Grammatika xatolariO‘zbekcha

Ingliz tili grammatikasi jadvali: bitta sahifada 12 bo‘lim

Ingliz tili grammatikasi jadvali bitta sahifada: zamonlar, modal fe’llar, shart gaplar, passive, artikllar, olmoshlar va predloglar. Chop etsa bo‘ladigan 12…

Matnli varaq yashil strelka bilan qutiga solinmoqda: grammatika bo‘limlari bitta joyga yig‘ilgan

Bu sahifa — ingliz tili grammatikasining xaritasi. Unda 12 ta asosiy bo‘lim bor: gap qolipi, zamonlar, to be, modal fe’llar, shart gaplar, majhul nisbat, artikllar, otlar va miqdor, olmoshlar, sifatlar, predloglar va fe’l qoliplari. Har bir bo‘limda eng zarur qoida qisqa jadvalda berilgan, uning ostida esa batafsil tushuntirish va mashq joylashgan sahifaga havola bor.

Sahifani saqlab qo‘ying yoki chop eting: dars paytida yoki esse yozayotganda qoidani tez tekshirish uchun qulay. Grammatikani qaysi tartibda o‘rganish kerakligi haqida alohida maqola bor: grammatikani nimadan boshlash.

1. Gap qolipi: darak, inkor, so‘roq

Inglizcha gapning asosi: ega + fe’l + to‘ldiruvchi + joy + vaqt. Fe’l doim egadan keyin keladi, o‘zbekchadagidek oxirda emas.

TurOddiy fe’l bilanbe bilan
DarakShe works in Nukus.She is a nurse.
InkorShe doesn’t work in Nukus.She isn’t a nurse.
So‘roqDoes she work in Nukus?Is she a nurse?
Wh-so‘roqWhere does she work?What is her job?

Batafsil: gap tuzish, savol tuzish.

2. Zamonlar: 12 shakl bitta to‘rda

Qatorda vaqt, ustunda ko‘rinish. Misollar work fe’li bilan.

SimpleContinuousPerfectPerfect Continuous
Presentwork / worksam/is/are workinghave/has workedhave/has been working
Pastworkedwas/were workinghad workedhad been working
Futurewill workwill be workingwill have workedwill have been working

Formulasi, signal so‘zlari va o‘zbekcha tarjimasi bilan to‘liq jadval zamonlar jadvali sahifasida. Vaziyatga qarab zamon tanlash esa qaysi zamonni qachon ishlatish sahifasida.

3. To be, have got, there is

QolipMa’nosiMisol
am / is / are…man, …dir (hozir)I’m tired. They are at home.
was / wereedi (o‘tmish)We were in Khiva last week.
have got / has got…im bor (egalik)She’s got two brothers.
there is / there are…da … borThere’s a pharmacy near the metro.

Batafsil: to be fe’li, there is va there are.

4. Modal fe’llar

Modal fe’ldan keyin fe’l to siz va -s siz keladi: She can swim, She cans swims emas.

ModalMa’nosiMisol
can / couldqila olmoq; ruxsat; iltimosCan you help me?
mustqat’iy majburiyat (so‘zlovchining fikri)I must call my mum.
have totashqi majburiyat, qoidaWe have to wear a uniform.
shouldmaslahatYou should sleep more.
may / mightehtimolIt might rain tonight.
mustn’ttaqiqYou mustn’t smoke here.
don’t have toshart emasYou don’t have to pay.

Batafsil: modal fe’llar jadvali.

5. Shart gaplar

Turif qismiAsosiy qismMa’nosi
ZeroPresent SimplePresent Simpledoimiy haqiqat: If you heat ice, it melts.
FirstPresent Simplewill + V1real kelajak: If it rains, I’ll stay home.
SecondPast Simplewould + V1xayoliy hozir: If I had a car, I’d drive.
ThirdPast Perfectwould have + V3o‘tmishga afsus: If I had studied, I’d have passed.

Qoida: if qismida will ishlatilmaydi. Beshinchi tur (mixed) va mashqlar shart gaplar sahifasida.

6. Majhul nisbat (passive)

Formula: be + V3. Zamonni be ko‘taradi, asosiy fe’l doim V3.

ZamonPassive shakliMisol
Present Simpleam/is/are + V3Cotton is grown in Fergana.
Past Simplewas/were + V3The bridge was built in 2019.
Present Perfecthave/has been + V3The flight has been cancelled.
Futurewill be + V3You will be informed by SMS.
Modalcan/must be + V3Tickets can be bought online.

Qoida sahifasi: passive voice. Har zamonda misollar: majhul nisbat misollari.

7. Artikllar

ArtiklQachonMisol
abirlikdagi sanaladigan ot, birinchi marta, undosh tovush oldidana student, a university
anxuddi shunday, unli tovush oldidanan engineer, an hour
theikkala tomonga ma’lum yoki yagona narsathe sun, the teacher (bizning)
— (artiklsiz)umumiy ma’noda ko‘plik va sanalmaydigan ot, shahar, til, sportI like tea. She plays tennis.

Batafsil: a, an, the qoidalari.

8. Otlar va miqdor

SavolSanaladigan (books)Sanalmaydigan (water)
Ko‘pmany booksmuch water
Oza few booksa little water
Darakdasome bookssome water
Savol va inkordaany booksany water
Qancha?How many?How much?

Ikkala turda ham a lot of ishlatiladi. Ko‘plik yasash: book → books, bus → buses, city → cities, istisnolar: man → men, child → children. Batafsil: sanaladigan va sanalmaydigan otlar.

9. Olmoshlar

EgaTo‘ldiruvchiEgalik (ot oldida)Egalik (yolg‘iz)O‘zlik
Imemyminemyself
youyouyouryoursyourself
hehimhishishimself
sheherherhersherself
ititits—itself
weusouroursourselves
theythemtheirtheirsthemselves

This is my phone = This phone is mine. Batafsil: kishilik olmoshlari.

10. Sifat va ravish

QoidaMisol
Qisqa sifat: -er, -estcheap → cheaper → the cheapest
Uzun sifat: more, mostexpensive → more expensive → the most expensive
Noto‘g‘ri shakllargood → better → best; bad → worse → worst
Ravish: sifat + -lyquick → quickly; good → well
Sifat otdan oldina new phone (a phone new emas)

Batafsil: sifat darajalari.

11. Predloglar: in, on, at

VaqtJoy
inoy, yil, fasl, kunning qismi: in May, in 2026, in the morningshahar, mamlakat, xona: in Tashkent, in the kitchen
onkun va sana: on Monday, on 1 Octobersirt, ko‘cha: on the table, on Amir Temur Street
ataniq soat: at 7:30, at nightaniq nuqta: at the bus stop, at work, at home

Batafsil: in, on, at farqi.

12. Fe’l qoliplari va murakkab gaplar

MavzuQoidaMisol
Gerundenjoy, finish, avoid + -ingI enjoy cooking.
Infinitivewant, decide, hope + to V1I want to learn Korean.
Ko‘chirma gapzamon bir pog‘ona orqaga“I’m busy.” → He said he was busy.
Nisbiy gapwho (odam), which (narsa), thatThe man who called is my uncle.
Qo‘shma gapand, but, so, because, althoughI was tired, but I finished.

Batafsil: gerund va infinitive, reported speech, relative clauses, qo‘shma gaplar.

Jadvaldan qanday foydalanish kerak

  • Chop eting yoki skrinshot qiling va bir hafta davomida uy vazifasi yoki esse yozayotganda yoningizda tursin.
  • Bitta bo‘limni tanlang: xatolaringiz ko‘p chiqqan bo‘limning havolasini ochib, mashqini bajaring. Hammasini birdaniga takrorlash foydasiz.
  • Jadvalni o‘zingiz qayta yozing. Bo‘sh varaqqa, qarab turmasdan, 2 va 9-jadvallarni to‘ldiring. Qayerda to‘xtab qolsangiz, o‘sha mavzuni takrorlashingiz kerak.

Qaysi xatolar qaysi bo‘limga tegishli ekanini aniqlash uchun o‘zbeklar grammatik xatolari sahifasidagi 25 ta xatoni ko‘zdan kechiring.

Mashq: xatoni toping va bo‘lim raqamini ayting

Har bir gapda bitta xato bor. Uni tuzating va yuqoridagi qaysi jadval yordam berishini yozing.

  • 1. If it will rain tomorrow, we’ll stay at home.
  • 2. She can speaks three languages.
  • 3. How much books do you have?
  • 4. My brother is engineer.
  • 5. The new school built last year.
  • 6. I have been in Samarkand last summer.
  • 7. This bag is my.
  • 8. Our lesson starts in 9 o’clock.
  • 9. She is more tall than her sister.
  • 10. I enjoy to read detective stories.

Javoblar

  • 1. If it rains tomorrow, we’ll stay at home. — 5-jadval: if qismida will yo‘q.
  • 2. She can speak three languages. — 4-jadval: modal + V1.
  • 3. How many books do you have? — 8-jadval: sanaladigan ot.
  • 4. My brother is an engineer. — 7-jadval: unli tovush oldida an.
  • 5. The new school was built last year. — 6-jadval: be + V3.
  • 6. I was in Samarkand last summer. — 2-jadval: last summer bilan Past Simple.
  • 7. This bag is mine. — 9-jadval: yolg‘iz turgan egalik olmoshi.
  • 8. Our lesson starts at 9 o’clock. — 11-jadval: soat bilan at.
  • 9. She is taller than her sister. — 10-jadval: qisqa sifat -er.
  • 10. I enjoy reading detective stories. — 12-jadval: enjoy + -ing.

Jadvaldan nutqqa: Bandi bilan bitta bo‘limni gapirib mashq qiling

Jadval qoidani eslatadi, lekin uni gapirganda ishlatish boshqa ko‘nikma. BandMate ilovasida bitta bo‘limni tanlab, Bandi bilan shu mavzuda gaplashing: masalan, 5-jadval uchun “agar grant yutsangiz nima qilasiz?”, 2-jadval uchun “o‘tgan hafta nima qildingiz va kelasi hafta nima rejangiz bor?”. Ilovadagi darslar ham shu mavzularni o‘zbekcha izoh bilan takrorlaydi. Suhbatdan keyin qaysi jadvalga qaytib qaraganingizni belgilang, keyingi safar o‘sha bo‘limdan boshlang.

BandMate’ni Google’da afzal manba qiling