Ko‘p inglizcha ismlar to‘rt manbadan kelgan: qadimgi yahudiy tili (Bibliya orqali: John, Mary, David), yunon tili (Peter, Sophia, George), lotin tili (Victoria, Emily) va german-ingliz tillari (William, Henry, Edward). Shuning uchun ularning bir qismi o‘zbek ismlariga qarindosh: Yusuf — Joseph, Dovud — David, Maryam — Mary. Kundalik hayotda esa inglizlar ko‘pincha qisqa shaklni ishlatadi: Elizabeth → Liz, William → Will yoki Bill.
Bir daqiqalik mashq: ismingizni inglizcha tanishtiring va familiyani to‘g‘ri tartibda ayting: Hi, I’m Dilnoza. My full name is Dilnoza Karimova. Quyida ma’nolar, qisqa shakllar, familiyalar va o‘z ismingizni chet elliklarga aytish usuli bor.
Ism, middle name va familiya: inglizcha tizim nimasi bilan farq qiladi
| Qism | Inglizcha nomi | Misol | O‘zbekchada |
|---|---|---|---|
| ism | first name, given name | Emily | Dilnoza |
| ikkinchi ism | middle name | Rose (Emily Rose Parker) | odatda yo‘q |
| familiya | surname, last name, family name | Parker | Karimova |
| otasining ismi | patronymic | inglizlarda deyarli yo‘q | Anvar qizi |
Uchta farqni yodda tuting:
- Tartib. Inglizcha avval ism, keyin familiya: Dilnoza Karimova. Rasmiy ro‘yxatlarda familiya oldinga chiqsa, vergul qo‘yiladi: Karimova, Dilnoza.
- Middle name — ota-ona qo‘ygan ikkinchi ism, otaning ismi emas. Anketada Middle name so‘ralsa va sizda yo‘q bo‘lsa, bo‘sh qoldiring yoki hujjatdagi talabga qarang.
- Murojaat. Mr, Ms, Mrs, Dr faqat familiya bilan ishlatiladi: Mr Karimov, Ms Parker. Mr Jasur deyish g‘alati eshitiladi. Do‘stona muhitda esa shunchaki ism: Hi, Jasur! Turmush holatini bildirmaydigan betaraf shakl — Ms /mɪz/.
Mashhur inglizcha ismlar va an’anaviy ma’nolari
Ism ma’nosi — tarixiy talqin. Ko‘p ismlarning ma’nosi bo‘yicha tilshunoslar bir fikrda emas, shuning uchun jadvalda “an’anaviy ma’nosi” deb berdik. Ma’nosi aniq bo‘lmaganlarini ochiq aytdik.
Erkak ismlari
| Ism | Kelib chiqishi | An’anaviy ma’nosi | Talaffuz |
|---|---|---|---|
| John | qadimgi yahudiy | “Xudo marhamatli” | /dʒɒn/ “Jon” |
| James | yahudiy (Ya’qub ismidan) | Yoqub ismining shakli | /dʒeɪmz/ “Jeymz” |
| Michael | qadimgi yahudiy | “Xudoga kim teng?” | /ˈmaɪkl/ “Maykl” |
| David | qadimgi yahudiy | “sevimli” | /ˈdeɪvɪd/ “Deyvid” |
| Daniel | qadimgi yahudiy | “Xudo mening hakamim” | /ˈdænjəl/ |
| Thomas | oromiy | “egizak” | /ˈtɒməs/ “Tomas”, th = t |
| Peter | yunon | “tosh, qoya” | /ˈpiːtə/ |
| Andrew | yunon | “mard, erkakcha” | /ˈændruː/ |
| Alexander | yunon | “odamlar himoyachisi” | /ˌælɪɡˈzɑːndə/ |
| George | yunon | “dehqon, yer ishlovchi” | /dʒɔːdʒ/ “Jorj” |
| Stephen | yunon | “toj, gulchambar” | /ˈstiːvn/ “Stivn”, ph = v |
| William | german | “iroda” + “dubulg‘a, himoya” | /ˈwɪljəm/ |
| Henry | german | “uy hukmdori” | /ˈhenri/ |
| Oliver | aniq emas | ko‘pincha olive (zaytun) bilan bog‘lanadi | /ˈɒlɪvə/ |
Ayol ismlari
| Ism | Kelib chiqishi | An’anaviy ma’nosi | Talaffuz |
|---|---|---|---|
| Mary | qadimgi yahudiy (Maryam) | ma’nosi bahsli | /ˈmeəri/ |
| Elizabeth | qadimgi yahudiy | “Xudoyim — qasamim” | /ɪˈlɪzəbəθ/ |
| Sarah | qadimgi yahudiy | “malika” | /ˈseərə/ |
| Hannah, Anna | qadimgi yahudiy | “inoyat, marhamat” | /ˈhænə/ |
| Sophia | yunon | “donolik” | /səˈfiːə/ yoki /ˈsəʊfiə/ |
| Margaret | yunon | “marvarid” | /ˈmɑːɡrət/ |
| Catherine | yunon | bahsli; ko‘pincha “pok” so‘zi bilan bog‘lanadi | /ˈkæθrɪn/ |
| Emily | lotin | qadimgi Rim urug‘i nomi Aemilius dan | /ˈeməli/ |
| Victoria | lotin | “g‘alaba” | /vɪkˈtɔːriə/ |
| Olivia | lotin | oliva — zaytun | /əˈlɪviə/ |
| Charlotte | fransuz (Charles dan) | Charles ismining ayol shakli | /ˈʃɑːlət/ “Sharlot” |
| Emma | german | “butun, hammani qamragan” | /ˈemə/ |
| Grace, Hope, Faith | ingliz so‘zlari | “nafosat”, “umid”, “iymon” | fazilat ismlari |
| Lily, Rose | ingliz so‘zlari | “liliya guli”, “atirgul” | gul ismlari |
Fazilat va gul ismlari oddiy so‘z bo‘lgani uchun ma’nosi aniq. O‘zbek ismlarida ham shunday: Lola, Gulnora, Umida. Faqat e’tibor bering: lily — liliya, lola esa inglizcha tulip.
Bir ildiz, ikki til: Yusuf va Joseph
Bu ismlar Bibliya va Qur’on hikoyalaridagi bir xil shaxslarga borib taqaladi. Tovushlari yahudiy, arab va lotin tillari orqali o‘zgargan.
| O‘zbekcha | Inglizcha | O‘zbekcha | Inglizcha |
|---|---|---|---|
| Yusuf | Joseph | Maryam | Mary |
| Dovud | David | Havo | Eve |
| Sulaymon | Solomon | Yoqub | Jacob |
| Ibrohim | Abraham | Muso | Moses |
| Ishoq | Isaac | Yahyo | John |
| Ilyos | Elijah | Yunus | Jonah |
Chet ellik tanishingizga shunday aytishingiz mumkin: My name is Yusuf. It’s the same name as Joseph in English. Bu tanishuvni iliq qiladi va ismingizni eslab qolishga yordam beradi.
Qisqa ismlar: Elizabeth → Liz, William → Bill
Inglizlar do‘st, hamkasb va oila ichida qisqa shaklni ishlatadi. Rasmiy hujjatda esa to‘liq ism yoziladi. Ba’zi qisqa shakllar to‘liq ismga o‘xshamaydi — ularni alohida yodlang.
| To‘liq ism | Qisqa shakllari | To‘liq ism | Qisqa shakllari |
|---|---|---|---|
| Elizabeth | Liz, Beth, Lizzie, Betty | William | Will, Bill, Billy |
| Margaret | Maggie, Meg, Peggy | Robert | Rob, Bob, Bobby |
| Katherine | Kate, Katie, Kathy | Richard | Rick, Rich, Dick |
| Rebecca | Becky | Edward | Ed, Eddie, Ted |
| Jennifer | Jen, Jenny | Henry | Harry, Hal |
| Patricia | Pat, Trish | John | Johnny, Jack |
| Alexandra | Alex, Sandra | James | Jim, Jimmy, Jamie |
| Samantha | Sam | Anthony | Tony |
Odob qoidasi: birovning ismini o‘zingiz qisqartirmang. U o‘zi aytsa — Please call me Liz — shundan keyin qisqa shaklni ishlating. Xatda ham imzodagi shaklga qarang: xat Robert Hill deb tugasa, javobda Dear Robert, Best, Bob deb tugasa — Hi Bob yozish mumkin.
Ingliz familiyalari qayerdan kelgan
Ko‘p familiyalar o‘rta asrlarda odamni ajratish uchun paydo bo‘lgan. Ular uch turga bo‘linadi:
- Kasbdan: Smith (temirchi), Baker (novvoy), Taylor (tikuvchi), Cooper (bochka yasovchi), Fisher (baliqchi), Carter (aravakash).
- Joydan: Hill (tepalik), Wood (o‘rmon), Brooks (soylar), Churchill (cherkov yonidagi tepalik).
- Ota ismidan: Johnson (John ning o‘g‘li), Williamson, Robinson, Davies (David dan). Bu yerdagi -son o‘zbekcha “o‘g‘li” ga juda yaqin.
Inglizlarda familiya odatda otadan o‘tadi, ammo turmushga chiqqan ayol familiyasini o‘zgartirishi shart emas. Ingliz familiyasida -ov/-ova kabi jins qo‘shimchasi yo‘q: aka ham, singil ham Parker.
O‘zbek ismingizni chet elliklarga aytish va yozish
Uch qadam:
- Hujjatdagi yozuvni ishlating. Chipta, viza va imtihon ro‘yxatida ism pasportdagidek bo‘lishi kerak. Bir joyda Khurshid, boshqa joyda Xurshid yozilsa, tekshiruvda muammo chiqishi mumkin.
- Tovushga yo‘l-yo‘riq bering. Inglizlar x ni “ks” deb o‘qiydi, o‘ va g‘ belgilarini bilmaydi. Og‘zaki shunday tushuntiring: It’s Khurshid, with a “kh” sound, like in “Bach”. O‘ktam uchun: The first sound is like “u” in “put”.
- Harflab ayting. Ingliz alifbosidagi harflar nomini bilish shart: D-I-L-N-O-Z-A. Harflar o‘qilishi ingliz tili alifbosi o‘qilishi sahifasida.
Namuna suhbat:
Receptionist: Could I have your name, please?
Jasur: Jasur Karimov. My first name is Jasur, J-A-S-U-R.
Receptionist: Sorry, is it “Jay-sur”?
Jasur: Almost. It’s “Ja-SUR”, the stress is at the end.
Receptionist: Ja-SUR. Got it. And your surname?
Jasur: Karimov, K-A-R-I-M-O-V.
O‘zbek ismlarida urg‘u ko‘pincha oxirgi bo‘g‘inga tushadi, inglizlar esa uni boshiga qo‘yishga moyil. Shuning uchun urg‘uni bir marta aniq aytib bering. Email va telefon raqamini harflab aytish manzil va telefon raqamini inglizcha aytish sahifasida.
Inglizcha taxallus tanlash kerakmi?
Ko‘p hollarda kerak emas: o‘z ismingiz — sizning ismingiz, uni o‘rgatish hurmatga sazovor. Lekin uzun ism bo‘lsa, qisqa shakl berish qulay:
- O‘z ismingizning qismi: Muhammadali → Ali, Abdulaziz → Aziz, Nilufar → Nilu. Bu eng tabiiy yo‘l.
- Tovushi yaqin inglizcha ism: Dovud → David, Yusuf → Joe. Faqat norasmiy muhitda.
- Qochish kerak: kino qahramoni, brend yoki mashhur odam nomi; har joyda boshqa taxallus. CV, LinkedIn va ish xatlarida bitta shaklda qoling: Abdulaziz (Aziz) Rahimov.
Ismlar bilan bog‘liq 5 ta keng tarqalgan xato
| Noto‘g‘ri | To‘g‘ri | Nega |
|---|---|---|
| My name is Karimov Jasur. | My name is Jasur Karimov. | Ism oldin keladi |
| Hello, Mr Jasur! | Hello, Mr Karimov! yoki Hi, Jasur! | Mr familiya bilan |
| My surname is Jasur. | My first name is Jasur. | surname — familiya |
| His name is Emily. | Her name is Emily. | Ayolga her |
| Jasurs book | Jasur’s book | Egalik ’s bilan |
O‘zini tanishtirishning to‘liq namunalari o‘zini tanishtirish ingliz tilida sahifasida. Ism haqidagi imtihon savollariga tayyorlanayotgan bo‘lsangiz, IELTS Speaking names sahifasida ismning ma’nosi va kim qo‘ygani haqida namunaviy javoblar bor.
Mashq: ism va familiya
A. To‘liq ismni toping: 1) Liz 2) Bob 3) Kate 4) Ted 5) Harry 6) Peggy
B. Inglizcha juftini yozing: 7) Yusuf 8) Ibrohim 9) Maryam
C. Xatoni tuzating:
- 10. Good morning, Mr Sardor.
- 11. My name is Aliyeva Nodira.
- 12. Please write your surname: Nodira.
Javoblar
1 — Elizabeth; 2 — Robert; 3 — Katherine (yoki Catherine); 4 — Edward; 5 — Henry; 6 — Margaret; 7 — Joseph; 8 — Abraham; 9 — Mary; 10 — Good morning, Mr + familiya (masalan, Mr Tursunov) yoki Good morning, Sardor; 11 — My name is Nodira Aliyeva.; 12 — Please write your first name: Nodira (familiya — Aliyeva).
Ismingizni Bandi bilan tanishtirib ko‘ring
BandMate ilovasida Bandi sizdan What’s your name? Does it have a meaning? kabi savollar so‘raydi va javobingizni davom ettiradi. Ismingizni harflab aytish, urg‘uni tushuntirish va uning ma’nosini inglizcha bir-ikki gapda aytishni ovoz chiqarib mashq qiling: ilova talaffuz va grammatika bo‘yicha izoh beradi. Keyingi qadam sifatida tanishuv dialoglari bilan savol-javob zanjirini davom ettiring.
BandMate’ni Google’da afzal manba qiling
