Bular do‘stga yozilgan xabar uchun. DM, TBH, IMO, BTW, LOL kabi ijtimoiy tarmoq qisqartmalari ijtimoiy tarmoq so‘zlari sahifasida, bu yerda esa xabar almashishda ko‘p uchraydiganlari:

ChatdaMa’nosiChatdaMa’nosi
brbbe right back — hozir qaytamannpno problem — arzimaydi
omwon my way — yo‘ldamanty / thxthank you / thanks — rahmat
gtggot to go — ketishim kerakpls / plzplease — iltimos
ttyltalk to you later — keyin gaplashamizjkjust kidding — hazillashdim
u / ur / ryou / your, you’re / areidkI don’t know — bilmayman

Misol: omw, eta 10 min — “yo‘ldaman, taxminan 10 daqiqada yetaman”.

Qachon qisqartma ishlatmaslik kerak

  • IELTS va Multilevel inshosida chat qisqartmalari mutlaqo yaroqsiz. e.g. va etc. o‘rniga ham for example, such as, and so on yozish xavfsizroq.
  • Rasmiy xatda ASAP buyruqdek eshitilishi mumkin. Yumshoqroq: at your earliest convenience yoki aniq muddat: by Friday, if possible.
  • Notanish qisqartma — ayniqsa o‘zbekcha (OTM, DTM, IIV) — inglizcha matnda to‘liq tushuntiriladi: I entered university (OTM) emas, I entered a state university.
  • Birinchi marta ishlatganda to‘liq shaklni yozing, keyin qisqartmani: the Common European Framework of Reference (CEFR)… CEFR levels…

Artikl tuzog‘i: a yoki an qisqartmaning yozuviga emas, birinchi tovushiga qarab tanlanadi. an MBA (“em-bi-ey” — unli tovush), an SMS (“es”), an FAQ (“ef”), lekin a UN report (“yu” — undosh tovush), a USB cable. Qoida a va an farqi sahifasida.

Mashq

A. To‘liq shaklini yozing: 1) ASAP 2) e.g. 3) i.e. 4) ETA 5) RSVP 6) FAQ

B. To‘g‘risini tanlang:

  • 7. We sell fruit, (e.g. / i.e.) apples, pears and grapes.
  • 8. The meeting is at 3 (a.m. / p.m.) — right after lunch.
  • 9. I’ve got (a / an) MBA from a university in Tashkent.
  • 10. You can bring pens, pencils, erasers (etc. / and etc.).
  • 11. Rasmiy xat: Please send the documents (ASAP / by Monday, if possible).
  • 12. Our CEO — bu kim? (bosh direktor / kadrlar bo‘limi)

Javoblar

1 — as soon as possible; 2 — for example (exempli gratia); 3 — that is (id est); 4 — estimated time of arrival; 5 — répondez s’il vous plaît, “javob bering”; 6 — frequently asked questions; 7 — e.g. (bir nechta misol); 8 — p.m.; 9 — an (“em” unli tovush bilan boshlanadi); 10 — etc.; 11 — by Monday, if possible; 12 — bosh direktor (chief executive officer).

Qisqartmalarni jonli nutqda sinab ko‘ring

Qisqartmani bilish bir narsa, uni ovoz chiqarib to‘g‘ri aytish boshqa: ASAP ko‘pincha “ey-es-ey-pi” yoki “ey-sap” deb aytiladi, IELTS — “ay-elts”, CEO — “si-i-ou”. BandMate ilovasida Bandi bilan ish kuningiz haqida gaplashing va HR, CV, FAQ, a.m./p.m. kabi qisqartmalarni gapga qo‘shing: ilova talaffuz va grammatika bo‘yicha izoh beradi.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling